ส่งออกไทยเสี่ยง คงอันดับค้ามนุษย์ไทย

ปุลวัชร ปิติไกรศร ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ (อีไอซี) & ธนาคารไทยพาณิชย์

ผลจากการที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐเผยแพร่รายงานการค้ามนุษย์ประจำปี 2560 (TIPReport 2017) โดยไทยยังคงถูกจัดอันดับให้อยู่ที่ระดับ 2 เฝ้าติดตาม (Tier 2 Watch List) ตามเดิมเป็นปีที่ 2 ติดต่อกัน โดยชี้ว่าไทยเป็นประเทศที่ปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำไม่ครบถ้วน แต่มีความพยายามอย่างมีนัยสำคัญที่จะทำตามมาตรฐานวิเคราะห์

การที่สหรัฐคงอันดับค้ามนุษย์ของไทยที่ระดับ Tier 2 Watch List ติดต่อกันก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อภาคการส่งออกของไทย เนื่องจากกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐกำหนดให้ประเทศที่อยู่ในระดับ Tier 2 Watch List ติดต่อกันครบ 2 ปี มีโอกาสที่จะถูกปรับลดระดับไปเป็น Tier 3 ในการประเมินครั้งต่อไป หากไม่ได้รับการผ่อนผันจาก รมว.ต่างประเทศสหรัฐ ซึ่งหากเกิดกรณีดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อ ภาพลักษณ์ของสินค้าไทย และอาจส่งผลให้สหรัฐใช้มาตรการกีดกันการส่งออกสินค้าในอุตสาหกรรมที่พบรายงานการค้ามนุษย์

รวมไปถึงการต่ออายุสิทธิประโยชน์ระบบสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากรเป็นการทั่วไป (จีเอสพี) ในสินค้ากว่า 7,000 รายการในช่วงสิ้นปีนี้ การปรับลดอันดับค้ามนุษย์ของจีนลงสู่ระดับ Tier 3 อาจส่งผลดีต่อบางอุตสาหกรรมของไทยที่มีการแข่งขันกับผู้ส่งออกจากจีนในตลาดสหรัฐ เช่น อุตสาหกรรมยางล้อ และเครื่องนุ่งห่ม

ทั้งนี้ ทางการไทยยังคงต้องติดตามท่าทีการดำเนินมาตรการต่างๆ รวมถึงการกีดกันการส่งออกสินค้าของสหรัฐที่มีต่อจีน หลังจากถูกจัดอันดับให้อยู่ในระดับต่ำสุดต่อไป

อีไอซีมองภาคเอกชนที่มีการส่งออกไปยังสหรัฐควรพยายามหาตลาดส่งออกอื่นเพื่อกระจายความเสี่ยง ในกรณีที่สหรัฐลดอันดับการค้ามนุษย์ให้ไทยอยู่ในระดับ Tier 3 ในการประเมินครั้งหน้าช่วงต้นปี 2561 ซึ่งอาจส่งผลให้สหรัฐดำเนินมาตรการกีดกันการส่งออกในอุตสาหกรรมที่พบรายงานการค้ามนุษย์กับไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเด็นการต่ออายุสิทธิประโยชน์ จีเอสพี ที่ลดอัตราภาษีสินค้านำเข้า และมีส่วนช่วยให้สินค้าส่งออกของไทยไปยังสหรัฐมีศักยภาพในการแข่งขัน สูงขึ้น

จับตาการทบทวนสถานะใบเหลืองในเรื่องกฎหมาย ขาดการรายงานและไร้การควบคุม (IUU Fishing) จากสหภาพยุโรปในเดือน ต.ค.นี้ ทั้งนี้อีไอซีประเมินว่าสหภาพยุโรปน่าจะยังคงสถานะ "ใบเหลือง" กับไทยในการประเมินรอบที่จะถึงนี้ จากการที่สหรัฐยังคงระดับการค้ามนุษย์ของไทยที่ Tier 2 Watch List ในปีนี้

มูลค่าการส่งออกไทยเดือน พ.ค. ขยายตัว 13.2% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยเติบโตดีในเกือบทุกกลุ่มสินค้าและครอบคลุมในทุกตลาดส่งออกสำคัญ โดยสินค้าที่เกี่ยวเนื่องกับราคาน้ำมันขยายตัวตามราคาน้ำมันในช่วงดังกล่าวที่ยังคงเติบโตสูง นอกจากนี้ การส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมหลัก ทั้งสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นกว่า 24.2% และ 13.8% ตามลำดับ ตามการส่งออกฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์และแผงวงจรไฟฟ้าที่ขยายตัวสูง ในขณะที่การส่งออกรถยนต์และส่วนประกอบขยายตัวสูงสุดในรอบ 9 เดือน ที่ 8.7% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน จากการส่งออกไปยังออสเตรเลีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย ในขณะที่การส่งออกรถยนต์และส่วนประกอบไปยังตลาดตะวันออกกลางยังหดตัวกว่า 17.8% ตามภาวะเศรษฐกิจที่ยังชะลอตัว

มูลค่าการนำเข้าเติบโตชะลอลงที่ 18.2% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน จากการนำเข้าสินค้าเชื้อเพลิงที่ขยายตัว 19.8% และการนำเข้าสินค้าในกลุ่มเครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบที่เติบโตกว่า 12.4% ตามแนวโน้มการส่งออกสินค้าในกลุ่มดังกล่าวที่ฟื้นตัว นอกจากนี้ การนำเข้าสินค้าทุน (ไม่รวมเครื่องบินและเรือ) ขยายตัวสูงสุดในรอบ 53 เดือน ที่ 14.4% ตามการผลิตในภาคส่งออกที่ฟื้นตัว

อีไอซีคาดมูลค่าการส่งออกทั้งปี 2560 จะขยายตัว 2.5% จากเศรษฐกิจโลกที่มีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้น และความเสี่ยงทั่วโลกที่เบาบางลง ซึ่งอาจส่งผลให้ความต้องการสินค้าอุตสาหกรรมหลักจากไทยฟื้นตัวได้อย่างค่อยเป็นค่อยไปในช่วงที่เหลือของปี 2560

อย่างไรก็ตาม แนวโน้มการส่งออกในระยะต่อไปยังคงมีความเสี่ยงจากนโยบายการกีดกันทางการค้าของสหรัฐที่มีต่อ 16 ประเทศคู่ค้า รวมถึงไทย ในการออกคำสั่งตรวจสอบและหามาตรการเพื่อลดการขาดดุลการค้า โดยอาจกระทบสินค้าในกลุ่มที่ได้รับสิทธิพิเศษจีเอสพี ซึ่งคิดเป็น 23.2% ของการส่งออกไปสหรัฐทั้งหมด อีกทั้งค่าเงินบาทที่แข็งค่ากว่าประเทศคู่แข่งในภูมิภาคอาจกระทบความสามารถในการแข่งขันทางด้านราคาของผู้ส่งออก โดยเฉพาะสินค้าโภคภัณฑ์และสินค้าอิเล็กทรอนิกส์บางประเภท ซึ่งเป็นกำลังขับเคลื่อนส่งออกไทยในช่วงที่ผ่านมา นอกจากนั้นราคาน้ำมันและสินค้าโภคภัณฑ์ เช่น ยางพาราและน้ำตาลที่ปรับลดลงอย่างต่อเนื่องอาจทำให้การส่งออกสินค้าที่เกี่ยวข้อง ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนรวมกว่า 20% ของการส่งออกทั้งหมดไม่สามารถขยายตัวได้สูงในช่วงที่เหลือของปี

อีไอซีคาดว่ามูลค่าการนำเข้าทั้งปี 2560 จะขยายตัวที่ 7.2% จากปี 2559 ตามความต้องการสินค้าวัตถุดิบและสินค้าทุน ซึ่งมีแนวโน้มขยายตัวตามการลงทุนในประเทศที่คาดว่าอาจเริ่มฟื้นตัวในช่วงครึ่งหลังของปี นอกจากนี้การนำเข้าเครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ มีแนวโน้มเติบโตตามการส่งออกในสินค้ากลุ่มดังกล่าวที่ดีขึ้นด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม มูลค่าการนำเข้าสินค้าเชื้อเพลิงอาจเริ่มทรงตัวในช่วงที่เหลือของปี 2560 ตามแนวโน้มราคาน้ำมัน n