ตลาดโปรไบโอติกส์จีน

โดย...นักงานส่งเสริมการค้า ในต่างประเทศ ณ นครเฉิงตู

ประเทศจีนซึ่งมีประชากรมากกว่า 1,300 ล้านคน ถือเป็นตลาดส่งออกทั้งสินค้าอุปโภคบริโภคและวัตถุดิบที่สำคัญของไทย ล่าสุดสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครเฉิงตู ได้ทำการสำรวจตลาดสินค้าโปรไบโอติกส์ในจีน เพื่อทำการวิเคราะห์เป็นแนวทางสำหรับให้กับผู้ประกอบการไทยนำไปใช้การวางกลยุทธ์เพื่อเข้าไปค้าขายในตลาดโปรไบโอติกส์ดังกล่าว

สำหรับสินค้าโปรไบโอติกส์ หมายถึง สินค้ากลุ่มจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพของมนุษย์และสัตว์ พบได้ในบริเวณลำไส้ของสิ่งมีชีวิต ซึ่งจุลินทรีย์เหล่านี้จะช่วยรักษาความสมดุลของปริมาณจุลินทรีย์ในระบบทางเดินอาหาร โดยปัจจุบันจุลินทรีย์ที่มีคุณสมบัติโดดเด่นที่สุด คือ กลุ่มจุลินทรีย์โปรไบโอติกส์ผสม ซึ่งประกอบด้วยจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ชนิดต่างๆ

นอกจากนี้ สินค้าโปรไบโอติกส์ยังหมายถึงกลุ่มจุลินทรีย์ที่ไปประยุกต์ใช้ในโครงการชีววิทยา อุตสาหกรรมการเกษตร และภาคความปลอดภัยด้านอาหารและสุขภาพอย่างกว้างขวาง เช่น อาหาร การแพทย์ เสริมความงาม การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การบำบัดน้ำ สัตว์น้ำ ปศุสัตว์ฟาร์ม และการเพาะปลูก เป็นต้น เนื่องจากคุณภาพชีวิตของประชาชนดีขึ้น แนวคิดทางการบริโภคที่เปลี่ยนแปลงและรู้จักโปรไบโอติกส์มากขึ้น ทำให้ตลาดจุลินทรีย์โปรไบโอติกส์โลกพัฒนาเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว

สำนักงาน ระบุว่า อุตสาหกรรมจุลินทรีย์โปรไบโอติกส์เริ่มต้นจากยุโรป จากนั้นค่อยขยายเข้าสู่ตลาดนานาประเทศ ซึ่งในช่วงหลายปีที่ผ่านมามูลค่าการจำหน่ายของผลิตภัณฑ์อาหารและอาหารเสริมที่มีส่วนผสมของโปรไบโอติกส์ทั่วโลกเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเพิ่มขึ้นจาก 2.8 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐของปี 2554 มาเป็น 4.2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2559 โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มโปรไบโอติกส์ โยเกิร์ต และอาหารเสริมจะเป็นแหล่งที่มาหลักของรายได้ ส่วนน้ำผลไม้ต่างๆ ครองสัดส่วนตลาดไม่มาก

ทั้งนี้ ในส่วนผู้ผลิตรายใหญ่ในตลาดโปรไบโอติกส์โลกมีหลายบริษัท เช่น บริษัท Chrhansen Danisco Nestle Yakult และกรุ๊ป Danone เป็นต้น ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของโปรไบโอติกส์มีรูปแบบที่หลากหลาย เช่น โยเกิร์ต น้ำนม นมเปรี้ยว นมผง อาหารที่อยู่ในรูปแคปซูล และรูปแบบอื่นๆ เช่น ผลิตภัณฑ์โปรไบโอติกส์ที่จำหน่ายในตลาดจีนจะมีแคปซูลโปรไบโอติกส์จากสหรัฐ ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย นมผงโปรไบโอติกส์สำหรับเด็ก ขนมขบเคี้ยวโปรไบโอติกส์ เป็นต้น แต่สินค้าที่ขายดีที่สุดยังคงเป็นประเภทโยเกิร์ต เช่น ยี่ห้อ Yoplait จากสหรัฐอเมริกา Dannon จากฝรั่งเศส Yakult จากญี่ปุ่น ส่วนผลิตภัณฑ์จากเมืองไทย เช่น โยเกิร์ตยี่ห้อ Dutchie นมเปรี้ยวยี่ห้อ Meiji Dutch Mill  บีทาเก้น ดีไลท์ เป็นต้น สินค้าเหล่านี้ได้รับความนิยมจากผู้บริโภคจีนด้วยคุณภาพและรสชาติที่ดี แต่การนำเข้าในตลาดจีนยังมีปริมาณไม่มาก

ด้านตลาดสินค้าโปรไบโอติกส์ภายในประเทศจีน จะพบว่าอุตสาหกรรมธุรกิจโปรไบโอติกส์จีนเริ่มต้นจากปลายศตวรรษที่ 20 แม้ว่าช้ากว่าประเทศพัฒนาแล้วราว 10 ปี แต่อุตสาหรรมดังกล่าวก็ได้รับการพัฒนาควบคู่ไปกับความต้องการผลิตภัณฑ์โปรไบโอติกส์ที่เพิ่มขึ้น และจากข้อมูลจาก China Industry Research.com รายงานว่า ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาอุตสาหกรรมโปรไบโอติกส์เติบโตอย่างรวดเร็ว โดยอัตราการขยายตัวสูงกว่า 15% ต่อปี และในจำนวนนี้มีสัดส่วนมากกว่าสัดส่วน 90% จะถูกนำมาใช้ในอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์นม ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์โปรไบโอติกส์ที่มีสัดส่วนมากที่สุด

โดยเฉพาะปัจจุบันเครื่องดื่มโปรไบโอติกส์ในตลาดจีนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยมีอัตราการขยายตัวเพิ่มขึ้น 25% ต่อปี ในจำนวนนี้เป็นยอดการจำหน่ายของโยเกิร์ตเพิ่มสูงขึ้นมากกว่าสัดส่วน 30% ของการตลาดภาพรวม และจำหน่ายสูงถึง 40% ของตลาดเครื่องดื่มแบคทีเรียและกรดแล็กติก นอกจากนี้มูลค่ารวมของตลาดคิดเป็น 9,583 ล้านหยวน ในปี 2557 เพิ่มขึ้นเป็น 1.09 หมื่นล้านหยวน ในปี 2558 เป็นผลหลังจากที่รัฐบาลจีนประกาศนโยบายลูกสองคน เมื่อวันที่ 29 ต.ค. 2558 และเชื่อได้ว่าในช่วงสิบปีข้างหน้าจำนวนประชากรจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ดังนั้นตลาดผลิตภัณฑ์อาหารโปรไบโอติกส์จะมีศักยภาพเป็นอย่างมาก คาดว่าในปี 2563 มูลค่าตลาดผลิตภัณฑ์โปรไบโอติกส์จะเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว

ส่วนข้อเสนอแนะทางสำนักงานเห็นว่าด้วยประโยชน์หลายอย่างของจุลินทรีย์โปรไบโอติกส์และแนวโน้มการพัฒนาของตลาต โดยเฉพาะในยุคสมัยที่ผู้บริโภคชาวจีนเน้นเรื่องสุขภาพ เชื่อได้ว่าตลาดผลิตภัณฑ์โปรไบโอติกส์ของจีนจะเป็นตลาดที่มีศักยภาพในอนาคตและมีโอกาสในการขยายตัวอีกมาก ไม่ว่าจะเป็นสินค้าอาหาร เครื่องดื่ม ยา หรืออาหารเสริมก็ตามจึงเป็นโอกาสของผู้ประกอบการไทยที่จะเข้าร่วมมือกับผู้ประกอบการจีนในการขยายตลาดหรือลงทุน แต่ผู้ประกอบการไทยควรศึกษากฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับสินค้าดังกล่าว เพื่อสามารถผลิตสินค้าได้ตามมาตรฐานและข้อบังคับของจีน เพื่อปฏิบัติตามกฎระเบียบได้อย่างถูกต้อง