สงครามนำมาซึ่งโอกาสของผู้กล้า (เสี่ยง)

โดย...กริช อึ้งวิฑูรสถิตย์

ในช่วงแรกๆ ที่เข้าไปค้าขายในกัมพูชานั้น เป็นช่วงที่สงครามเขมรสามฝ่ายยังชุลมุนชุลเกกันอยู่ ช่วงนั้นผมได้เอาสินค้าของสหพัฒน์เข้าไปขาย รวมทั้งปลากระป๋องยี่ห้อของผมเอง ยังมีนมข้นหวานอลาสก้าตามที่ได้เล่ามาแล้ว

ยุคนั้นยังไม่มีใครกล้าเข้าไปค้าขายกับเขมรมากนัก แน่นอนบริษัทใหญ่ๆ และคนกรุงเทพฯ ก็ไม่ค่อยมีใครกล้าไป เพราะกลัวระเบิด หรือหากจะไปก็ขอเข้าแค่เมืองหลวงคือนครพนมเปญเท่านั้น ดังนั้นจึงเป็นโอกาสให้คนไม่กลัวตายอย่างผมเข้าไปค้าขายตามเมืองต่างจังหวัดของเขา ที่จริงจะบอกว่าไม่กลัวตายก็ไม่ถูกครับ กลัวเหมือนกัน แต่ไม่มีทางเลือกมากกว่า เพราะถ้าเราไปค้าขายในประเทศที่เจริญแล้วคู่แข่งจะเยอะมาก แต่เมืองที่กำลังคุกรุ่นด้วยไฟสงครามไม่มีคู่แข่งดี ถึงแม้จะมีคู่แข่ง ท่านเทียม โชควัฒนา ก็เคยสอนว่า “อย่ามองคู่แข่งทางการค้าว่าเขาเป็นคู่แข่ง ให้มองว่าเขาเป็นคู่ค้า แล้วเราจะทำการค้าอย่างมีความสุข”

การทำการตลาดในกัมพูชานั้น นอกจากเราจะเข้าถึงลูกค้าที่เป็นตั๊วปั๊ว หรือผู้ค้าส่งโดยตรงแล้ว ผมยังเข้าถึงผู้ค้าปลีกด้วย ระยะนั้นผมจะเข้าไปกัมพูชาบ่อยมากๆ ทุกเดือนจะเข้าไปฝังตัวอยู่ที่นั่นเป็นเวลาสิบกว่าวัน จึงทำให้สนิทสนมกับคุณฮวด ซึ่งในขณะนั้นแกเป็นตำรวจยศพอใช้ได้ทีเดียว และที่สำคัญแกเป็นลูกชายผู้ว่าราชการจังหวัดเสียมเรียบ ทุกครั้งที่เข้าไปก็จะโทรบอกแก ถ้ามีเพื่อนไปด้วยก็จะขอกำลังทหารมาคุ้มกันด้วยการขับรถนำหน้าเรา เราก็จะขับตามรอยล้อรถทหารอีกที เรียกว่าปลอดภัยจากกับระเบิดแน่นอนครับ

หากถ้าเข้าไปที่ปลอดภัย ทางคณะเราก็จะเดินทางเข้าไปกันเอง โดยไม่ต้องให้มีทหารมาคอยคุ้มกัน เพราะค่าใช้จ่ายในการใช้บริการและให้ทิปทหารมันสูงมาก ซึ่งรูปแบบของการเดินทางเข้าไปกัมพูชาเองนั้น ก็จะมีโชเฟอร์ที่ทางอาเจ็กโอตี๋ที่ร้านทวีสโตร์แกแนะนำมาให้ ซึ่งไว้ใจได้ ทุกครั้งแกจะคอยดูแลเราอย่างดี ทั้งเรื่องที่หลับที่นอน ตรงไหนไม่ปลอดภัยก็จะคอยเตือน ตรงไหนไม่สะอาดก็จะหาที่ใหม่ให้ แม้แต่อาหารการกินแกก็จะคอยบอกว่า ร้านอาหารที่นั่นที่นี่สะอาด อร่อย และอะไรที่ควรกิน ไม่ควรกิน เรียกว่าดูแลเราดีมาก ผมยังระลึกถึงบุญคุณแกจนทุกวันนี้เลยครับ

ขณะที่ล่ามแปลนั้น ผมมีน้องวิรัตน์ ซึ่งเป็นคนเขมรที่อยู่ที่พระตะบองเป็นคนช่วยแปลให้ตลอด อีกอย่างหนึ่งคือ ถ้าหากค้าขายกับคนจีนที่นี่ เขาพูดภาษาจีนกลางกับภาษาแต้จิ๋ว ซึ่งผมสามารถสื่อสารเองได้อย่างดี เนื่องจากผมเรียนภาษาจีนมาจากแม่สลองและไต้หวัน จึงไม่เป็นปัญหาสำหรับผม ในช่วงแรกที่เข้าไปแวะเวียนเข้าไปเยี่ยมเยือนนั้น เนื่องจากไม่เคยมีตัวแทนบริษัทไหนเข้าไป จึงสร้างความประทับใจให้เขาได้เป็นอย่างดีทีเดียว

ระยะนั้นถ้าบอกว่ามาจากบริษัท สากลธุรกิจ เลิศรวมมิตร ลูกค้าชาวกัมพูชาจะให้การตอบรับที่ดีมาก ดังนั้นพอเรานำเสนออะไร เขาก็จะขอทดลองขายสินค้าไม่มากก็น้อย การขอติดแผ่นพิมพ์โฆษณาหรือ POP ต่างๆ ก็ง่ายมากๆ เพราะเป็นที่ต้องการของร้านค้า เขาอยากตกแต่งร้านค้าให้สวยงาม ปลายปีก็จะขอปฏิทินกันเยอะมาก

นอกจากนี้ ชาวกัมพูชายังชื่นชอบดาราไทยมาก ในยุคนั้นเขายังไม่ได้รับทีวีไทย ไฟฟ้ายังมีไม่เพียงพอ ตามต่างจังหวัดยังไม่มีไฟฟ้าใช้ จึงง่ายมากในการทำแผ่นพับโฆษณาครับ ขอให้คนสวยๆ เขาก็ไม่รู้ว่าใครเป็นใคร ต่างกับปัจุบันมาก อิทธิพลของทีวีไทย ภาพยนตร์ไทย ดาราไทย เขาได้รับกันหมดแล้ว แม้แต่เพลงไทยเขายังไปแปลเป็นภาษาเขมรกันหมดแล้วครับ เพลงของคุณธงไชย แมคอินไตย์ เพลงแรกก็เพลงพริกขี้หนู กลายเป็นภาษาเขมรเรียบร้อย