คนไทยพร้อมแค่ไหน...ในวัยเกษียณ

โดย...โพสต์ทูเดย์ WEALTH

ประเทศไทยกำลังเผชิญกับปัญหาคนสูงวัยเพิ่มขึ้น โดยในปี 2564 จะมีประชากรสูงวัย 1 ใน 5 ของประชากรทั้งหมด หรือ 20% ที่น่าเป็นห่วงผู้สูงวัยที่มีรายได้ต่ำกว่าเส้นความยากจน ประมาณ 34.3% (ในปี 2557 เส้นต่ำกว่าความยากจน คือ ผู้มีรายได้ต่ำกว่า 2,647 บาท/เดือน)

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แสดงความเป็นห่วงว่าประเทศไทยยังไม่เตรียมตัวให้พร้อมกับสังคมที่จะแก่เร็วขึ้นและคนมีชีวิตอยู่นานขึ้น และพบว่าคนไทยเริ่มมีหนี้ตั้งแต่อายุยังน้อยมากขึ้น และยังเป็นหนี้ระดับสูงแม้เกษียณแล้ว

จากผลสำรวจของธนาคารแห่งประเทศไทย มีการเปิดเผยว่าคนไทยในปัจจุบันที่มีเงินออมคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 77.4% ของประชากรทั้งหมด โดยเป็นการออมระยะสั้น 47.4% การออมระยะยาว 52.6% โดยเฉลี่ยแล้วคนไทยมีการออมเฉลี่ย 9,561 บาท/ปี คิดเป็น 796.75 บาท/เดือน

ถามต่อไปว่าวัตถุประสงค์การออมเพื่ออะไรนั้น คำตอบที่ได้ ออมเพื่อใช้จ่ายในช่วงหลังการเกษียณ การออมเพื่อการซื้อบ้านและการออมเพื่อการศึกษาบุตร แปลว่าเอาเข้าจริงคนที่คิดออมเงินเพื่อเกษียณอายุก็ยังมีจำนวนที่น้อยอยู่

แม้ว่าผลสำรวจนี้จะชี้ว่าคนไทยมีพฤติกรรมการออมที่เพิ่มสูงขึ้นกว่าอดีต แต่สิ่งที่ยังเป็นปัญหา คือ สามารถวางแผนการออมเพื่อการเกษียณและทำได้สำเร็จตามแผนที่วางไว้ 25% มีการออมเพื่อใช้ในยามเกษียณแต่ไม่สามารถทำได้ตามแผนที่วางไว้ 34.3% ได้แต่คิดว่าจะต้องออมเพื่อเกษียณแต่ยังไม่ได้เริ่มลงมือทำ 21% และยังไม่ได้เตรียมการเพื่อเกษียณอายุเลย 19.7%

สิ่งที่น่ากังวลคือคน 100 คนจะมีเพียงแค่ 25 คนที่จะเกษียณอายุได้ตามแผน ในขณะที่อีก 75 คนจะเกษียณอายุไม่ได้ตามแผนหรือไม่มีแผนรองรับในวัยเกษียณ

โดยส่วนใหญ่กว่า 55.8% คนสูงวัยยังต้องพึ่งพารายได้จากผู้อื่น ยังต้องทำงานหารายได้เอง 34% ซึ่งแหล่งรายได้หลักการดำเนินชีวิตของผู้สูงอายุ ได้รับจากบุตร 36.7% รายได้จากการทำงานของผู้สูงอายุเอง 33.9% เบี้ยยังชีพจากราชการ 14.8% เงินบำเหน็จบำนาญ 4.9% จากคู่สมรส 4.3% ดอกเบี้ยเงินออมและการขายสินทรัพย์ที่มีอยู่ 3.9% อื่นๆ 1.5%

เมื่อเปรียบเทียบสัดส่วนเงินออมเพื่อการเกษียณ ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีพีดี) พบว่าประเทศไทยมีสัดส่วนเพียง 19% ในขณะที่ประเทศเนเธอร์แลนด์มีสัดส่วนเงินออมสูงมากถึง 156% สหรัฐอเมริกา 108% สิงคโปร์ 65% มาเลเซีย 50% และฮ่องกง 40% 

สะท้อนว่าประเทศไทยยังมีปัญหาเรื่องเงินออมในวัยเกษียณมาก แม้ว่าภาครัฐพยายามที่จะผลักดันกองทุนเงินออมแห่งชาติ (กอช.) โดยรัฐบาลช่วยจ่ายเงินสมทบส่วนหนึ่ง รวมถึงการจัดกองทุนบำเหน็จบำนาญแห่งชาติ (กบช.) เป็นกองทุนภาคบังคับที่มีวัตถุประสงค์ในการส่งเสริมให้คนทำงานทั่วประเทศได้ออมเงินไว้ใช้ภายหลังเกษียณ 

สิ่งสำคัญที่สุดเราจะต้องสำรวจตัวเองว่าเราเตรียมพร้อมที่จะรับมือในวัยเกษียณแล้วหรือยัง ที่จะเกษียณอย่างมีความสุขไม่เป็นภาระให้ใคร