ตลาดอาหารสุขภาพจีน

โดย...สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครเฉิงตู

สํานักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ (สคต.) ณ นครเฉิงตู ได้รวบรวมข้อมูลตลาดสินค้าอาหารสุขภาพในจีน พบว่าผู้บริโภคชาวจีนเริ่มหันมาให้ความสำคัญในเรื่องคุณภาพชีวิตและสุขภาพร่างกายของตนเองมากขึ้น จากการกินอาหารเพื่อความอยู่รอดมาเป็นการกินเพื่อสุขภาพ ทำให้สินค้าอาหารเพื่อสุขภาพ และการรักษาบริการทางการแพทย์ เริ่มเป็นที่นิยมมากขึ้นนอกเหนือจากอุปกรณ์การกีฬาสำหรับออกกำลังกาย

ปัจจุบัน อัตราเฉลี่ยการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพของชาวจีนยังต่ำกว่าประเทศที่พัฒนาแล้วมาก โดยอัตราค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อคนคิดเป็นสัดส่วน 0.07% ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด ขณะที่ประเทศยุโรปมีอัตราค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 25% แต่ถึงแม้ตลาดอาหารเพื่อสุขภาพในประเทศจีนจะเพิ่งได้รับความนิยม ซึ่งจากข้อมูลในช่วง 7 ปีที่ผ่านมาพบว่ามูลค่าการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพของผู้บริโภคชาวจีนเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องในอัตราการขยายตัวที่ค่อนข้างสูง และขนาดตลาดขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยมูลค่าการจำหน่ายเพิ่มขึ้นจาก 4.43 หมื่นล้านหยวน ในปี 2552 มาเป็น 2.36 แสนล้านหยวน ในปี 2558

ทั้งนี้ สินค้าอาหารเพื่อสุขภาพในตลาดที่จำหน่ายในตลาดจีนมีสองประเภทหลัก คือ อาหารเพื่อสุขภาพที่มีส่วนประกอบจากพืชธรรมชาติและอาหารเสริม ซึ่งปกติสินค้าดังกล่าวจะวางจำหน่ายในร้านขายยา ร้านจำหน่ายสินค้าเฉพาะ และห้างซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่

จากข้อมูลล่าสุด พบว่ามีอาหารเพื่อสุขภาพจากบริษัทต่างประเทศ 400 กว่ารายได้เข้าสู่ตลาดจีน เช่น Amway Avon Sunrider เป็นต้น โดยผู้บริโภคชาวจีนที่เลือกซื้อสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพจำนวน 100 คน พบว่ามี 15 คนที่นิยมอาหารเพื่อสุขภาพที่นำเข้าจากต่างประเทศ เพราะเชื่อว่าสินค้ามีคุณภาพดีกว่าและมีความน่าเชื่อถือ โดยพบว่าสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพในตลาดจีนที่มีสัดส่วนการตลาดสูงที่สุด ได้แก่ สินค้าของบริษัท Amway และ By-Health และเนื่องจากตลาดอาหารเพื่อสุขภาพในจีนมีศักยภาพสูงและมีโอกาสขยายตัวอีกมาก ทำให้มีบริษัทระดับสากลจำนวนมากสนใจเข้ามาเปิดตลาด จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท สำนักงาน และหาตัวแทนจำหน่ายสินค้า

สำหรับแนวโน้มและศักยภาพในการพัฒนานั้น พบว่าปลายปี 2558 มีชาวจีนที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปประมาณ 222 ล้านคน คิดเป็นสัดส่วน 16.1% ของประชากรทั้งประเทศ ทำให้อาหารเพื่อสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุเป็นที่ต้องการของตลาด ขณะเดียวกันชีวิตที่เร่งรีบของคนยุคใหม่ที่ทำงานทำให้ไม่มีเวลาพักผ่อน ไม่สามารถทานอาหารที่มีสารอาหารได้เพียงพอ ส่งผลให้อาหารเพื่อสุขภาพ เช่น อาหารเสริม เริ่มได้รับความนิยมจากผู้บริโภควัยทำงานมากขึ้น

นอกจากนี้ การเพิ่มขึ้นของผู้บริโภคที่ระดับรายได้ปานกลาง ซึ่งเป็นกลุ่มผู้บริโภคหลักของสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพได้หันมาบริโภคสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพมากขึ้น ปัจจุบันผู้สูงอายุในเขตเมืองรองและชนบทยังขาดความรู้ ความเข้าใจและตระหนักถึงคุณค่าของการบำรุงรักษาสุขภาพ แต่ถ้าหากเมืองรองและพื้นที่ชนบทมีการพัฒนาและเจริญแล้ว เชื่อว่าสินค้าเพื่อสุขภาพก็จะเข้าสู่ตลาดจีนมากขึ้น

ส่วนขั้นตอนการขออนุญาตนำเข้าสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพ โดยสินค้าอาหารสุขภาพที่นำเข้าจากต่างประเทศต้องได้รับการอนุญาตจากองค์การอาหารและยาของจีน (China Food and Drug Administration : CFDA) ก่อน และเมื่อได้รับใบอนุญาตแล้วจึงจะสามารถนำเข้าได้ ซึ่งปกติการตรวจสอบจะใช้ระยะเวลา 1-2 ปี ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับประเภทและชนิดของสินค้า

สคต. ณ นครเฉิงตู ได้ให้ข้อเสนอแนะว่า ตลาดอาหารเพื่อสุขภาพในจีนมีศักยภาพมาก ผู้ประกอบการไทยที่สนใจนำสินค้ามาจำหน่ายควรพิจารณาถึงความต้องการของผู้บริโภคในแต่ละวัย คำนึงถึงคุณภาพ มาตรฐานของสินค้าและความหลากหลายของสินค้า เช่น สินค้าอาหารที่ผลิตจากพืชสมุนไพรไทย หรืออาหารธัญพืชต่างๆ

ด้านการนำเข้าสินค้าอาหารเพื่อสุขภาพจากต่างประเทศ จะมีขั้นตอนการขอใบอนุญาตและตรวจสอบที่ยุ่งยาก มีขั้นตอนมาก ดังนั้นผู้ส่งออกไทยควรศึกษาและหารือผู้เชี่ยวชาญ บริษัทกฎหมายที่ชำนาญในการขอใบอนุญาตนำเข้าสินค้า เพื่อให้การนำเข้าสินค้าเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย สามารถวางจำหน่ายได้ตามร้านขาย ร้านจำหน่ายเฉพาะ หรือห้างซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่ หากผู้ประกอบการไทยที่เป็นรายเล็กและต้องการทดลองทำตลาดก่อน ก็สามารถใช้ช่องทางการจำหน่าย Cross Border E-commerce ได้ และเมื่อสินค้าเป็นที่นิยมของตลาด และมีตัวแทนจำหน่ายแล้ว ควรเข้ามาจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า และขอใบอนุญาตอย่างถูกต้อง เพื่อป้องกันสินค้าถูกละเมิดลิขสิทธิ์ สินค้าสามารถจำหน่ายได้อย่างถูกกฎหมายและเข้าสู่ตลาดจีนได้ยั่งยืน