จัดการใช้ประโยชน์ที่ดินรองรับการพัฒนา

ร่างผังภาคกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ยังได้วางเป้าหมายในการสร้างความเชื่อมโยงระหว่างการใช้ประโยชน์ที่ดินกับการพัฒนาโครงข่ายคมนาคม โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาเมืองควบคู่ไปกับเส้นทางคมนาคมขนส่งสายหลักของประเทศและภูมิภาค เช่น พื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจ การกำหนดให้มีการพัฒนาศูนย์การขนส่งทางราง 3 แห่ง ได้แก่ สถานีกลางบางซื่อ สถานีมักกะสัน และศูนย์คมนาคมตากสิน เป็นต้น

รวมถึงการบูรณาการการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างเป็นระบบ โดยการพัฒนาพื้นที่ภาคกรุงเทพมหานครและปริมณฑลด้วยแนวคิดเมืองวงแหวนศูนย์กลาง (Concentric Ring) ชั้นในสุดเป็นพื้นที่ทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ประเพณี และจิตวิญญาณของประเทศไทยอยู่บริเวณสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา

ชั้นที่สองเป็นพื้นที่รองรับธุรกิจการเงินการธนาคาร และเศรษฐกิจระดับนานาชาติ สำนักงานใหญ่ระดับภูมิภาคของธุรกิจสำคัญต่างๆ ของโลก มีศูนย์เปลี่ยนถ่ายการขนส่ง 3 แห่ง ได้แก่ ศูนย์พหลโยธิน ศูนย์มักกะสัน และศูนย์ตากสิน

ชั้นที่สามเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยชั้นดีในเขตถนนวงแหวนรอบที่สอง (กาญจนาภิเษก) ชั้นที่สี่เป็นพื้นที่เกษตรกรรมเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับภาคมหานครเป็นพื้นที่ระหว่างชั้นที่สาม (แหล่งที่อยู่อาศัยชั้นดี) กับทางระบายน้ำ หลากทั้งสองฝั่ง โดยกำหนดให้เป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่อยู่ต่อจากพื้นที่เมืองเพื่อการเพาะปลูกพืชพึงประสงค์ที่จะเป็นอาหารสำรองในยามฉุกเฉิน

ขณะเดียวกันได้วางแนวทางการแก้ปัญหาความแออัดของเมือง ด้วยการสร้างเมืองบริวารที่มีความเชี่ยวชาญด้านการผลิตเพื่อเป็นแหล่งงานใหม่ในพื้นที่ปริมณฑลรอบนอก โดยกำหนดให้มีเมืองบริวารหลัก 4 เมือง ได้แก่ หนองจอก เป็นเมืองเกษตรอินทรีย์ บางบ่อ เป็นเมืองอุตสาหกรรมบริการ นครปฐม เป็นเมืองเกษตรและอุตสาหกรรมการเกษตร สมุทรสาคร เป็นเมืองอุตสาหกรรมประมง

ทั้งนี้ จะพัฒนาให้เป็นเมืองที่เลี้ยงตัวเองอย่างสมบูรณ์ (Self Sufficient Town) สามารถรองรับกิจกรรมที่ต้องการวัตถุดิบ และไม่สามารถตั้งอยู่ในเขตเมืองชั้นในได้ เนื่องจากมีผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมสูง นอกจากนี้ยังมีเมืองศูนย์กลางชนบทและเกษตรกรรม ได้แก่ หนองเสือ จ.ปทุมธานี และกำแพงแสน จ.นครปฐม

ด้านการแก้ปัญหาการเติบโตของเมืองอย่างไร้ทิศทาง ได้วางระบบเมืองตามหลักการเมืองศูนย์กลางและเมืองบริวาร (Central City and Satellite Towns) กำหนดพื้นที่พัฒนาเมือง และจำกัดการขยายตัวของเมืองด้วยพื้นที่ สีเขียวล้อมรอบเมือง (Greenbelt) ทำหน้าที่ ทางระบายน้ำ กำหนดเมืองบริวารที่อยู่ในเขตพื้นที่เกษตรกรรมทั้งสองฝั่งของภาคกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

ส่วนการแก้ปัญหาการป้องกันอุทกภัยและสงวนรักษาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จะแบ่งพื้นที่เมืองกับพื้นที่ชนบทด้วยทางระบายน้ำ (Floodway) ไปสู่พื้นที่แก้มลิงและพื้นที่ป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณอ่าวไทย ซึ่งพื้นที่ด้านทิศใต้ของภาคมหานครทำหน้าที่เป็นพื้นที่เศรษฐกิจการเกษตร โดยมีการ กำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินเชื่อมโยงกับพื้นที่ประเภทเดียวกับในจังหวัด ข้างเคียงกลายเป็นเครือข่ายพื้นที่เกษตร กรรมชั้นดีขนาดใหญ่