ไอเอสในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ภุมรัตน ทักษาดิพงศ์

สหรัฐได้เผยแพร่เอกสารเรื่องภัยคุกคามต่อความมั่นคงของโลก ประเมินโดยฝ่ายข่าวกรองของสหรัฐอเมริกา ซึ่งกำหนดให้ลัทธิก่อการร้ายเป็นหนึ่งในเก้าภัยคุกคามหลักต่อความมั่นคงของโลก โดยมองว่ากลุ่มไอเอสเป็นกลุ่มก่อการร้ายสำคัญที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ และเวลานี้ ไอเอสได้ขยายพื้นที่ปฏิบัติการมายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แล้ว

ไอเอสเป็นกลุ่มก่อการร้ายที่มีกองกำลังติดอาวุธระดับกองทัพ สามารถสู้รบกับกองทัพซีเรีย อิรัก และทหารอเมริกันได้ มีความเหี้ยมโหดเป็นที่ประจักษ์ด้วยการฆ่าตัดคอเหยื่อให้ดูกันสดๆ เผาคนทั้งเป็น ฯลฯ จนกระทั่งประธานคณะกรรมาธิการทหารของวุฒิสภารัสเซียได้แถลงว่า มีความเป็นไปได้เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ที่ อาบู บาการ์ อัล บักดาดี หัวหน้าไอเอสเสียชีวิตที่เมืองรักกา ฐานที่มั่นหลักของ ไอเอสในซีเรียจากการโจมตีทางอากาศโดยเครื่องบินรัสเซียเมื่อคืนวันที่ 28 พ.ค. 2560 ขณะประชุมวางแผนทางทหาร แม้ข่าวนี้ไม่ได้รับการยืนยันจากแหล่งข่าวอื่นแต่หลังจากนั้นไม่มีข่าวการปรากฏตัวของบักดาดีต่อสาธารณะหรือมีคนในกลุ่มไอเอสเคยเห็นเขาอีกเลย

ก่อนหน้านี้ เมื่อเดือน มี.ค. 2560 รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ ได้ให้ข่าวว่า บักดาดีใกล้สิ้นชีพเต็มทีเพราะผู้ช่วยเกือบทุกคนของเขาถูกปลิดชีพหมดแล้ว รอแต่ว่าเมื่อไรตัวหัวหน้าจะประสบชะตากรรมเดียวกัน ล่าสุดรัสเซียเพิ่งออกแถลงการณ์ว่าบักดาดีถูกระเบิดตายจากการโจมตีของเครื่องบินรัสเซีย คำถามคือ เมื่อไม่มีบักดาดี แม้จะมีคนมาแทน การก่อการร้ายโดยกลุ่มไอเอสจะลดลงหรือไม่ ส่วนใหญ่ให้คำตอบตรงกันคือ แม้ไม่มีบักดาดี ผู้ปฏิบัติการของไอเอสก็มีเสรีในการปฏิบัติงานได้ตามอุดมการณ์ที่วางไว้ โดยไม่ต้องรอรับคำสั่งจากหัวหน้าใหญ่

ชาวมุสลิมจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อาทิ ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์ ได้ลักลอบเดินทางไปร่วมกับไอเอสสู้รบในซีเรีย หลังจากที่ไอเอสในซีเรียถูกโจมตีหนัก สมาชิก ไอเอสจากประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้ทยอยลักลอบเดินทางกลับประเทศ จนรัฐบาลอินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ หวั่นเกรงพวกนี้จะมาก่อการร้ายในประเทศแล้วก็เป็นความจริงเมื่อกลุ่มไอเอสร่วมกับกบฏมุสลิมกลุ่มอาบูไซยาฟเข้ายึดเมืองมาลาวี ซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของเกาะมินดาเนา จนบัดนี้เป็นเวลาเกือบ 2 เดือนแล้ว รัฐบาลกลางฟิลิปปินส์ยังไม่สามารถยึดเมืองทั้งหมดคืนมาจากกลุ่มไอเอส ซึ่งมีนักรบไอเอสต่างชาติอย่างน้อย 89 คนร่วมด้วย โดยเป็นชาวอินโดนีเซีย 28 คน ปากีสถาน 26 คน มาเลเซีย 21 คน บังกลาเทศ 3 คน และมุสลิมสิงคโปร์ 1 คน

ก่อนหน้านั้น รัฐบาลอินโดนีเซียและฟิลิปปินส์ได้สนธิกำลังเข้าโจมตีแหล่งซ่องสุมกำลังของไอเอสบนเกาะแห่งหนึ่งทำให้กลุ่มก่อการร้ายไอเอสแตกหนี และบางส่วนอาจหลบมาอยู่ในมาเลเซียตะวันออกได้ ซึ่งเป็นความกังวลใจของรัฐบาลกัวลาลัมเปอร์ ดูเหมือนว่า รัฐบาลจาการ์ตามีความกังวลเกี่ยวกับสถานการณ์ในเกาะมินดาเนามาก โดยประมาณการว่าในจำนวนผู้อพยพ 2 แสนคนที่หนีการสู้รบจากฟิลิปปินส์มายังอินโดนีเซีย จะมีสมาชิกกลุ่มไอเอสแทรกซึมเข้ามาด้วยประมาณ 600 คน และกระจัดกระจายไปอยู่ตามที่ต่างๆ ในอินโดนีเซีย ในขณะที่มีชาวอินโดนีเซียประมาณ 400 คน ที่เดินทางไปร่วมรบในซีเรียและอิรัก พวกนี้ได้เดินทางกลับมาแล้วและอาจรอจังหวะก่อเหตุร้าย

รัฐบาลมาเลเซียที่ห่วงกังวลในเรื่องนี้ไม่น้อยไปกว่ารัฐบาลอินโดนีเซีย เพราะมีคนมาเลย์ซึ่งลักลอบไปร่วมกับไอเอสสู้รบในซีเรียได้เดินทางกลับมาเลเซียแล้ว ทางการได้กวาดล้างจับกุมสมาชิกไอเอสชาวมาเลย์ได้หลายสิบคนซึ่งเป็นการตัดไฟแต่ต้นลมก่อนที่พวกนี้จะก่อการร้ายในประเทศ อีกทั้งเวลานี้รัฐบาล นาจิบ ราซัค กำลังมีปัญหากับรัฐบาลเมียนมาในเรื่องมุสลิมโรฮีนจา โดยทางการมาเลเซียกล่าวหาว่า รัฐบาลเมียนมากระทำการรุนแรงต่อมุสลิมโรฮีนจา ซึ่งเป็นพี่น้องกัน ดังนั้นในช่วงเวลานี้ทางการมาเลเซียจึงไม่มีเวลาที่จะมาทำหน้าที่ผู้อำนวยการความสะดวกให้กับการพูดคุยสันติสุขระหว่างทางการไทยกับมาราปัตตานี

ที่มีข่าวว่าไอเอสพยายามตั้งรัฐอิสลามในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นั้น รัฐที่ว่ามีขอบเขตใหญ่โตมากน้อยเพียงใด ทางการอินโดนีเซียเคยให้ข่าวว่า รัฐอิสลามในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของไอเอสคลุมประเทศอินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์ เกาะมินดาเนาของฟิลิปปินส์ และทางตอนใต้ของไทยตั้งแต่ จ.ชุมพร ลงไปจรดชายแดน ซึ่งเป็นครั้งแรกที่มีข่าวเรื่องนี้เกี่ยวกับประเทศไทยและทำไมต้องมาถึง จ.ชุมพร ซึ่งยังหาคำตอบไม่ได้ อย่างไรก็ดี โดยทั่วไปกลุ่มไอเอสจะเคลื่อนไหวในประเทศอิสลามเป็นสำคัญเพื่อกดดันให้รัฐบาลใช้กฎหมายอิสลามและใช้ระบบกาหลิบในการปกครองประเทศ อินโดนีเซีย มาเลเซีย จึงค่อนข้างเดือดร้อนในเรื่องนี้

เมื่อพูดถึงกลุ่มก่อการร้ายไอเอส ก็อดจะคิดถึงบทบาทของสหรัฐอเมริกาไม่ได้ เพราะ โอซามา บิน ลาเดน อดีตผู้นำกลุ่มอัลกออิดะห์ ก็เคยเป็นคนที่สหรัฐฝึกปรือและสนับสนุนอาวุธให้เป็นตัวแทนสู้รบกับกองทหารสหภาพโซเวียตที่ยึดครองอัฟกานิสถานมาก่อน ส่วนไอเอสนั้นมีการเปิดโปงกันว่า สหรัฐเป็นผู้ริเริ่มและสนับสนุนอยู่เบื้องหลังเพื่อใช้เป็นเครื่องมือโค่นล้มรัฐบาลซีเรีย สรุปคือ เบื้องหน้าสหรัฐต่อต้านลัทธิก่อการร้าย แต่เบื้องหลังสหรัฐเป็นคนสนับสนุนกลุ่มก่อการร้ายสำคัญของโลกเป็นเครื่องมือในการดำเนินนโยบายต่างประเทศในทำนองมือข้างหนึ่งยื่นมาให้ความช่วยเหลือ แต่มืออีกข้างหนึ่งถือผู้ก่อการร้ายไว้คอยเล่นงานพันธมิตรเพื่อให้ทำในสิ่งที่ตนต้องการ เวลานี้สหรัฐก็มาป้วนเปี้ยนอยู่แถวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยมีการลาดตระเวนน่านน้ำร่วมแถวทะเลซูลูกับฟิลิปปินส์ สหรัฐชักชวนให้ออสเตรเลียร่วมมือในการต่อต้านกลุ่มไอเอสในภูมิภาคนี้

ล่าสุดมีข่าวว่าสหรัฐกำลังจะเปลี่ยนเอกอัครราชทูตประจำประเทศไทยจาก เกล็น เดวีส์ เป็นทูต ผู้หญิง ยังไม่ทันไรก็มีข่าวแล้วว่านางไปคลุกคลีกับกลุ่มล้มเจ้าและกลุ่มอำนาจเก่าที่อยู่ในอเมริกาเสียแล้ว เราไม่รู้เหมือนกันว่าสหรัฐกำลังจะเล่นเกมอะไรกับไทยอีก โดยก่อนหน้านี้ คนในสถานทูตอเมริกันเจ้าหน้าที่ยูเสดหลายคนกลุ่มไอจีโอและเอ็นจีโอที่ได้ทุนอเมริกันได้ไปป้วนเปี้ยนอยู่แถวชายแดนภาคใต้ของไทยบ่อยครั้ง ในขณะที่สื่อที่รับทุนอเมริกันก็โหมโจมตีรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ อย่างต่อเนื่อง ทูตอเมริกันไปปรากฏตัวตามสถานศึกษาชั้นนำในต่างจังหวัดบ่อยครั้ง n