สหกรณ์ออมทรัพย์... ออมก็ดี กู้ก็ได้

มนุษย์เงินเดือนที่แสนจะโชคดี นอกจากจะต้องมีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ที่นายจ้างร่วมลงขันช่วยออมไว้ให้ใช้จ่ายในวัยเกษียณแล้ว จะต้องมี “สหกรณ์ออมทรัพย์” ไว้เป็นช่องทางการออมและแหล่งเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำอีกด้วย ถึงจะเรียกว่า โชคสองชั้น

แต่ต้องบอกก่อนว่า สหกรณ์ออมทรัพย์ กับ สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน แม้จะมีวัตถุประสงค์เพื่อรับฝากและให้กู้แก่สมาชิกเหมือนกัน แต่ไม่เหมือนกัน

เพราะสมาชิกของสหกรณ์ออมทรัพย์ จะเป็นลูกจ้างในหน่วยงานเดียวกันหรือในบริษัทเดียวกัน เพราะฉะนั้นไม่ว่าจะพักอาศัยที่ไหนก็เป็นสมาชิกได้

ขณะที่สมาชิกของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน ไม่ว่าจะทำอาชีพอะไร ทำงานอยู่ที่ไหน แต่ถ้าอยู่ในชุมชนเดียวกัน หรือพื้นที่เดียวกันก็เป็นสมาชิกได้

ข้อมูลจากเอกสาร “ความรู้เบื้องต้นเรื่องสหกรณ์ออมทรัพย์” โดยกรมส่งเสริมสหกรณ์ ระบุว่า...

สหกรณ์ออมทรัพย์ คือ การที่คณะบุคคลร่วมกันดำเนินกิจการเพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันทางด้านเศรษฐกิจ ถือเป็นสถาบันการเงินที่ส่งเสริมให้บุคคลที่เป็นสมาชิกรู้จักการประหยัด รู้จักการออมทรัพย์ และสามารถบริการเงินกู้ให้แก่สมาชิก เพื่อนำไปใช้จ่ายเมื่อเกิดความจำเป็นได้ โดยยึดหลักการช่วยตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

แต่ไม่ใช่อยู่ๆ นึกอยากจะรวมกลุ่มกันตั้งสหกรณ์ขึ้นมาเฉยๆ เพราะสหกรณ์ออมทรัพย์จะต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 ด้วย

ทั้งนี้ สิทธิประโยชน์ที่จะได้รับประโยชน์จากการเป็นสมาชิกสหกรณ์ออมทรัพย์

1.รู้จักการออมทรัพย์ และได้รับเงินปันผล เป็นผลตอบแทนการออม

2.มีแหล่งเงินกู้ในเวลาที่เดือดร้อน โดยเสียดอกเบี้ยอย่างเป็นธรรม นอกจากนี้ ยังมีสิทธิได้รับเงินเฉลี่ยคืนจากดอกเบี้ยที่เสียไปด้วย

3.เป็นการช่วยเหลือเพื่อนสมาชิกด้วยกันเองที่เดือดร้อนทางการเงิน

4.ได้รับสวัสดิการตอบแทนอื่นๆ ซึ่งสหกรณ์ออมทรัพย์จัดขึ้น เช่น ทุนการศึกษาบุตร เงินช่วยเหลือกรณีสมาชิกหรือคู่สมรสเสียชีวิต การประกันชีวิต

การออมกับสหกรณ์ออมทรัพย์ สามารถทำได้ทั้งการถือหุ้นและการฝากเงิน

ถ้าเป็นการถือหุ้นก็จะได้รับเงินปันผลเป็นผลตอบแทน (โดยที่เงินปันผลจากสหกรณ์ออมทรัพย์ไม่ต้องเสียภาษี) และเมื่อลาออกจากการเป็นสมาชิกสหกรณ์ก็จะได้เงินค่าหุ้นคืน

แต่ถ้าเป็นการฝากเงิน ซึ่งอาจจะเป็นการฝากออมทรัพย์ หรือฝากประจำ ก็จะได้ผลตอบแทนเป็นดอกเบี้ยแบบเดียวกับการฝากธนาคาร

นอกจากฝากเงินแล้ว สมาชิกก็มีสิทธิกู้เงินออกไปได้ โดยการให้กู้จะแบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่

1.เงินกู้เพื่อเหตุฉุกเฉิน หรือเงินกู้ระยะสั้น สำหรับความจำเป็นเร่งด่วน จำนวนเงินไม่มาก และมีระยะเวลาผ่อนชำระสั้น เช่น 2-3 เดือน โดยไม่ต้องมีคนค้ำประกัน

2.เงินกู้สามัญ หรือเงินกู้ระยะปานกลาง โดยวงเงินกู้จะขึ้นอยู่กับเงินเดือน เช่น อาจจะกำหนดให้กู้ได้ไม่เกิน 15 เท่าของเงินเดือน โดยอาจจะกำหนดเป็นเพดานวงเงินขั้นสูงสุดไว้ด้วย

3.เงินกู้พิเศษ หรือเงินกู้ระยะยาว เพื่อการลงทุนประกอบอาชีพเสริม ซื้อบ้าน หรือซื้อรถ โดยจะมีระยะเวลาการผ่อนชำระยาวกว่าเงินกู้ระยะปานกลาง

ทั้งนี้ สหกรณ์ออมทรัพย์แต่ละแห่งอาจจะให้บริการไม่ครบทั้ง 3 ประเภทก็ได้ ขณะที่การกำหนดวงเงินกู้และระยะเวลาผ่อนชำระจะขึ้นอยู่กับฐานะและความมั่นคงของสหกรณ์นั้นๆ

และเมื่อไม่นานมานี้ ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีเห็นชอบแนวทางการปฏิรูประบบการบริหารจัดการและกำกับดูแลกิจการสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน เช่น สหกรณ์ที่มีสินทรัพย์น้อยกว่า 5,000 ล้านบาท ในการปล่อยสินเชื่อ จะต้องมีเจ้าหน้าที่วิเคราะห์สินเชื่อ 1 คน และอนุมัติสินเชื่อ 1 คน

การพิจารณาเงินกู้ให้สมาชิกสมทบต้องไม่เกินมูลค่าของเงินฝากและเงินค่าหุ้นของสมาชิกสมทบ และภาระหนี้ต่อรายได้ รวมสุทธิของสมาชิกรายใดรายหนึ่งไม่เกิน 70%

ขณะที่สหกรณ์จะก่อหนี้ได้ไม่เกิน 1.5 เท่าของทุน และต้องดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องไม่ต่ำกว่า 6% ของเงินรับฝากและเงินกู้ยืม

น่าจะช่วยให้สมาชิกสหกรณ์สบายใจเรื่องความโปร่งใสและความมั่นคงของสหกรณ์ออมทรัพย์ได้มากขึ้น