องค์การ (1)

โดย...ทัธภร ธนาวริทธิ์ [email protected] ที่ปรึกษาองค์กร บริษัท เอสทีไอ คอนซัลติ้ง

ทำไมแต่ละองค์การต้องปรับตัวอยู่ตลอดเวลา เพราะอะไรองค์การจะต้องมีกลยุทธ์ นี่คงเป็นคำถามที่เกิดขึ้นมา แต่อย่างไรก็ตามทุกองค์การก็ยังต้องปฏิบัติตามๆ กันไป ในทางวิชาการที่เกี่ยวข้องกับการบริหารนั้นก็มีทฤษฎีอธิบายถึงเหตุผลว่าทำไมแต่ละองค์การจึงต้องมีกลยุทธ์ เช่น ทฤษฎีการพึ่งพาทรัพยากร

ทฤษฎีการพึ่งพาทรัพยากรเห็นว่าองค์การถูกควบคุมจากปัจจัยภายนอก แต่ให้ความสำคัญกับกระบวนการการตัดสินใจทางการเมืองภายในองค์การ และมุมมองที่องค์การหาวิธีการจัดการ หรือปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมอย่างมีกลยุทธ์มากกว่า เนื่องจากองค์การไม่สามารถพึ่งพาตนเองได้ แต่ต้องการทรัพยากรจากสิ่งแวดล้อมภายนอก ก่อให้เกิดการพึ่งพาปัจจัยต่างๆ จากสิ่งแวดล้อมที่ตนดำเนินธุรกิจอยู่ โดยการพึ่งพานี้นำไปสู่การพัฒนาอิทธิพลระหว่างองค์การ

หน่วยงานไม่เพียงแค่ตอบสนองข้อจำกัดภายนอก และการควบคุมโดยการปฏิบัติตามความต้องการของสิ่งแวดล้อมภายนอก แต่จะใช้กลยุทธ์ที่หลากหลายในการเปลี่ยนสถานการณ์ที่เผชิญหน้าเพื่อให้การปฏิบัติตามมีความจำเป็นน้อยลง นั่นคือการจัดการองค์การพยายามค้นหาการใช้ดุลพินิจในการดำรงกิจกรรมขององค์การเพื่อรักษาอำนาจ ดุลพินิจ และเปิดโอกาสให้มีการปรับตัวต่อสถานการณ์ใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น

ดังนั้น มุมมองของการพึ่งพาทรัพยากรมองว่าองค์การถูกจำกัดโดยสิ่งแวดล้อม แต่สามารถกระทำบางอย่างเพื่อเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมเหล่านั้น

การพึ่งพาอาศัยแบ่งเป็น

1) การพึ่งพาอาศัยกันทางผลลัพธ์ (Outcome Interdependence) ได้แก่ ผลลัพธ์หรือผลที่เกิดจากหน่วยทางสังคม (Social Actor) ซึ่งเป็นเจ้าของทรัพยากร ที่มีความสัมพันธ์พึ่งพากับผลลัพธ์ของอีกองค์การหนึ่ง

2) การพึ่งพาอาศัยกันทางพฤติกรรม (Behavior Interdependence) ได้แก่ กิจกรรมที่หน่วยทางสังคม (Social Actor) มีความสัมพันธ์พึ่งพากับการกระทำขององค์การอื่น ซึ่งต้องการผู้ที่มีความเต็มใจในการเข้าร่วมกิจกรรมนั้น เช่น การเล่นโป๊กเกอร์

โดยการพึ่งพากันทางผลลัพธ์สามารถแบ่งออกเป็น Competitive Interdependence คือ ความสัมพันธ์ที่เป็นการแข่งขันกันทั้งสององค์การนั้นอยู่ในสถานการณ์ Zero Sum สำหรับทรัพยากรที่มีอยู่ เมื่อองค์การหนึ่งได้ไปอีกองค์การหนึ่งจะหมดโอกาส และ Symbiotic Interdependence คือ ผลลัพธ์หรือการกระทำขององค์การหนึ่งเป็นปัจจัยนำเข้าสำหรับองค์การอื่น

การพึ่งพาจึงมีความสำคัญ เนื่องจากมันมีผลกระทบกับความสามารถขององค์การในการบรรลุเป้าหมาย รวมถึงการอยู่รอดขององค์การ

องค์การส่วนใหญ่เผชิญหน้ากับความต้องการมากมายจาก Social Actor ที่หลากหลาย และความต้องการทั้งหลายต่างก็มีความขัดแย้งกัน

ในบทความถัดไปจะกล่าวถึงลักษณะทั่วไปขององค์การที่เกี่ยวข้องกับสาเหตุว่าทำไมองค์การจำเป็นต้องพึ่งพาสิ่งแวดล้อมภายนอก ธรรมชาติขององค์การที่จำเป็นต้องศึกษาเข้าใจสภาพของสิ่งแวดล้อมและปัจจัยภายนอก รวมถึงความต้องการของตลาด ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ทำให้องค์การจะต้องมีกลยุทธ์ที่จะช่วยให้องค์การสามารถปรับตัวเองให้เข้ากับสถานการณ์แวดล้อม n

(อ่านต่อฉบับหน้า)