สมดุลแรงงาน

มหาเมฆ

ปัญหาแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายถือเป็นโจทย์ใหญ่ที่ผู้นำทั่วโลกกำลังรับมือ การเคลื่อนย้ายแรงงานจากพื้นที่หนึ่งไปอีกพื้นที่หนึ่งถือเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นทั่วโลก เปรียบเสมือนน้ำที่ไหลจากที่สูงไปสู่ที่ต่ำ แรงงานก็เช่นกัน พื้นที่ใดให้ค่าจ้างสูงกว่าแรงงานก็หลั่งไหลไป การเคลื่อนย้ายของแรงงานถือเป็นดาบสองคม เพราะแรงงานราคาถูกถือเป็นปัจจัยสำคัญในภาคการผลิตและบริการ ดึงดูดนักลงทุนให้ตัดสินใจลงทุนตั้งฐานการผลิต เป็นปัจจัยในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ เป็นสิ่งที่ทุกประเทศต้องการ แต่แรงงานต้นทุนต่ำที่เข้ามา ก็มาพร้อมปัญหาในหลายด้าน เช่น ปัญหาความมั่นคง ปัญหาอาชญากรรม ระบบสาธารณสุข และการแย่งใช้สาธารณูปโภคของคนในท้องถิ่น การแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวจึงต้องมองในทุกมิติ เพราะประเด็นแรงงานต่างด้าวนั้น

"ในดี มีร้าย ในร้าย มีดี" การสร้างสมดุลแรงงานต่างด้าวจึงเป็นโจทย์ใหญ่ที่ต้องคำนึงถึง

นโยบายสังคายนาแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย ถือเป็นหนึ่งในนโยบายหลักที่ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ใช้ในการหาเสียง ภายใต้แคมเปญหลัก "Make America great again" ที่โดนใจอเมริกันชนส่วนใหญ่ จนได้รับคะแนนเสียงสนับสนุนอย่างท่วมท้น ชนะผู้แทนจากพรรคเดโมแครต ชนิดที่เรียกว่าหักปากกาเซียน ปัญหาแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย โดยเฉพาะเม็กซิกันที่เข้ามาทำงานโดยผิดกฎหมายในหลายรัฐ แย่งงานคนท้องถิ่น แรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายเหล่านี้รับค่าจ้างในอัตราที่ต่ำกว่า ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้ ใช้สาธารณูปโภคที่จัดไว้ให้คนในท้องถิ่น

ในขณะที่อเมริกันชนเต็มขั้นต้องจ่ายภาษีในอัตราที่สูง แบกรับภาระของคนส่วนนี้มานาน ประเด็นเหล่านี้อยู่ในใจของอเมริกันชนจำนวนมาก รวมไปถึงปัญหาผู้อพยพจากตะวันออกกลางที่เข้ามาสร้างปัญหาให้กับคนในพื้นที่ ทั้งเรื่องวัฒนธรรมและศาสนาที่มีความแตกต่าง ความหวาดระแวงด้านความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน แรงกดดันเหล่านี้ถูกแสดงออกมาในการลงคะแนนเสียงในการเลือกตั้งใหญ่ที่ผ่านมา ต้องชมทีมงานของทรัมป์ว่าตีโจทย์แตก ออกแคมเปญหาเสียงโดนใจคนส่วนใหญ่ของประเทศ หลังจากได้รับตำแหน่งเพียงไม่นาน ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ได้ลงนามในอำนาจพิเศษ ชื่อ "ซื้อของอเมริกัน จ้างคนอเมริกัน" ปฏิรูปมาตรการว่าจ้างแรงงานต่างด้าว รวมถึงคำสั่งระงับการเดินทางเข้าสหรัฐของพลเมืองจาก 6 ประเทศ ที่มีประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม สร้างความไม่พอใจให้กับแรงงานต่างชาติออกมาประท้วงในหลายเมืองทั่วประเทศ

กลับมามองที่ประเทศเรา ภายหลังจาก พ.ร.ก.บริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว มีผลบังคับใช้ สื่อมวลชนหลายแขนงได้นำเสนอข่าว และมีการส่งต่อในสื่อสังคมออนไลน์ ประเด็นใหญ่คงหนีไม่พ้นอัตราค่าปรับที่สูงลิ่ว ทำให้ผู้ประกอบการที่จ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายตื่นตระหนกตัดสินใจลอยแพแรงงานต่างด้าวหลบหนีเข้าเมือง เกิดปรากฏการณ์แรงงานต่างด้าวหลั่งไหลเดินทางกลับประเทศอย่างต่อเนื่อง หากมองในมุมการบังคับใช้กฎหมาย ถือว่ากฎหมายที่ออกมาเป็นยาแรงที่ได้ผล สะสางปัญหาแรงงานเถื่อนที่มีสั่งสมมานาน หลายปีที่ผ่านมาภาครัฐได้มีการเปิดขึ้นทะเบียนแรงงานต่างด้าว และมีมาตรการผ่อนผันกันมานาน แต่ก็มีผู้ประกอบการส่วนหนึ่งที่ยังไม่นำคนงานมาขึ้นทะเบียน ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลอะไร คนหลบหนีเข้าเมืองในส่วนนี้ ถือเป็นความเสี่ยงและเป็นปัญหาด้านความมั่นคง หากคนต่างด้าวเหล่านี้ก่อคดี เป็นการยากในการติดตามตัวมาดำเนินคดี แต่หากมองในด้านเศรษฐกิจ แรงงานต้นทุนต่ำถือเป็นสิ่งจำเป็นที่ประเทศไทยต้องพึ่งพา

หลายปีที่ผ่านมาประเทศไทยเริ่มก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ จากโครงสร้างของประชากรที่เปลี่ยนไปโดยมีสัดส่วนผู้สูงอายุมากขึ้น ขณะที่มีวัยแรงงานเท่าเดิมหรือลดลง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความสามารถในการแข่งขันของประเทศ งานหลายอย่างในภาคการผลิตและบริการ ประสบภาวะขาดแคลนแรงงานอย่างหนัก โดยเฉพาะงานในกลุ่ม 3D คือ งานสกปรก (Dirty Job), งานอันตราย (Dangerous Job) และงานยาก (Demanding หรือ Difficult Job) เช่น การทำประมง ก่อสร้าง และคนรับใช้ตามบ้าน หากแรงงานเหล่านี้กลับประเทศไปย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ล่าสุด รัฐบาลได้ออกมาตรการชั่วคราวเพื่อแก้ไขข้อขัดข้องในการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว ขยายระยะเวลาบังคับใช้ในบางมาตราออกไปอีก 6 เดือน ให้เวลาผู้ประกอบการที่จ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายดำเนินการให้ถูกต้องครบถ้วนตามกฎหมายใหม่ พร้อมทั้งคาดโทษเจ้าหน้าที่นอกรีตที่หากินกับแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย ถือเป็นการแก้ไขปัญหาอย่างตรงจุดก่อน สร้างสมดุลแรงงานให้เกิดขึ้นทั้งด้านมิติเศรษฐกิจและมิติด้านความมั่นคง ดังนั้นในช่วงเวลาดังกล่าวก่อนถึงวันที่ 1 ม.ค. ปีหน้า ผู้ประกอบการที่ยังต้องการจ้างแรงงานต่างด้าวควร "ฉุกคิด เร่งทำ" นำแรงงานต่างด้าวไปขึ้นทะเบียนอย่างถูกต้อง ดำเนินกิจการโดยมีความรับผิดชอบต่อสังคม ก่อนที่ระยะเวลาที่ผ่อนผันจะหมดลง n