นายหน้า... ผู้น่าสงสาร

โดย...สมศักดิ์ ชุติศิลป์

ระบบนายหน้าอสังหาริมทรัพย์ในประเทศไทย เป็นระบบนายหน้าทางเดียว คือการที่นายหน้าทำงานให้กับเจ้าของทรัพย์ (ผู้ขาย/ผู้ให้เช่า) เมื่อทำงานให้สำเร็จเจ้าของทรัพย์จะเป็นผู้ชำระค่าบริการให้แก่นายหน้า ถ้าทำงานไม่สำเร็จก็ไม่ต้องเสียค่าบริการแต่อย่างใด จะเห็นว่านายหน้าจะต้องเป็นผู้ลงทุนในการทำตลาดให้ก่อนเสมอ โดยมีความเชื่อว่าจะทำงานให้ประสบความสำเร็จได้ แต่ถ้าไม่สำเร็จสิ่งที่ลงทุนให้ก็เท่ากับละลายไป

ในการทำการขายบ่อยครั้งที่ทำตลาดได้ผู้สนใจมาแล้วไม่สามารถปิดการขายได้ อาจจะด้วยเหตุผลต่างๆ มากมาย แต่บางครั้งก็จะมีกรณีที่มีนายหน้ารายอื่นที่มีผู้ต้องการซื้ออยู่แล้วแต่หาสินค้าไม่ได้ มาเจอทรัพย์เราประกาศขายอยู่ ก็สามารถติดต่อขอเข้ามาร่วมทำงาน (Co-Brokerage) กับนายหน้าที่มีทรัพย์ประกาศขายอยู่ได้ แล้วเอาค่านายหน้าที่ได้จากผู้ขายนั้นมาแบ่งกันฝ่ายละครึ่งเมื่อทำงานได้สำเร็จ

การเป็นนายหน้าทางเดียวมีข้อดี คือเป็นการป้องกันการเกิด Conflict of interest ของผู้เป็นนายหน้า เพราะนายหน้ามีหน้าที่จะต้องทำให้งานสำเร็จบนความพึงพอใจของทุกฝ่าย ทั้งผู้ขายและผู้ซื้อ (ต้องเข้าใจนะครับว่า ปกติคนขายอยากขายให้ได้ราคาสูง ส่วนผู้ซื้ออยากซื้อราคาต่ำๆ) แต่ถ้านายหน้าคนเดียวกันทำตัวเป็นนายหน้าเรียกค่าบริการจากทั้งสองฝ่ายคือทั้งผู้ขายและผู้ซื้อ ก็จะทำให้การทำงานเริ่มมีความไม่เที่ยงธรรม ถ้าฝ่ายไหนให้ค่าตอบแทนมากกว่านายหน้าจะเอนเอียงเข้าข้างฝ่ายนั้น

ในเมืองไทยไม่ค่อยมีสำหรับการที่ฝ่ายผู้ซื้อยอมจ่ายค่าบริการให้แก่นายหน้าเพื่อให้ช่วยหาทรัพย์ให้ เพราะผู้ซื้อก็ทราบอยู่แล้วว่านายหน้าได้ค่าบริการจากผู้ขาย

แต่กลับเกิดปรากฏการณ์ที่ผู้ซื้อมาขอส่วนแบ่งค่านายหน้าจากนายหน้า เรื่องนี้จะมาในรูปของการติดต่อเข้ามาหานายหน้าว่ามาดูทรัพย์ให้เจ้านาย เดี๋ยวจะเอาไปเสนอให้ หรือเป็นเพื่อน เป็นญาติของคนสนใจซื้อ ช่วยเพิ่มราคาให้ด้วย แล้วส่วนเกิน เพื่อนหรือญาติจะขอรับเอง ส่วนค่านายหน้าต้องแบ่งให้ด้วยอีกครึ่งหนึ่ง หรือแม้แต่การขายที่แปลงใหญ่ๆ เพื่อไปทำโครงการ ก็มีปรากฏการณ์ที่ผู้ซื้อมาขอส่วนแบ่งค่านายหน้าขึ้นแล้ว

ข้อหนึ่งในจรรยาบรรณนายหน้า คือการที่นายหน้าถ้าตนเป็นผู้ซื้อเองนายหน้าต้องแจ้งแก่เจ้าของทรัพย์ทราบ ห้ามแอบแฝงทำตัวเป็นพ่อค้าคนกลางซื้อทรัพย์และรับค่านายหน้า เอาประโยชน์สองต่อโดยเด็ดขาด