ธุรกิจเสริมไฮเทคสู่ไทยแลนด์4.0

โดย...รัชนีย์ ศรีวัฒนชัย

การขับเคลื่อนของรัฐบาลผลักดันภาคเอกชนไทยเปลี่ยนผ่านจากยุค 3.0 สู่เวอร์ชั่น 4.0 ด้วยการนำเทคโนโลยีมาเพิ่มขีดความสามารถแข่งขันให้กระบวนการผลิตโรงงานพัฒนาสินค้านวัตกรรมใหม่ และสร้างมูลค่าเพิ่มจากการเป็นแค่สินค้าเกษตรวัตถุดิบ หรือกระทั่งระบบลำเลียงสินค้าหรือโลจิสติกส์ เพื่อให้ไทยแข่งขันกับทั่วโลกได้ ขณะเดียวกันเป็นการปฏิวัติโครงสร้างประเทศ ให้ก้าวพ้นประเทศติดกับดักรายได้ปานกลางไปเป็นประเทศที่มีรายได้ต่อหัวมากอย่างประเทศพัฒนาแล้ว

สมบุญ ประสิทธิ์จูตระกูล อดีตประธานอำนวยการ บริษัท ดีเคเอสเอช (ประเทศไทย) เปิดเผยว่า ขณะนี้ระบบของโลจิสติกส์ไทยยังไม่ได้ก้าวเข้าสู่ยุค 4.0 เต็มตัว แต่มองว่าในอนาคตความก้าวหน้าของเทคโนโลยีส่งผลให้การบริหารจัดการโลจิสติกส์มีประสิทธิภาพสูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นโลจิสติกส์ระหว่างผู้ผลิตวัตถุดิบกับโรงงานผู้ผลิต ระหว่างผู้ผลิตกับตัวกลางการจัดจำหน่าย และระหว่างผู้ผลิตกับผู้บริโภคโดยตรง

อย่างไรก็ดี สิ่งที่จะเห็นได้ชัดสุดที่จะมีการเปลี่ยนแปลงมาก ก็จะเป็นกรณีหลัง คือ ระหว่างผู้ผลิตกับผู้บริโภคโดยตรงเมื่อก้าวสู่ยุค 4.0 ผู้บริโภคเข้าถึงการสั่งซื้อโดยตรงกับผู้ผลิตได้ง่ายขึ้น เกิดการสั่งซื้อสินค้า ส่ง และจ่ายของโดยอัตโนมัติ  ตัวอย่างเช่น เครื่องใช้ไฟฟ้าเป็นสมาร์ทโฮม อาทิ ตู้เย็นมีโปรแกรมว่าภายในตู้มีสินค้าอะไรบ้างข้างใน เมื่อของข้างในตู้มีปริมาณน้อยหรือหมด ตัวนับหรือเซนเซอร์ในตู้เหล่านั้นจะทำการออกคำสั่งซื้อไปยังร้านซูเปอร์มาร์เก็ตใกล้บ้านที่เราระบุไว้

ในส่วนการทำงานของร้านซูเปอร์มาร์เก็ตก็จะทำการหยิบสินค้าและจัดส่งสินค้าดังกล่าวไปยังบ้าน โดยรู้ที่อยู่จากระบบจีพีเอสที่จะบอกว่าบ้านอยู่ที่ไหน และส่งไปยังบ้านที่ตู้รับสินค้าที่มีสแกนเนอร์ตัวนับสินค้า เมื่อของและจำนวนถูกต้องก็จะจ่ายเงินผ่านระบบอี-เพย์เมนต์เลย ระบบโลจิสติกส์ก็จะจัดการเป็นทอดๆ ไปจนถึงผู้ผลิตวัตถุดิบ

“ตัวแปรกำหนดว่าโลจิสติกส์ 4.0 ของไทยมาเร็วแค่ไหนขึ้นอยู่กับว่าผู้บริโภคยินดีจ่ายหรือไม่สำหรับความสะดวกและรวดเร็ว ปริมาณการสั่งซื้อ และสิ่งสำคัญคือต้นทุนรวมของผู้ประกอบการ ไม่ว่าจะเป็นการจัดส่งสินค้าคุ้มไหมสำหรับผู้ขาย หากเกิดขึ้นก็ส่งผลให้การผลิต สต๊อกสินค้า การตลาด และการขายจะลดลง ในขณะที่ค่าใช้จ่ายในการจัดส่งอาจจะแพงขึ้น” สมบุญ กล่าว

ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมอาหารของไทยความพร้อมเข้าสู่ยุค 4.0 อนุรัตน์ โค้วคาสัย ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท พรานทะเล มาร์เก็ตติ้ง  ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายอาหารสำเร็จรูปพร้อมรับประทานตราพรานทะเล ให้ความเห็นว่าภาคการผลิตอุตสาหกรรมอาหารของไทยส่วนใหญ่หันมาใช้ระบบออโตเมติกส์ และบางแห่งก็เริ่มนำหุ่นยนต์ เครื่องจักรมาใช้แทนแรงงานคนกันแล้ว เนื่องจากในอีกไม่กี่ปีข้างหน้าไทยเผชิญปัญหาการขาดแคลนแรงงานอย่างแน่นอน

“การสร้างนวัตกรรมหรือสินค้าสร้างมูลค่าเพิ่มในส่วนอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มของไทยถือว่าไปไกลมากแล้ว เมื่อเทียบกับประเทศเพื่อน โดยเฉพาะในระดับบริษัทชั้นนำของประเทศ อาทิ ซีพี หรือของพรานทะเลเองก็ตาม มีการพัฒนาอาหารไปถึงระดับสูงแล้ว เพียงแต่ว่าต้องรอให้ตลาดเกิดก่อน อาทิ อาหารสำหรับผู้สูงอายุบริษัทก็เตรียมพัฒนาไว้แล้ว แต่ปัญหาในเวลานี้คือการผลักดันให้เกษตรกรเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นสมาร์ทฟาร์มเมอร์ นำสินค้าเกษตรมาแปรรูปและสร้างมูลค่าเพิ่ม” อนุรัตน์ กล่าว

ทางด้าน เกรียงไกร กาญจนะโภคิน ผู้ก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหารร่วม บริษัท อินเด็กซ์ ครีเอทีฟ วิลเลจ ผู้ดำเนินธุรกิจที่ปรึกษางานวิจัยและวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค กล่าวว่า หากไทยจะก้าวสู่ 4.0 ได้นั้น การผลิตสินค้า การสร้างคอนเทนต์ การสื่อสาร ต้องคิดพัฒนาให้เป็นสากล หรือที่เรียกว่า ยูนิเวอร์แซล (Universal) นั่นเป็นสิ่งที่อเมริกาคิดมานานแล้ว แต่ไทยยังไม่สามารถทำได้

“ประเทศไทยต้องผลิตสินค้าคิดเป็นรูปแบบสากล ทำให้ทุกคนใช้และเข้าใจได้ทั่วโลก ไม่ได้สร้างในสิ่งที่คนภายในประเทศชื่นชอบ ที่ผ่านมาเวลาหนังจากยูนิเวอร์แซลคิดมุขออกมา บางทีเราไม่เข้าใจว่าคืออะไร ทำไมถึงต้องขำ แต่เป็นเพราะหนังที่ทำให้คนดูทั่วโลกได้เข้าใจ ซึ่งหากไทยจะเข้ายุค 4.0 ต้องคิดถึงการขยายสู่ตลาดต่างประเทศมากกว่าทำตลาดเฉพาะภายในประเทศไทยเท่านั้น เพราะมิเช่นนั้นเราก็จะติดกับดักประเทศมีรายได้ปานกลางไปอีกนาน” เกรียงไกร กล่าว

ปัจจุบันหากมองในภาพรวมธุรกิจของไทย อุตสาหกรรมส่วนใหญ่ยังอยู่ในยุค 2.0 หรืออุตสาหกรรมเบา อีกทั้งยังผลิตสินค้าเป็นแมสโปรดักต์เท่านั้น และยังไม่มีตัวเลขชัดเจนระบุว่า ธุรกิจของไทยนำดิจิทัลมาใช้หรือเข้าสู่ 4.0 เป็นจำนวนเท่าใด นั่นคือคำตอบที่ว่าไทยยังห่างไกลจากยุค 4.0 อีกมากโดยเฉพาะภาคเกษตร ดังนั้นคงไม่ต้องถามว่าอีกกี่ปีเมืองไทยถึงจะพ้นกับดักรายได้ปานกลาง