สูงวัยเสี่ยงภัยกระดูกพรุน

โดย...ศ.ดร.นพ.นรัตถพล เจริญพันธุ์ เมธีวิจัยอาวุโส สกว. หน่วยวิจัยด้านแคลเซียมและกระดูก คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

สกว.เป็นองค์กรวิจัยที่ให้ความสำคัญเรื่องสุขภาพของผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่เป็นโรคเรื้อรังที่พบบ่อย ได้แก่ โรคเบาหวาน ไขมันสูงในเลือด และความดันโลหิตสูง ซึ่งไม่เพียงแต่จะส่งผลเสียต่อระบบหัวใจ หลอดเลือด และสมองเท่านั้น แต่ยังทำให้เกิดโรคกระดูกพรุน หรือทำให้กระดูกพรุนที่เป็นอยู่แล้วรุนแรงขึ้น

สลายกระดูกมีความไวต่อสารเคมีที่เรียกว่า ไซโตไคน์ ซึ่งสร้างขึ้นจากการอักเสบเรื้อรังภายในร่างกาย โดยเฉพาะการอักเสบที่เพิ่มขึ้นในโรคเบาหวานและโรคเรื้อรังอื่นๆ ส่งผลให้กระดูกเสียแคลเซียมอย่างรวดเร็ว และอาจทำให้กระดูกหักได้ง่าย เมื่อกระดูกต้นขาหักในผู้ที่มีอายุเกิน 80 ปี จะมีอัตราการเสียชีวิตสูงมาก

สกว.เห็นความสำคัญของการสร้างเทคโนโลยีและการปรับนิเวศภูมิทัศน์ เพื่อลดความเสี่ยงไม่ให้ผู้สูงอายุเกิดอุบัติเหตุจนกระดูกหัก ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีหุ่นยนต์เพื่อช่วยผู้สูงอายุ การพัฒนาอุปกรณ์ช่วยเดินและพยุงตัว การออกแบบบ้านและสิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อการเดิน การใช้ชีวิตประจำวัน และการออกกำลังกาย ตลอดจนการประดิษฐ์เซ็นเซอร์เพื่อช่วยในการวินิจฉัยโรคเรื้อรังตั้งแต่ในระยะเริ่มต้น เป็นต้น

นอกจากนี้ สกว.ยังจับมือกับทั้งภาครัฐและภาคอุตสาหกรรมเพื่อผลิตอาหารที่เสริมสร้างสุขภาพที่ดีสำหรับผู้สูงอายุ โดยเฉพาะอาหารที่มีแคลเซียม วิตามินดี ไฟเบอร์พรีไบโอติก หรือจุลินทรีย์โพรไบโอติก

มีหลายปัจจัยที่สามารถทำให้สุขภาพกระดูกของผู้สูงอายุเสื่อมถอยลงอย่างรวดเร็ว แต่เรามักนึกไม่ถึง เช่น ความเครียดหรือวิตกกังวลเรื้อรัง หรือการนั่งๆ นอนๆ ทั้งวันติดต่อกันหลายเดือน ซึ่งมักเป็นผลจากการขาดการดูแลจากสมาชิกในครอบครัว หรือเป็นครอบครัวขนาดเล็กที่ปล่อยให้ผู้สูงอายุอยู่ตามลำพัง ความเครียดวิตกกังวลจะทำให้สมองส่งสัญญาณประสาทที่ผิดปกติออกไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย รวมถึงกระดูกด้วย ส่วนการขยับแขนขาน้อยจะทำให้เซลล์สร้างกระดูกขาดการกระตุ้นที่เหมาะสม จนความแข็งแรงของกระดูกและกล้ามเนื้อลดลง เพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้มและกระดูกหัก