ลดความเหลื่อมล้ำ ทางการศึกษา

ไกรยศ

หนึ่งในมาตรการปฏิรูปประเทศที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพ.ศ. 2560 ได้กำหนดไว้ให้รัฐบาลดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 1 ปี คือการจัดตั้งกองทุนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เพื่อช่วยเหลื่อเด็ก และเสริมสร้างคุณภาพและประสิทธิภาพครู ซึ่งปัจจุบันกลไกการจัดสรรงบประมาณแบบปกติยังไม่สามารถเข้าถึง กลุ่มเป้าหมายดังกล่าวเพื่อลดความเหลื่อมล้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยรัฐธรรมนูญได้กำหนดให้หน้าที่การจัดตั้งกองทุนเพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าวเป็นของคณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา 25 คน ที่คณะรัฐมนตรีได้แต่งตั้งขึ้นเมื่อเดือน พ.ค.ที่ผ่านมา ซึ่งในสัปดาห์ที่ผ่านมามีความก้าวหน้าที่สำคัญของการจัดตั้งกองทุนดังกล่าว ดร.ประสาร ไตรรัตน์วรกุลประธานอนุกรรมการกองทุนของคณะกรรมการอิสระฯ ระบุว่า กองทุนจะช่วยสนับสนุนให้เกิดขึ้น (หรือหายไป) จากสังคมไทยได้ภายใน 10 ปี หลังจากการดำเนินงานของกองทุน ได้แก่

1.ปัญหาเด็กนอกระบบการศึกษาจะหมดไปจากประเทศไทย ซึ่งจากการประเมินขององค์การยูเนสโก พบว่า ปัญหาดังกล่าวสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจมากกว่าปีละ 3.3 แสนล้านบาท/ปี อันเนื่องมาจากรายได้ที่เสียไปเนื่องจากเยาวชนที่อยู่นอกระบบการศึกษาจะกลายเป็นแรงงานไร้ฝีมือ

2.เด็กเล็กทุกคนที่อยู่ในครอบครัวที่ยากจนที่สุด 40% ของประเทศจะต้องได้รับการสนับสนุนทั้งที่เป็นตัวเงินและไม่เป็นตัวเงินตั้งแต่ครรภ์มารดาจนถึงก่อนวัยเรียนให้ได้รับการดูแล กระตุ้นและส่งเสริมพัฒนาการอย่างเหมาะสม

3.ปัญหาเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาจะหมดไปจากประเทศไทย ปัจจุบันมีเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษาราว 3 แสนคน เพราะครอบครัวต้องการให้เด็กเหล่านี้ออกมาช่วยทำมาหากินเพื่อสร้างรายได้ "ทันที" ให้แก่ครอบครัว มากกว่ารออีก 5-7 ปีกว่าเด็กเหล่านี้จะสำเร็จการศึกษาขั้นพื้นฐานจึงจะมีรายได้

4.ลดความเหลื่อมล้ำด้านโอกาสในการศึกษาต่อระดับอุดมศึกษา/อาชีวศึกษา ของเด็กจากครัวเรือนยากจนที่สุด 20% ของประเทศ จากที่ปัจจุบันบุตรหลานของประชากรกลุ่มนี้มีโอกาสเรียนระดับอุดมศึกษาและอาชีวศึกษาเพียง 5-7% เท่านั้น ซึ่งน้อยกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศถึง 7 เท่า ทำให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษานำไปสู่ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสังคมเศรษฐกิจ

5.อีกเป้าหมายที่สำคัญในการดำเนินงานของกองทุนใน 10 ปีแรก คือครูที่ปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่ห่างไกลที่ยากลำบากและต้องการการสนับสนุนทรัพยากรพิเศษที่ระบบงบประมาณแบบปกติยังไม่สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงครูที่สอนเด็กเยาวชนด้อยโอกาสทั้งในและนอกระบบการศึกษาที่ต้องการการจัดการเรียนการสอนที่มีความยืดหยุ่นและสอดคล้องกับความต้องการพิเศษของเด็กเยาวชนด้อยโอกาสเหล่านี้ ซึ่งระบบการศึกษาทั่วไปยังไม่สามารถตอบสนองได้อย่างเต็มที่ ทำให้เด็กเยาวชนเหล่านี้ต้องออกจากระบบการศึกษาไปในที่สุด

การกำหนดเป้าหมายการดำเนินงานของกองทุนสำหรับกลุ่มเป้าหมายทั้ง 5 กลุ่มเบื้องต้นที่คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษาได้นำเสนอมานี้ เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการทำงานในระยะยาวของอีกหนึ่งกองทุน ซึ่งจะเป็นกลไกสำคัญในการปฏิรูปการศึกษา และการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำในประเทศไทยอย่างยั่งยืน

ในอดีตที่ผ่านมามีกองทุนทางการศึกษาหลายกองทุนที่ได้ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อสนับสนุนการปฏิรูปการศึกษาในด้านต่างๆ ทั้งที่ประสบความสำเร็จและความล้มเหลวในการดำเนินงานในมิติต่างๆ หากกองทุนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาใหม่นี้จะประสบความสำเร็จตามเป้าหมายที่ได้เริ่มต้นวางรากฐานไว้นี้ได้ จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในสังคมไทยทั้งภาครัฐ เอกชน ภาคประชาสังคม รวมทั้งองค์กรระหว่างประเทศ เพื่อให้กองทุนได้นำประสบการณ์ที่จำเป็นจากทุกภาคส่วนมาสนับสนุนการดำเนินงานให้ประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืนได้อย่างเเท้จริง

ด้วยสถานการณ์ทั้งในระดับนานาชาติและในประเทศไทยในปัจจุบัน สังคมไทยไม่สามารถรอความสำเร็จในการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำได้อีกต่อไป โดยเฉพาะปัญหาความเหลื่อมล้ำใน ระบบการศึกษาที่เชื่อมโยงกับปัญหาในสังคมเศรษฐกิจของประเทศไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ หากประเทศไทยจะบรรลุเป้าหมาย ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปีของรัฐบาล หรือเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของโลก (SDGs) ภายใน 15 ปีข้างหน้าได้แล้ว ปัญหาความเหลื่อมล้ำคือจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดของการบรรลุเป้าหมายเหล่านี้ให้สำเร็จได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ n