ยกระดับเศรษฐกิจ3ด้าน รับโลกที่เปลี่ยนไป

โดย...พรสวรรค์ นันทะ

วิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ปาฐกถาพิเศษ “เศรษฐกิจการเงินไทยท่ามกลางความท้าทายในยุค 4.0” ในงานสัมมนาวิชาการ เรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกับการขับเคลื่อนสู่ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม 4.0 ในโอกาสปีที่ 20 ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ว่าในโลกใหม่ที่มิติความสัมพันธ์และปัญหาทางเศรษฐกิจ การเมืองและสังคมซับซ้อนมากขึ้น ท่ามกลางเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทำให้สภาพแวดล้อมโลกเปลี่ยนแปลงเร็วและยากที่จะคาดเดาได้ ผันผวนสูง บริบทใหม่ของโลกจึงต้องติดตามและปรับตัวให้ทัน และมีทั้งความท้าทายและโอกาส

“คืนนี้จะมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญของโลก เพราะจะมีประธานาธิบดีใหม่ของสหรัฐ (โดนัลด์ ทรัมป์) ที่ได้ประกาศแนวนโยบายหลายเรื่องต่างไปจากเดิม เศรษฐกิจแบบเดิมที่เคยคุ้นชิน วันนี้อยู่ในช่วงที่ผู้บริหารชุดใหม่จะมีแนวนโยบายผ่านไปปฏิบัติได้จริง คงได้เห็นรายละเอียดมากขึ้น หลายเรื่องไทยเราได้อานิสงส์เชิงบวก เพราะถ้ามีการกระตุ้นเศรษฐกิจสหรัฐเพิ่มขึ้นได้เร็ว ได้จริง ก็ทำให้เศรษฐกิจสหรัฐที่เป็นคู่ค้าไทยดีขึ้น ไทยได้ผลทางบวก แต่ในทางกลับกันหากการกีดกันทางการค้ามากขึ้น มีการทบทวนการค้าที่มีมาแต่เดิม ก็จะกระทบประเทศคู่ค้า” วิรไท กล่าว

สำหรับแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงสำคัญ (Mega Trend) ที่มีนัยสำคัญต่อโลกมี 4 ด้าน คือ 1.ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีแบบก้าวกระโดด ทำให้เกิดเทคโนโลยีใหม่ๆ มีศักยภาพและมีประสิทธิภาพมากขึ้น มีนวัตกรรมใหม่ 2.การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างประชากรสู่สังคมผู้สูงอายุ ซึ่งในปี 2583 มีข้อมูลระบุว่า สัดส่วนประชากรโลกที่อายุเกิน 60 ปี จะเพิ่มมากกว่า 20% ของจำนวนประชากรโลก จาก 12% ในปี 2558 ถือเป็นความท้าทายต่อเศรษฐกิจและสังคมของโลก เพราะกระทบต่อโครงสร้างแรงงาน การบริโภค การออม และภาระรายได้และรายจ่ายของภาครัฐ

3.การเกิดขึ้นของเมืองใหม่ (Urbanization) ซึ่งสัดส่วนประชากรในเมืองของไทยอยู่ที่ระดับประมาณ 50% เพราะการพัฒนาเมืองกระจุกตัวอยู่รอบกรุงเทพฯ ไม่ได้กระจายไปอย่างทั่วถึง ขณะที่สัดส่วนประชากรที่อยู่ในเมืองของมาเลเซียอยู่ที่ประมาณ 75% ข้อเท็จจริงเหล่านี้สะท้อนว่า ผลประโยชน์จากการพัฒนาในช่วงที่ผ่านมากระจุกตัวสูง แต่ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีจะทำให้เมืองรองก้าวขึ้นไปเป็นเมืองใหญ่ ที่มีความพร้อมพื้นฐานที่ดีขึ้น เกิดการไหลของแรงงาน

และ 4.การปรับกฎเกณฑ์กติกาที่เป็นมาตรฐานโลก ซึ่งกฎเกณฑ์ของประเทศใหญ่จะกลายมาเป็นมาตรฐานของโลกมากขึ้น การเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบกติกาที่รวดเร็วไร้พรมแดนนี้ จะกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศที่ปรับตัวไม่ทัน ซึ่ง Mega Trend หลีกเลี่ยงได้ยาก ไทยต้องปรับตัวรับให้ได้

วิรไท กล่าวอีกว่า การขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการเงินให้เท่าทันโลกต้องดำเนินการในเรื่องสำคัญ คือ 1.การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจให้มีเสถียรภาพ ให้พร้อมรับมือกับความผันผวนใหญ่ๆ ที่อาจเกิดขึ้น เป้าหมายของการเติบโตทางเศรษฐกิจไม่ได้อยู่ที่ทำให้เติบโตสูงขึ้นเท่านั้น แต่ต้องกระจายผลประโยชน์ให้ทั่วถึง กระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น เปิดโอกาสให้ท้องถิ่นมีส่วนร่วม การพัฒนาไปสู่ไทยแลนด์ 4.0 ต้องไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เพื่อความยั่งยืน ต้องเพิ่มผลิตภาพทุกด้านรับสัดส่วนคนในวัยทำงานที่จะเปลี่ยนไป

2.การปรับกลไกการทำงานของภาครัฐ ต้องปรับปรุงกฎหมายและกฎระเบียบต่างๆ ให้เท่าทันและสอดคล้องกับโลกใหม่ ปรับกลไกการทำงานของภาครัฐให้โปร่งใส ให้ประชาชนตรวจสอบได้ ป้องกันการถูกแทรกแซงของเจ้าหน้าที่ด้วยอำนาจที่ไม่เป็นธรรม และ 3.ลดบทบาทที่ไม่จำเป็นของภาครัฐลง เหลือเพียงการกำกับดูแลควบคุมกติกา และสนับสนุนให้ภาคเอกชนเข้ามาดำเนินการเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความสามารถในการแข่งขันมากขึ้น เช่น การปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ เป็นต้น