Disruption China

โดย...กุลฉัตร ฉัตรกุล ณ อยุธยา ([email protected]) Chief Marketing Officer บริษัท มาร์เก็ตติ้งไดอ็อกไซด์

ขณะที่อี-คอมเมิร์ซกำลังขยายตัวอย่างรวดเร็วในประเทศจีนช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ร้านโชห่วยต่างๆ เริ่มปิดตัวลง เพราะผู้คนหันไปซื้อออนไลน์กันมากขึ้น มีแต่คนสูงอายุที่ยังมาซื้อของในร้าน

แต่มีพระเอกขี่ม้าขาวมาช่วย พระเอกคนนั้นชื่อไปรษณีย์จีน (China Post) โดยไปรษณีย์จีนร่วมทุนกับกลุ่มทุนของ Li Ka-Shing ยักษ์ใหญ่จากฮ่องกงตั้งบริษัทชื่อ Ule ที่แปลว่า Happy Post สิ่งที่ Ule ทำก็คือ เปลี่ยนธุรกิจไปรษณีย์จีนจากการบริหารขนส่งเป็นการบริหารข้อมูลคือ Ule สร้าง อี-คอมเมิร์ซแพลตฟอร์มผ่านระบบ POS (Point-Of-Sale) ครบวงจรที่ติดตั้งในร้านโชห่วยที่ร่วมโครงการ ทุกครั้งที่มีลูกค้ามาซื้อสินค้า ข้อมูลสินค้า ลูกค้า และร้านค้าจะถูกส่งไปวิเคราะห์แบบเรียลไทม์ เพื่อเสนอส่วนลดหรือข้อเสนออื่นๆ ที่ตรงกับพฤติกรรมหรือไลฟ์สไตล์ลูกค้าคนนั้นๆ

ความร่วมมือดังกล่าว ร้านค้าสามารถขายสินค้าอะไรก็ได้ แม้จะไม่มีสินค้านั้นอยู่ในร้าน ลูกค้าสามารถบอกความต้องการของตัวเอง เมื่อร้านค้าคีย์เข้าระบบบุรุษไปรษณีย์จีนจะส่งสินค้านั้นจากแหล่งที่มีสินค้าที่ใกล้ที่สุดมายังร้านค้าไม่เกิน 2 วัน Ule เรียกกระบวนการนี้ว่า “Virtual SKUs”

ร้านค้ามีสินค้าในสต๊อกทุกชนิดโดยไม่ต้องมีจริงๆร้านค้าใช้ WeChat ติดต่อสื่อสารกับลูกค้าเพื่อแจ้งการมาถึงของสินค้าที่สั่งไว้ เนื่องจากข้อมูลการซื้อขายทุกอย่างผ่านระบบของไปรษณีย์ ไปรษณีย์จึงสามารถใช้ข้อมูลดังกล่าวในการวิเคราะห์ความเสี่ยงในการให้บริการกู้เงินกับร้านค้าได้ตามอัตราดอกเบี้ยที่ทั้งสองฝ่ายพอใจ

รวมทั้งใช้ข้อมูลการซื้อขายในร้านค้าในการวิเคราะห์การบริการสินค้าและต้นทุนของร้านค้าแต่ละร้านให้ได้ประสิทธิภาพและประสิทธิผลที่ดีที่สุด ก็ยิ่งเป็นการลดความเสี่ยงให้กับเงินที่ให้ร้านค้ากู้ยืมไปด้วย

เมื่อร้านค้าแต่ละร้านเจริญรุ่งเรือง กิจการขนส่งของไปรษณีย์จีนก็รุ่งเรืองตาม โดยธุรกิจขนส่งพัสดุของไปรษณีย์จีนโตมากถึง 450% เพราะบริษัท Ule Chen Qing ผู้ก่อตั้งและประธานบริษัท Ule ตั้งเป้าว่ายอดการเติบโตอย่างน้อยที่สุดในปีต่อๆ ไปคือ 100% แต่ Ule ยังได้ร่วมลงทุนกับบริษัทฟินเทคในฮ่องกงตั้งบริษัทชื่อ WeLab ทำธุรกิจเกี่ยวกับการวิเคราะห์ความเสี่ยงในการให้กู้ยืมเงินกับลูกค้าผ่านข้อมูลในโทรศัพท์มือถือและพฤติกรรมการใช้ Social Apps เพื่อให้บริการ Micro-Finance ให้กับประชากรจีนในเขตชนบทได้โดยมีความเสี่ยงต่ำมาก

ลูกค้าที่ต้องการกู้เงินต้องอนุญาตให้ WeLab เข้าถึงข้อมูลการใช้โทรศัพท์มือถือ WeLab จะดึงข้อมูล 800 ชุดมาวิเคราะห์ เช่น ยี่ห้อโทรศัพท์ ประเภท Apps ที่ใช้งาน พฤติกรรมการสื่อสารกับคนอื่น ช่วงเวลาที่สมัครขอกู้เงิน เช่น คนที่ขอกู้ช่วงเวลาตี 1 ถึง 6 โมงเช้ามีแนวโน้มจะมีความเสี่ยงกว่าคนที่กู้ช่วง 8 โมงเช้าถึง 6 โมงเย็น รวมถึงวิเคราะห์การคุยโทรศัพท์ เช่น คนที่คุยนานๆ มีแนวโน้มจะเป็นลูกค้าที่มีความเสี่ยงสูง เป็นต้น

จากข้อมูลของ WeLab ประมาณ 64% ของประชาชนจีนในชนบท ไม่สามารถเข้าถึงระบบการเงินของธนาคาร แต่ต่อไปนี้พวกเขาสามารถเดินไปยังร้านโชห่วยในหมู่บ้านเพื่อขอกู้เงินได้เวลาที่ต้องการ สิ่งที่ไปรษณีย์จีนทำคือการ Disrupt ตัวเองเพื่อไปสร้างสิ่งที่เรียกว่า Backbone of a national retail-commerce transport network ให้กับประเทศ ซึ่งหวังว่ามันจะกระตุ้นให้เกิดโอกาสใหม่ๆ ให้กับเกษตรกรในชนบท ที่จะสามารถเพิ่มช่องทางการขายผ่านเครือข่ายไปรษณีย์โดยไม่ต้องลงทุนหรือมีความรู้มากนัก

ในปี 2017 ไปรษณีย์จีนตั้งเป้าเชื่อมร้านค้า 5 แสนร้านในชนบทเข้ามาใน Backbone นี้ และอีก 5 แสนร้านในเมืองจะตามมา

ด้วยโมเดลที่สร้างแรงจูงใจนี้ จะได้เห็นสินค้าเกษตรออร์แกนิก คุณภาพที่ชาวนาชาวไร่เรียนรู้ความต้องการจากบิ๊กดาต้ากลุ่มลูกค้ารุ่นใหม่ผู้ห่วงใยสุขภาพในเมืองใหญ่ผ่านระบบ Ule ส่งเข้าร้านค้าเป็นแสนๆ ร้านค้าในประเทศจีน พร้อมกับ Enjoy Comfortable Margin ที่ทำงานกับ China Post แบบ win-win เป็นการใช้ประโยชน์จาก Asset เดิมคือ Trust และ Last Mile Access ในการสร้าง Comparative Advantage ได้อย่างน่าทึ่ง โดยเฉพาะองค์กรที่มีพนักงานล้านกว่าคนที่แปลงร่างเป็น Happy Post ได้จริงๆ