โทรทัศน์ส่วนบุคคล

พสุ ศรีหิรัญ ผู้อำนวยการสำนักนโยบายและวิชาการกระจายเสียงและโทรทัศน์ สำนักงาน กสทช.

ผู้อ่านโปรดลองหันไปมองรอบข้าง ท่านจะพบว่าต้องมีคนใดคนหนึ่งรอบข้างท่าน ณ ตอนนี้ ที่กำลังก้มหน้าก้มตามองโทรศัพท์มือถืออย่างแน่นอน นี่คือปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วโลก และเป็นปรากฏการณ์ที่เขย่าธุรกิจทีวีให้สั่นคลอน

นอกจากโทรศัพท์มือถือจะเป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในการติดต่อสื่อสาร หรือใช้เข้าอินเทอร์เน็ตแล้ว ปัจจุบันปรากฏการณ์ใช้โทรศัพท์มือถือดูทีวีเป็นปรากฏการณ์ที่กำลังได้รับความนิยม และถือได้ว่าเป็นทิศทางที่ผู้ประกอบการทีวีต้องจับตามองอย่างใกล้ชิด และต้องปรับตัวให้เข้ากับพฤติกรรมของผู้ชมที่กำลังเคลื่อนที่จากการดูทีวีที่เป็นกิจกรรมร่วมของครอบครัวไปสู่กิจกรรมแบบส่วนตัวมากขึ้น

จากผลงานวิจัยของ Ericsson ConsumerLab เมื่อปี 2559 พบว่ากลุ่มคนอายุระหว่าง 16-19 ปี เกือบร้อยละ 80 ดูทีวีผ่านอุปกรณ์อื่นๆ ที่ไม่ใช่โทรทัศน์เป็นประจำ เช่น โทรศัพท์เคลื่อนที่ แท็บแล็ต และคอมพิวเตอร์ ในขณะที่กลุ่มคนอายุระหว่าง 45-50 ปี กว่าร้อยละ 50 ยังคงดูทีวีผ่านเครื่องโทรทัศน์อยู่ ในงานวิจัยยังชี้ให้เห็นถึงความแปรผันตรงระหว่างอายุกับอุปกรณ์ที่ใช้ในการดูทีวีว่า ยิ่งคนอายุน้อยยิ่งมีแนวโน้มจะใช้อุปกรณ์ที่สามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ และเหมาะกับการดูแบบส่วนตัวในการดูทีวีมากขึ้น

ข้อมูลข้างต้นสะท้อนให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมของผู้บริโภคได้อย่างดี อย่าลืมว่าเด็กวันนี้คือผู้ใหญ่ในวันหน้า และผู้ใหญ่ในวันนี้ก็คงทยอยลาจากกันไป ดังนั้นแนวโน้มที่เด็กในวันนี้เปลี่ยนพฤติกรรมจึงมีผลต่อทิศทางของอุตสาหกรรม เพราะพฤติกรรมเหล่านี้จะกลายเป็นพฤติกรรมผู้บริโภคหลักที่ผู้ประกอบการจำเป็นจะต้องปรับตาม และเด็กเหล่านี้เมื่อโตขึ้นก็จะกลายเป็นกลุ่มที่มีกำลังซื้อซึ่งผู้ประกอบการทุกรายต้องจับจอง

การใช้อุปกรณ์ที่เข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ และเป็นอุปกรณ์ที่เหมาะกับการดูแบบส่วนตัวในการดูทีวีแปลว่า ผู้บริโภคต้องการดูทีวีที่มีเนื้อหารายการที่เฉพาะเจาะจงตรงกับความต้องการของตนเองมากกว่าเนื้อหารายการที่เป็นการทั่วไป การดูทีวีที่เคยเป็นกิจกรรมของครอบครัว ร่วมกันพูดคุยระหว่างพ่อแม่ลูกขณะนั่งดูทีวีร่วมกันทุกค่ำคืน กำลังจะเปลี่ยนไปเป็นแยกย้ายเข้าห้องของตนเองแล้วเปิดโทรศัพท์มือถือดูรายการที่แต่ละคนสนใจ

การพูดคุยแลกเปลี่ยนความเห็นระหว่างพ่อแม่ลูกกลายเป็นการพูดคุยผ่านอินเทอร์เน็ตระหว่างบุคคลที่ไม่ใช่บุคคลในครอบครัว และอาจรวมไปถึงกับบุคคลที่ไม่เคยรู้จักกันเลยก็ได้ เพราะอุปกรณ์ที่ดูทีวีในปัจจุบันสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ ดังนั้นในระหว่างการรับชมผู้บริโภคสามารถมีส่วนร่วมกับรายการทีวี และสาธารณชนได้โดยตรง สามารถวิพากษ์วิจารณ์ ให้ความเห็น หรือแม้แต่ร่วมตัดสินในรายการประกวดได้ด้วย

จากที่เคยเน้นไว้ในหลายบทความที่ผ่านมา ผมยังมีความเชื่อว่าสำหรับอุตสาหกรรมทีวีนั้น Content is king แต่ชุดข้อมูลข้างต้นยังสร้างโจทย์ที่ยากขึ้นให้กับผู้ประกอบการทีวีมากขึ้นไปอีก เพราะคำว่า "king" นั้นเป็น king ในระดับบุคคล ไม่ใช่ในระดับครัวเรือนเช่นที่ผ่านมาในอดีต นอกจากนั้นแล้วคอนเทนต์ จะต้องเป็นคอนเทนต์ที่ผู้บริโภคจะต้องสามารถมีส่วนร่วมได้อีกด้วย นี่จึงเป็นโจทย์ใหม่ที่ผู้ประกอบการทีวีจะต้องรับมือ การหวังว่าจะสร้างเนื้อหารายการแบบหว่านแห ไม่มีกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจน หรือทำรายการตามความชอบของตนเอง คงจะไม่สามารถอยู่ได้ในสังคมก้มหน้าเช่นในปัจจุบัน n