งานวิจัยชี้การสื่อสารนโยบายการเงินต้องเน้นเข้าใจง่าย

งานวิจัยชี้การสื่อสารนโยบายการเงินต่อสาธารณชนต้องสร้างความเข้าใจด้วยภาษาที่ง่าย หลังพบต่างประเทศเรียนมัธยมก็อ่านเข้าใจแล้ว

นายวราพงศ์ วงศ์วัชรา ผู้บริหารทีมกลยุทธ์นโยบายการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และนายพงศ์ศักดิ์ เหลืองอร่าม อาจารย์ประจำคระเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ร่วมกันศึกษาวิจัยบทความเรื่อง จากข้อความสู่ข้อมูล...มิติใหม่ของการวิเคราะห์การสื่อสารนโยบายการเงิน (More Than Words: A Textual Analysis of Monetary Policy Communication) พบว่า การสื่อสารของธนาคารกลางเป็นที่จับตามากในปัจจุบัน เนื่องจากเป็นเครื่องมือสำคัญในการบริหาร การคาดการณ์ทิศทางนโยบายการเงินของสาธารณชน

ในขณะเดียวกัน ความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีข้อมูลข่าวสารทาให้สามารถนาข้อมูลสถิติจานวนมากมาวิเคราะห์เพื่อตอบโจทย์ที่หลากหลาย บทความนี้ได้ประยุกต์ใช้เครื่องมือวิเคราะห์ ด้านภาษาศาสตร์คอมพิวเตอร์ (computational linguistics) เพื่อศึกษาการสื่อสารของธนาคารกลาง 22 ประเทศ ด้วยการวิเคราะห์เอกสารแถลงผลการประชุมนโยบายการเงินในช่วงปี 2000-2015 ใน 3 มิติ ได้แก่ ความยากง่าย ในการอ่าน (readability) หัวข้อหรือประเด็นที่ถูกสื่อสารออกไป (topics) และทิศทางการสื่อสาร (tone)

ทั้งนี้ ผลการศึกษาพบว่า (1) ธนาคารกลางมีความพยายามที่จะสื่อสารกับสาธารณชนมากขึ้น แต่ยังมีความยากในการอ่าน โดยเฉพาะในช่วงที่มีการปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่มีเนื้อหาซับซ้อนเพิ่มขึ้น สะท้อนความยากของการตัดสินในเชิงนโยบาย ภายใต้ภาวะที่มีความไม่แน่นอนสูง ทำให้ต้องให้เหตุผลสนับสนุนมากขึ้น เพื่อเพิ่มความกระจ่าง ดังนั้น คนที่จะอ่านเข้าใจต้องมีระดับการศึกษาสูงเพียงพอ และมีความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์

ทั้งนี้ ในประเทศไทยพบว่า ผู้จะอ่านรู้เรื่องต้องมีการศึกษามาอย่างน้อย 14 ปีต่อเนื่อง หรือต้องเรียนระดับอุดมศึกษาปี 2 แต่ในต่างประเทศ อาทิ นอร์เวย์คนที่มีการศึกษาต่อเนื่องเพียง 9 ปี หรืออยู่ระดับมัธยมศึกษา ก็อ่านเข้าใจได้แล้ว

(2) ธนาคารกลาง มีแนวโน้มที่จะสื่อสารมากขึ้นในประเด็นที่เป็นข้อกังวล ซึ่งขึ้นอยู่กับเป้าหมายของนโยบายการเงิน โดยการให้น้ำหนักแต่ละหัวข้อจะแปรผันตามพัฒนาการทางเศรษฐกิจในขณะนั้น โดยในช่วงหลังวิกฤตเศรษฐกิจโลก มีการสื่อสารหัวข้อเรื่องเศรษฐกิจโลกและความไม่แน่นอนในตลาดการเงินมากขึ้น

(3) ธนาคารกลางให้ข้อมูลเกี่ยวกับแนวโน้มเศรษฐกิจและเงินเฟ้อผ่านโทน( tone) การสื่อสารไม่เท่ากัน โดยความแตกต่างของโทนนั้นเกี่ยวเนื่องกับ พัฒนาการทางเศรษฐกิจและ เงินเฟ้อไม่เท่ากัน ที่สำคัญโทนจะมีความสัมพันธ์กับการกกำหนดนโยบายในอนาคตด้วย

กล่าวโดยสรุป ผู้เขียนบทความหรือผู้ทำวิจัยและผู้วิจารณ์มีความเห็นสอดคล้องกันว่า การสื่อสารนโยบายการเงินที่มีประสิทธิภาพต้อง (1) มีความชัดเจน เพื่อให้สาธารณชนส่วนใหญ่เข้าใจได้อย่างทั่วถึง ซึ่งจะช่วยประสิทธิภาพในการทำนโยบายการเงิน และ (2) ให้ข้อมูลครบถ้วน ในการประเมินแนวโน้มเศรษฐกิจและทิศทางของนโยบายการเงินในระยะต่อไป

ด้านนายวิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวว่า ที่ผ่านมาธปท.มีการปรับปรุงรายงานโยบายการเงิน ที่ตัดสินใจด้านอัตราดอกเบี้ยนโยบายมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สาธารณชนเข้าใจได้ง่ายขึ้น