เตรียมคนสู่วิชาชีพ

ในช่วงปีที่ผ่านมา กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ออกมาระบุถึงตัวเลขความต้องการแรงงานในทุกระดับการศึกษาของช่วงปี 2558-2562 ซึ่ง 3 หน่วยงาน ประกอบด้วย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย สรุปตัวเลขว่า ต้องการแรงงานเพิ่มที่ 1,238,597 คน หอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย 3.54 ล้านคน และสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย 6.48 แสนคน

ข้อมูลของสภาอุตสาหกรรมยังระบุด้วยว่า ความต้องการของ 18 กลุ่มอุตสาหกรรม เช่น กลุ่มเครื่องจักรกลและโลหการ กลุ่มเครื่องจักรกลการเกษตร กลุ่มไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ฯลฯ โดยประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) ต้องการ 333,966 คน สาขาที่ต้องการแยกย่อยเป็นเทคนิคการผลิต 25% ไฟฟ้า 20% แมคคาทรอนิกส์ 5% ช่างกลโรงงาน 25% และเครื่องกล 25%

อย่างไรก็ตาม การจัดการศึกษาอาชีวศึกษาของทั้งภาครัฐและภาคเอกชน สามารถผลิตกำลังคนได้ประมาณเพียง 4.3 แสนคน/ปี ยังขาดอีกมากถึง 5.2 แสนคน เป็นปัญหาที่น่ากังวลในปัจจุบัน

การผลิตกำลังคนสายนี้ยังติดหล่มปัญหาเดิมๆ คือ เด็กเลือกเรียนอาชีวศึกษา เพราะเรียนหนังสือไม่ดี ได้เกรดต่ำ อีกปัญหาคือ ภาพลักษณ์ของนักเรียนอาชีวะค่อนข้างไม่ดีในสายตาคนทั่วไป ผู้ปกครองจำนวนไม่น้อยไม่อยากส่งเด็กเรียนอาชีวะ เพราะติดกับภาพข่าวเด็กสายนี้ยกพวกตีกัน ถึงขั้นเลือดตกยางออก ล้มตาย ให้เห็นเป็นข่าวอยู่เป็นระยะๆ แม้ผู้ที่ก่อเหตุจะเป็นคนกลุ่มเล็กน้อย แต่เมื่อยังมีปรากฏให้เห็นอย่างต่อเนื่อง ศธ.ไม่มีแผนเชิงรุกที่ช่วยวางมาตรการที่แก้ปัญหาได้อย่างเด็ดขาด

นอกจากนี้ ผู้ปกครองยังติดกับค่านิยมที่ต้องการจะให้ลูกจบมหาวิทยาลัยเพื่อได้ปริญญามาติดฝาบ้าน แม้จำนวนไม่น้อยรู้อยู่แก่ใจว่า เรียนจบแล้วหางานยาก ด้วยข้อมูลที่ระบุ อัตราผู้เรียนจบปริญญาตรีในปี 2559 ประมาณ 3 แสนคน มีผู้ว่างงานถึง 1.79 แสนคน หลายคนแก้ปัญหาไม่มีงานทำด้วยการหันไปเรียนหลักสูตรฝึกอาชีพระยะสั้น

ปีการศึกษา 2560 ศธ.ตั้งเป้าว่าจะปรับสัดส่วนการรับเด็กสายสามัญต่อสายอาชีพเพิ่มขึ้น ให้ได้ 50:50 แต่สุดท้ายก็ทำใจว่า คงทำได้เพียงรักษาจำนวนการรับเด็กเข้าเรียนอาชีวะไม่ให้น้อยกว่าเดิมเท่านั้น คือ 62:38 ขณะเดียวกัน ศธ.ยังยอมรับเช่นกัน เด็กอาชีวะที่มีอยู่ในระบบทุกชั้นปีรวมกัน ประมาณ 1 ล้านคน แต่ละปีมีผู้จบการศึกษาประมาณ 2 แสนคน กำลังไม่เป็นที่ต้องการของตลาด เพราะหลักสูตรที่เรียนจบออกมาค่อนข้างล้าสมัย เช่น ช่างยนต์ที่เรียน เป็นระบบเครื่องยนต์เก่า เครื่องไฟฟ้าเก่า หลักสูตรอาชีวะไม่ตอบโจทย์ รองรับระบบเศรษฐกิจของประเทศ ที่กำลังเติบโตและตั้งเป้าขับเคลื่อนนโยบาย "ไทยแลนด์ 4.0"

โครงสร้างแรงงานที่จะช่วยให้ประเทศไทยสามารถก้าวไปสู่ยุค 4.0 ได้คือ ประเทศไทยจะต้องมีแรงงานฝีมือเพิ่มขึ้นอีก 50% แต่ปัจจุบันกลับมีเพียง 20% แม้ ศธ.จะเริ่มขยับตื่นตัวเรื่องนี้ แต่ก็ต้องใช้เวลาแก้ปัญหาในอีกระยะหนึ่ง อาจจะต้องใช้เวลาอีกอย่างน้อย 5 ปี

นักวิชาการด้านนี้ออกมาระบุตรงกันว่า หากต้องการเห็นการเปลี่ยนแปลงที่เร็วขึ้น สิ่งที่ต้องทำควบคู่กันไปก็คือกระทรวงแรงงานและ ศธ.จะต้องร่วมกันฝึกทักษะวิชาชีพให้กับเด็กและคนวัยทำงานให้มีทักษะวิชาชีพที่ดีขึ้น หากสามารถทำควบคู่กันไปได้ ภายในระยะเวลา 5 ปีก็จะเริ่มเห็นภาพการขับเคลื่อนที่การพัฒนากำลังคนและเป้าหมายที่ชัดเจน และคาดว่าประเทศไทยจะก้าวเข้าสู่ยุคไทยแลนด์ 4.0 ได้เต็มตัวในอีก 15 ปีข้างหน้า n