ไทยไร้ปัญหาเงินออมแม้เจนวายใช้จ่ายสูง

โดย...พรสวรรค์ นันทะ

ผลสำรวจของสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า คนทำงานเจนวาย 50% ไม่มีเงินออม และกว่าครึ่งผ่อนหนี้ไม่ตรงเวลาและรู้สึกมีรายจ่ายมากกว่ารายรับ ที่สำคัญคนเจนวายยังใช้จ่ายเก่ง ตัดสินใจซื้อเร็วซื้อเก่ง เพื่อตอบสนองไลฟ์สไตล์ตัวเอง ทำให้ก่อหนี้สูงตั้งแต่อายุยังน้อย เสี่ยงจะก่อหนี้เสียเพิ่ม สร้างปัญหาให้ระบบในอนาคต

ขณะที่สำนักงานสถิติแห่งชาติ (สสช.) ในปี 2558 สำรวจพบว่า ครัวเรือนไทยมีรายได้เฉลี่ยเดือนละ 26,915 บาท และมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยเดือนละ 21,157 บาท ซึ่ง 87% เป็นการใช้จ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภค อาทิ อาหาร เครื่องดื่ม ที่อยู่อาศัย ยานพาหนะ ของใช้ส่วนตัว การศึกษา ฯลฯ

จะเห็นได้ว่ารายได้และค่าใช้จ่ายที่ใกล้เคียงกันทำให้ดูเหมือนการเก็บออมของครัวเรือนน้อย ทำให้กังวลว่าระดับการออมของไทยอยู่ในระดับต่ำเกินไป เสี่ยงต่อการสร้างปัญหาให้เสถียรภาพเศรษฐกิจโดยรวม ยิ่งช่วงนี้ที่รัฐบาลกำลังระดมทุนเพื่อเร่งลงทุนโครงสร้างพื้นฐานรองรับการเติบโตในอนาคต

ดอน นาครทรรพ ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายนโยบายเศรษฐกิจการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวว่า การออมมี 2 ระดับ คือ ระดับบุคคล และภาพรวมของประเทศ ซึ่งการออมในระดับบุคคลอาจมีปัญหาบ้าง เนื่องจากกระจุกอยู่ที่คนกลุ่มเล็กๆ สาเหตุอาจเพราะนิสัยคนไทยที่ไม่ชอบเก็บออม มีเงินเข้ามาก็ใช้จ่ายออกไป รวมถึงอัตราดอกเบี้ยที่ต่ำก็คงมีผลด้วย

นอกจากนี้ คนไทยยังใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางผลิตภัณฑ์การเงินน้อยเกินไป ส่วนใหญ่ยังพึ่งเงินฝาก ทั้งที่ปัจจุบันการลงทุนเก็บออมเริ่มจากเงินขั้นต่ำได้ อย่างการลงทุนในกองทุนสามารถแบ่งเงินลงทุนหลักพันบาทได้แล้ว ต่างจากอดีตที่ต้องเริ่มหลักหมื่นบาทต่อเดือนขึ้นไป

ขณะเดียวกัน คนไทยอาจมีความเข้าใจผลิตภัณฑ์เงินฝาก (Saving Pro ducts) น้อย ทั้งที่ในตลาดมีผลิตภัณฑ์ทางการเงินอยู่มาก นอกจากเงินฝาก กองทุน ตลาดหุ้น ตลาดพันธบัตร ทองคำหรืออื่นๆ แล้ว การซื้อประกันก็ถือเป็นการเก็บออมอย่างหนึ่งด้วย แต่ผู้บริโภคยังมีมุมมองที่ไม่ค่อยดีนักต่อการทำประกัน ส่งผลให้การเก็บออมระดับบุคคลยังน้อย

"การออมที่น้อยดูเหมือนจะมีปัญหาในกลุ่มคนไม่กี่คน แต่ระดับการออมของคนทั้งประเทศเราไม่ได้ต่ำเมื่อเทียบกับเพื่อนบ้าน หรือไม่เป็นปัญหาในยามที่ต้องการระดมเงินทุนมาใช้ในกิจกรรมทางเศรษฐกิจ เนื่องจากสภาพคล่องในระบบยังสูง ปัจจุบันการออมของไทยอยู่ที่ 32% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) อยู่ระดับกลางๆ เมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน ภาพรวมเราไม่ได้มีปัญหาด้านการออม แต่มีปัญหาเรื่องการลงทุนที่น้อยไป" ดอน ระบุ

ทั้งนี้ แม้ว่าที่ผ่านมาการออมระดับบุคคลที่มีสัดส่วนน้อยไม่เป็นปัญหาต่อเศรษฐกิจ แต่อนาคตที่ไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ และไลฟ์สไตล์ที่เปลี่ยนไป คนมีลูกน้อยลง และไม่รู้ว่าลูกจะเลี้ยงพ่อแม่หรือไม่ อาจเป็นปัญหาต่อความยั่งยืนทางการคลังในอนาคตได้ เพราะจะ มีผู้สูงอายุรับสวัสดิการรัฐมากขึ้น

ขณะที่ผลสำรวจหลายแห่งพบว่า คนไทยมักคิดรายได้ไม่พอค่าใช้จ่าย และคิดว่าเงินออมที่มีไม่เพียงพอที่จะใช้หลังเกษียณ ซึ่งควรเปลี่ยนมุมมองเหล่านี้ โดยเงินออมที่เพียงพอหลังเกษียณแต่ละคนนั้นกำหนดยาก บางคนควรบอก 1-2 ล้านบาท บางคน 1-20 ล้านบาท แตกต่างได้ แต่สิ่งสำคัญคือ ทุกคนต้องคำนึงเสมอว่า ต้องเตรียมเงินออมไว้รองรับการกินการใช้ยามที่ไม่ได้ทำงานแล้วด้วย ส่วนจะเก็บมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้ชีวิตหรือไลฟ์สไตล์ของแต่ละคน แต่ถ้าไม่คิดจะเก็บเลย มีเท่าไรใช้หมด อนาคตลำบากแน่