ภาวะเศรษฐกิจ Stagnation : Cash Is The King

โดย...ดร.ฉัตรชัย ตวงรัตนพันธ์

เป็นเรื่องที่น่าแปลกใจที่นักธุรกิจ SME จำนวนมาก ไม่เข้าใจเรื่องของ กระแสเงินสดหมุนเวียน Cash Flow และที่หนักกว่านั้น ไม่ยอมดูหรือปฏิเสธที่จะทำความเข้าใจด้วย

เอาง่ายๆ แค่ดูเงินเข้า-ออกในบัญชี ในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง หากมีเงินเข้าน้อยกว่าเงินออก โดยเราไม่รู้ถึงสาเหตุหรือหาเหตุผลมาอธิบายไม่ได้ ก็แปลว่า สถานการณ์ของธุรกิจกำลังสุ่มเสี่ยงแล้ว

เงินสด กับ กำไร เป็นคนละเรื่องกัน

เจ้าของกิจการ SME ส่วนใหญ่ ยังมีความเข้าใจที่สับสนกันระหว่าง “กำไร” ที่เกิดจากกิจการ และ “เงินสด” ที่กิจการสามารถหามาได้ โดยมักจะเหมารวมกันว่า หากกิจการมี “กำไร” คือ ขายสินค้าได้ราคาสูงกว่าต้นทุนสินค้าที่ซื้อมา กิจการก็จะมี “เงินสด” คงเหลือในกิจการไว้สำหรับจับจ่ายใช้สอยในกิจการต่อไปได้ แต่เหตุการณ์ดังกล่าวจะเป็นจริงได้สำหรับกิจการที่มีการซื้อขายเป็นเงินสดเท่านั้น

การบริหารเงินทุนหมุนเวียนเป็นหนึ่งในปัจจัยความสำเร็จของการบริหารธุรกิจ SMEs โดยผู้ประกอบการต้องตระหนักเสมอว่าหัวใจในการดำเนินธุรกิจ คือ “กำไรที่เป็นเงินสด” ไม่ใช่ “กำไรทางบัญชี” การขายสินค้าทำให้เกิดกำไรในทางบัญชี กำไรที่แท้จริงจะเกิดขึ้นภายหลังได้รับชำระเงินค่าสินค้าจากลูกหนี้เป็นที่เรียบร้อยแล้ว ในระยะแรกหลังการก่อตั้งธุรกิจ SME มักจะมีปัญหาการบริหารเงินทุนหมุนเวียนและการจัดหาแหล่งเงินทุนที่เหมาะสม ซึ่งธุรกิจขนาดเล็กที่สามารถยืนหยัดจนกระทั่งประสบความสำเร็จ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะการบริหารเงินทุนหมุนเวียนที่มีประสิทธิภาพ จะทำให้กิจการสามารถดำเนินงานได้อย่างราบรื่น และมีความสามารถทำกำไรสูงขึ้น

ผู้ประกอบการ SMEs ส่วนใหญ่ ไม่ทราบว่ากิจการต้องใช้เงินทุนหมุนเวียนจำนวนเท่าไร จึงจะเหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูงสุด เนื่องจากความต้องการเงินทุนสำหรับแต่ละธุรกิจและในแต่ละช่วงเวลาสำหรับกิจการแห่งหนึ่งไม่เท่ากัน ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อระดับเงินทุนหมุนเวียนก็ต่างกัน การวิเคราะห์งบกระแสเงินสด (Cashflow Statement Analysis) จึงเป็นสิ่งที่จำเป็นและต้องดำเนินการโดยเร็ว ภายใต้สถานการณ์เศรษฐกิจในปัจจุบัน

ทั้งนี้ การบริหารธุรกิจให้อยู่รอดทุกวันนี้ เราต้องรู้ว่าปีนี้ทั้งปีจะมีเงินออกไปทางไหน และจะมีเงินเข้ามาอย่างไร การทำ Monthly Cash Flow Statement จึงเป็นสิ่งสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะธุรกิจที่เจ๊งกว่า 90% มักเกิดจากการขาดสภาพคล่อง (เงินสด) นั่นเอง เพราะเมื่อเกิดปัญหาสภาพ (เงินสด) คล่องแล้ว ทุกอย่างก็จะติดขัดไปหมด และก็จะกระทบพันกันเป็นลูกโซ่ ซึ่งก็ไม่ได้มีอะไรเกี่ยวข้องกับสถานะของธุรกิจ

ธุรกิจที่มีกำไรดี ถ้าขาดสภาพคล่อง (เงินสด) ก็เจ๊งได้ง่ายๆ เหมือนกัน ในธุรกิจค้าปลีก Stock is Cash ถ้าเราซื้อสินค้าเข้ามาแล้วยังขายไม่ได้ วางกองอยู่ในร้านก็จะกลายเป็นสต๊อก แต่เงินสดต้องไหลออกเพราะต้องนำไปจ่ายค่าสินค้า แต่ถ้าเมื่อไรที่สินค้าถูกขายออกไป เงินสดก็จะไหลเข้าเพราะสินค้าถูกแลกเปลี่ยนเป็นเงินสดเพราะขายให้ลูกค้า ถ้าเมื่อไรที่ร้านค้ามีสต๊อกอยู่เยอะๆ ก็จะทำให้ขาดเงินสดหมุนเวียน เพราะฉะนั้นในธุรกิจค้าปลีกการบริหารเงินสดหมุนเวียน ก็คือ บริหารสต๊อก เพราะสต๊อกมีสัดส่วนเฉลี่ยประมาณ 70-80% ของมูลค่าทรัพย์สินชั่วคราว (Current Asset) ที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ในระยะสั้น

ปราชญ์ท่านหนึ่งได้กล่าวไว้ว่า “A Retail Business Can Survive Without Profits… But Not Without Cash !” ธุรกิจค้าปลีกหนึ่งๆ อาจสามารถอยู่รอดได้ แม้ธุรกิจอาจจะไม่มีกำไร แต่ธุรกิจยากที่จะอยู่รอดได้ถ้าหากขาดเงินสดหมุนเวียน สินค้าคงเหลือหรือสต๊อกจึงเป็นต้นทุนดำเนินธุรกิจที่ต้องตระหนักถึงความสำคัญและต้องบริหารให้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ