การแลกเปลี่ยนเงินตรา

โดย...กุลฉัตร ฉัตรกุล ณ อยุธยา ([email protected]) Chief Marketing Officer บริษัท มาร์เก็ตติ้งไดอ็อกไซด์ จำกัด

ในการดำเนินชีวิตประจำวันทั่วๆ ไป เราจะใช้เงินสกุลของประเทศ คือ เงินบาท ในการจับจ่ายใช้สอยในประเทศ แต่หากต้องเดินทางหรือมีการทำธุรกิจระหว่างประเทศ เราก็จะต้องเข้าไปเกี่ยวข้องกับเงินตรา
ต่างประเทศของประเทศอื่นๆ ซึ่งค่าของเงินในแต่ละสกุลจะไม่เท่ากันจึงต้องมีการกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนขึ้น

อัตราแลกเปลี่ยน หมายถึง ราคาของเงินตราสกุลหนึ่งเมื่อเทียบกับเงินตราอีกสกุลหนึ่ง เช่น 1 เหรียญสหรัฐ เท่ากับ 31 บาท หมายถึง เราต้องใช้เงินบาท 31 บาท เพื่อแลกกับเงิน 1 เหรียญสหรัฐ

ทั้งนี้ อัตราแลกเปลี่ยนมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นลงอยู่เสมอในแต่ละช่วงเวลาตามปัจจัยที่มีผลกระทบ เช่น ภาวะเศรษฐกิจของประเทศเศรษฐกิจโลกภาวะตลาดการเงิน เช่น อัตราดอกเบี้ยนโยบาย การไหลเข้าออกของเงินทุนการเมือง และข่าวลือต่างๆ ปัจจัยดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อผลกำไร หรือขาดทุนของธุรกิจ ซึ่งการขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนอาจทำให้กิจการต้องปิดตัวลงได้ อย่างไรก็ดีเราสามารถบริหารจัดการความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนได้

อัตราขาย (Offer Rate) หมายถึง อัตราที่ผู้ประกอบธุรกิจรับแลกเปลี่ยนเงินใช้ขายเงินตราต่างประเทศให้แก่ผู้ซื้อ หรือลูกค้า เช่นณ วันนี้อัตราขาย 1 เหรียญสหรัฐ = 31 บาท นายจักรซึ่งกำลังจะเดินทางไปต่างประเทศ ต้องการเงิน 1,000 เหรียญสหรัฐ นายจักรจะต้องนำเงิน 3.1 หมื่นบาท มาแลกที่ธนาคารเพื่อที่จะได้รับเงิน 1,000 เหรียญสหรัฐ

อัตราซื้อ (Bid Rate) หมายถึง อัตราที่ผู้ประกอบธุรกิจรับแลกเปลี่ยนเงินใช้รับซื้อเงินตราต่างประเทศจากผู้ขายหรือลูกค้า ตัวอย่างเช่น ณ วันนี้อัตราซื้อ 1 เหรียญสหรัฐ = 30 บาท นาย A ซึ่งเป็นนักท่องเที่ยวที่เข้ามาประเทศไทย ต้องการเงินจำนวน 3 หมื่นบาท เพื่อใช้จ่ายในประเทศไทย นาย A จะต้องนำเงิน 1,000 เหรียญสหรัฐ มาแลกที่ธนาคารเพื่อที่จะได้รับเงิน 3 หมื่นบาท

อัตราแลกเปลี่ยนทันที (Spot Rate) หมายถึง อัตราแลกเปลี่ยนที่กำหนดไว้สำหรับการซื้อ หรือขายเงินตราต่างประเทศที่มีการส่งมอบเงินตราต่างประเทศทันที หรือไม่เกิน 2 วันทำการ เช่น ถ้าเราขายสินค้าไปต่างประเทศได้รับเงิน 1 หมื่นเหรียญสหรัฐ และต้องการแลกเป็นเงินบาท จึงนำเงินเหรียญสหรัฐมาแลกเปลี่ยนเป็นเงินบาท โดยใช้อัตราแลกเปลี่ยนทันที หากวันที่ตกลงกัน Spot Rate เท่ากับ 30 บาท/1 เหรียญสหรัฐ ภายใน 2 วันทำการ ธนาคารจะโอนเงินเข้าบัญชีของบริษัทเป็นเงินจำนวน 3 แสนบาท ไม่ว่าในวันนั้นอัตราแลกเปลี่ยนจะเป็นเท่าไรก็ตาม

อัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า (Forward Rate) หมายถึง อัตราแลกเปลี่ยนที่ตกลงซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศในวันนี้ เพื่อส่งมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคตตามเวลาที่ตกลงกัน แต่จะไม่เกิน 1 ปี เช่น วันนี้ 1 เหรียญสหรัฐ = 31 บาท บริษัทถ้าเราขายสินค้าไปต่างประเทศ และจะได้รับเงินในอีก 30 วันข้างหน้า เป็นเงิน 1 หมื่นเหรียญสหรัฐ แต่ผู้บริหารเกรงว่าเมื่อครบกำหนดในอีก 30 วันข้างหน้า อาจได้รับค่าสินค้าเป็นเงินบาทน้อยลง ดังนั้นเพื่อป้องกันความเสี่ยง บริษัทจึงทำสัญญาขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้ากับธนาคารโดยใช้ Forward Rate (30 วัน) เท่ากับ 30 บาท/1 เหรียญสหรัฐ เมื่อครบกำหนด 30 วัน ปรากฏว่า 1 เหรียญสหรัฐ = 29 บาท บริษัทก็ยังสามารถแลกเงินเหรียญสหรัฐเป็นเงินบาทตาม Forward Rate ที่ตกลงไว้คือ 30 บาท/1 เหรียญสหรัฐ บริษัทจะมีรายได้เป็นเงิน 3 แสนบาท แทนที่จะเป็น 2.9 แสนบาท

ในการประกอบธุรกิจที่ต้องเกี่ยวข้องกับต่างประเทศ บริษัทหรือเจ้าของกิจการจึงควรป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนไว้ เพื่อเพิ่มความแน่นอนให้แก่รายได้ หรือต้นทุนของการขายสินค้าและบริการใน
รูปเงินบาท ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน คือ ความไม่แน่นอนของอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งสามารถเปลี่ยนแปลงได้ในอนาคต การป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน จะช่วยทำให้ธุรกิจสามารถคาดการณ์รายได้และต้นทุนเพื่อการวางแผนธุรกิจและส่งเสริมให้ธุรกิจเติบโตได้อย่างยั่งยืน