การแก้ไขปัญหาหนี้สินของคุณครู ความพยายามยังคงมีอยู่...ตอนที่ 1

โดย...สุรพล โอภาสเสถียร

มีการพูดกันมาเสมอว่าภาระหนี้สินของคุณครูมีมากมายเหลือเกิน มีกันหลายแสนล้าน คนที่ให้กู้เป็นหลักก็คือสหกรณ์ออมทรัพย์และธนาคารออมสิน ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาล้วนมีเรื่องราว รูปแบบ และกระบวนการก่อร่างสร้างหนี้ให้คุณครูมากมาย บนพื้นฐานทั้งที่จำเป็นและไม่จำเป็นในการดำเนินชีวิต ผมเองได้มีโอกาสเข้าไปรับฟังเรื่องราวทั้งในฐานะที่เป็นหน่วยงานจัดเก็บประวัติการชำระหนี้ของคนเป็นหนี้กับเป็นกรรมการในการค้นหาหนทางป้องกัน แก้ไข เยียวยา ฟื้นฟู คำถามมีอยู่ว่าทำไมจึงมีแรงจูงใจให้คุณครูกู้ยืม

(1) เหตุก็เพราะคุณครูมีรายได้ค่อนข้างสูงใช่หรือไม่ คุณครูอย่างไรก็ไม่หนีหนี้ พยายามต่อสู้หาเงินมาชำระหนี้ และเพราะฐานะในทางสังคมหรือไม่ที่ทำให้คุณครูต้องเป็นหนี้ แต่ไม่หนีหนี้ ยอมทนจ่ายดอกเบี้ยจนเจ้าหนี้ร่ำรวยทะลุฟ้า

(2) มีบางกรณีเราพบว่าคุณครูก่อหนี้เพราะรักลูก ถนอมลูก ดูแลลูกมากเกินไปหรือเปล่า ส่งเสียไปเรียนต่างประเทศ แม้ยามลูกอายุเกือบสามสิบยังมีเงินเดือนให้ลูกเป็นหมื่น ไอ้ตัวลูกก็ไม่เคยรับรู้ว่าพ่อแม่สร้างหนี้เพื่อมาสร้างตัวเอง ใช้จ่ายเพลินไปก็มี ไม่ได้เอาเงินเดือนรายได้กลับมาช่วยชำระหนี้ ต่อเมื่อความจริงเปิดออกมาก็เข้าขั้นหนี้วิกฤต บางท่านก็กลับตัวกลับใจหันมาช่วยพ่อแม่ทุเลาหนี้ลง มันเป็นความจริงที่ไม่น่าเชื่อ...

(3) มันจะมีสักสถาบันที่ให้กู้กับคุณครูจะคิดถึงเรื่องการให้กู้อย่างมีความรับผิดชอบ (Responsible Lending) บ้างหรือไม่ มันหมายความว่าถ้าเรารู้อยู่แล้วว่าให้กู้ไปเขาจะชำระหนี้ไม่ได้ และจะเป็นปัญหาของคนขอกู้ ทำไมเรายังให้กู้ไป แทนที่จะนำเขาเข้าสู่กระบวนการแก้ไข ฟื้นฟูดีกว่าหรือไม่ การให้กู้แบบที่ทั้งๆ รู้ว่ารายได้ทั้งหมดหรือเกือบทั้งหมดของลูกหนี้ต้องเอามาชำระหนี้อยู่แล้ว หนี้ก้อนใหม่คือสภาพคล่องในการใช้จ่าย แล้วมันจะรอดได้อย่างไร ดีว่าในอนาคตมีการกำหนดว่าการให้กู้ของสหกรณ์ออมทรัพย์ คนกู้ต้องมีรายได้มาชำระหนี้ไม่เกิน 70% ของรายได้ ที่เหลือก็เอาไว้กินใช้ส่วนตน

(4) มันมีจริงไหมที่มีคนพูดกันว่า คนที่ทำหน้าที่ตัดสินใจให้กู้บางกลุ่ม บางคณะ มีธุรกิจให้กู้กันเป็นการส่วนตัว เรียกว่าสร้างความเหนือกว่า สร้างบุญสร้างคุณกันในยามที่ต้องการเงินกู้ พอได้เวลาสักหกเดือน คุณครูก็ไปกู้เอากับสหกรณ์ออมทรัพย์ ที่ท่านๆ เหล่านั้นมีอำนาจดูแล เพื่อเอาเงินกู้ใหม่มาชำระหนี้ที่กู้กันส่วนตัวในอดีตทั้งต้นทั้งดอก ไอ้แบบนี้มันคือการรู้กระแสเงินล่วงหน้าว่าจะมี จึงให้กู้ไปก่อน หนี้เสียแทบไม่มี แถมตัวเองเป็นคนจัดการอีกต่างหาก

เรื่องนี้ถ้าเป็นความจริงจากที่มีการเล่าสู่กันฟังก็ต้องบอกว่า คนทำใจร้ายมาก อำมหิตมาก ที่เอาอำนาจเงินไปครอบคนที่ทำหน้าที่อันสำคัญให้กับชาติบ้านเมือง

(5) ทำอย่างไรที่จะให้ครูบรรจุใหม่ คุณครูผู้ช่วย คุณครูจบใหม่ ไม่เข้าไปสู่วังวนก่อหนี้ หรือถ้าอยากมีหนี้ก็มีได้อย่างมีสติ คิดก่อนใช้ ใช้แต่ที่จำเป็น ไม่ใช่เกิดจากความอยาก ทำอย่างไรให้ท่านเหล่านั้นไม่เข้าไปติดกับดักระบบนิเวศ (Eco System) อันไม่พึงประสงค์แบบนั้น ต้องมีมาตรการป้องกัน ติดอาวุธทางปัญญา ในโลกแห่งการยั่วยุอย่างไร เพราะถ้าน้ำเก่าไม่เจือจาง น้ำใหม่มาติดเชื้อ นำใหม่ไม่แรงพอ ที่สุดน้ำก็จะเสีย

กำลังใจจะมาจากไหน กำลังการสอนจะมาจากไหน กำลังกายที่จะทำงานหนักจะทนได้แค่ไหนสองบ่าที่กดทับด้วยหนี้ หนี้ หนี้ทั้งต้นและดอก จะอยู่รอดได้อย่างไร ที่สำคัญถ้าเราอายุ 55 ปี แต่มีหนี้ 11 ล้านบาท หักต้นและดอกแต่ละเดือนจากรายได้เหลือไม่ถึงพันบาท...เราจะอยู่ได้อย่างไร

เรื่องที่เล่าสู่กันฟัง ก็เพื่อปูพื้นกันต่อว่า แล้วมีโครงการอะไรหรือไม่ที่กำลังหาทางช่วยเหลือ แก้ไข ฟื้นฟู เยียวยา และป้องกัน เราจะได้มาติดตามในตอนที่ 2 กันต่อนะครับ