ธนาคารต้องใช้ความระมัดระวัง ขั้นสูงสุดในการให้บริการ

เมื่อรอบสัปดาห์ที่ผ่านมามีคดีความเกี่ยวกับประชาชนนำเงินไปฝากไว้กับธนาคารและมีการใช้โมบายแบงก์กิ้ง หมายถึง การฝาก ถอน โอน ย้ายเงินในบัญชีโดยการใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เมืองไทยกำลังเปลี่ยนมาใช้ใหม่จากระบบเดิมเพื่อสร้างความก้าวหน้า ทำให้การทำธุรกรรมและการให้บริการลดต้นทุนค่าใช้จ่ายทั้งของธนาคารและของลูกค้า ซึ่งเป็นเรื่องที่ดี

แต่ก็ปรากฏว่าเกิดเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดขึ้น มีมิจฉาชีพขโมยเงินจากบัญชีลูกค้าของธนาคารแห่งหนึ่งไปโดยอาศัยช่องว่างของขั้นตอนกระบวนการของธนาคารที่หละหลวม จนต่อมาธนาคารแห่งนั้นได้แสดงความรับผิดชอบในฐานะผู้ประกอบธุรกิจที่ดีมีธรรมาภิบาล ชดใช้เงินให้กับผู้ฝากเงินเต็มจำนวน ซึ่งเป็นเรื่องที่น่ายกย่องและก็มีบริษัทโทรศัพท์มือถือและบริษัทที่ให้บริการเกี่ยวกับอินเทอร์เน็ต ซึ่งทำงานร่วมกับธนาคารมีส่วนร่วมในการบกพร่องด้วยเช่นกัน

และบริษัทดังกล่าวก็ได้แสดงความรับผิดชอบโดยการเยียวยาลูกค้ารายดังกล่าวไปแล้วตามที่เป็นข่าว ซึ่งตามกฎหมายแล้วธนาคารและผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือหรืออินเทอร์เน็ตที่ทำงานร่วมกัน มีผลประโยชน์ร่วมกันกับการให้บริการโมบายแบงก์กิ้ง

หากเกิดความบกพร่องในระบบหรือการให้บริการมีช่องโหว่ไม่ได้ใช้ความระมัดระวังขั้นสูงสุด หากมีเงินหายออกไปจากบัญชีของลูกค้า ธนาคารและผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือก็ต้องร่วมรับผิด ซึ่งตามกฎหมายมีความผิดฐานผิดสัญญาฝากทรัพย์และละเมิด

ส่วนบริษัทที่ให้บริการโทรศัพท์มือถือมีความผิดฐานผิดสัญญาให้บริการและละเมิดเช่นเดียวกัน อีกคดีหนึ่ง

กรณีธนาคารของรัฐแห่งหนึ่งถูกคนร้ายเป็นชาวยุโรปตะวันออกประมาณ 25 คน ถอนเงินโดยผ่านตู้เอทีเอ็มที่ตั้งอยู่นอกสถานที่อาคาร โดยปล่อยไวรัสมัลแวร์ได้เงินจากตู้เอทีเอ็ม 22 เครื่อง ไปเป็นเงินประมาณ 12 ล้านบาทเศษ

คดีดังกล่าวธนาคารออกมาแจ้งเตือนประชาชนแล้ว ถือเป็นเรื่องที่ดี แต่ถ้ามีความเสียหายอันเกิดจากระบบของตู้เอทีเอ็มไม่ดีพอ ไม่มีระบบป้องกันตามมาตรฐานสูงสุด เจ้าของตู้เอทีเอ็มซึ่งเป็นเจ้าของเทคโนโลยี ก็ต้องร่วมกันรับผิดต่อผู้เสียหายที่รับฝากเงิน โดยต้องร่วมรับผิดกับธนาคารด้วย ตามกฎหมายเงินที่ลูกค้าฝากไว้กับธนาคารกรรมสิทธิ์จะตกเป็นของธนาคารทันที

ธนาคารมีหน้าที่คืนเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 672 ไม่ว่าเงินจะเกิดสูญหายไปเพราะเหตุใด และธนาคารจะอ้างข้อตกลงยกเว้นความรับผิดเพื่อปฏิเสธไม่รับผิดชอบไม่ได้ (อ้างอิงคำพิพากษาฎีกาที่ 6280/2538)

ตัวอย่างคำพิพากษาฎีกาเกี่ยวกับความรับผิดของธนาคารที่ศาลฎีกาเคยตัดสินมาก่อนหน้านี้

คำพิพากษาฎีกาที่ 6280/2538

ธนาคารรับฝากเงินถือเป็นผู้มีวิชาชีพเฉพาะในกิจการค้าขายหรืออาชีวะ จึงต้องมีความระมัดระวังในการตรวจสอบลายมือชื่อในเช็คที่ผู้ฝากสั่งจ่าย หากขาดความระมัดระวังเป็นการกระทำละเมิดและผิดสัญญาฝากทรัพย์ ธนาคารจะยกข้อตกลงยกเว้นความรับผิดที่ระบุไว้ในคำขอเปิดบัญชีมาอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดไม่ได้

คำพิพากษาฎีกาที่ 520/2554

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 วรรคสาม ได้กำหนดมาตรฐานในการระมัดระวังในการปฏิบัติตามสัญญาในขั้นสูงสุดเยี่ยงผู้มีวิชาชีพจะพึงปฏิบัติในกิจการที่กระทำ เมื่อเงินฝากของลูกค้าธนาคารถูกเบิกถอนไปจนหมดธนาคารจึงผิดสัญญาฝากเงิน เพราะไม่ได้ใช้ความระมัดระวัง ธนาคารจึงต้องรับผิดชดใช้เงินจำนวนดังกล่าวคืนลูกค้าผู้ฝากเงิน

คำพิพากษาฎีกาที่ 3113/2534

พนักงานของธนาคารปฏิบัติงานผิดพลาด ถอนเงินจากบัญชีของผู้ฝากเงินคนหนึ่งไปเข้าบัญชีของอีกคนหนึ่ง เงินที่ถอนออกไปเป็นเงินของธนาคาร ธนาคารจึงมีสิทธิติดตามเอาคืนจากลูกค้าคนหลังที่ได้เงินไปโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1336 ไม่มีอายุความ

คำพิพากษาฎีกาที่ 1795/2541

ธนาคารผู้รับฝากเงินเป็นอาชีพโดยหวังผลประโยชน์ในการนำเงินฝากของลูกค้าไปแสวงหาผลประโยชน์ จึงต้องใช้ความระมัดระวังและความรู้ความชำนาญเป็นพิเศษ หากธนาคารจ่ายหรือหักบัญชีของลูกค้าไปให้บุคคลอื่น ถือเป็นการประมาทเลินเล่อของธนาคาร

ตัวบทกฎหมายอ้างอิง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

มาตรา 657 อันว่าฝากทรัพย์นั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้ฝาก ส่งมอบทรัพย์สินให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้รับฝาก และผู้รับฝากตกลงว่าจะเก็บรักษาทรัพย์สินนั้นไว้ในอารักขาแห่งตน แล้วจะคืนให้

มาตรา 659 ถ้าการรับฝากทรัพย์เป็นการทำให้เปล่า ไม่มีบำเหน็จไซร้ ท่านว่าผู้รับฝากจำต้องใช้ความระมัดระวังสงวนทรัพย์สินซึ่งฝากนั้นเหมือนเช่นเคยประพฤติในกิจการของตนเอง

ถ้าการรับฝากทรัพย์นั้นมีบำเหน็จค่าฝาก ท่านว่าผู้รับฝากจำต้องใช้ความระมัดระวังและใช้ฝีมือเพื่อสงวนทรัพย์สินนั้นเหมือนเช่นวิญญูชนจะพึงประพฤติโดยพฤติการณ์ดังนั้น ทั้งนี้ ย่อมรวมทั้งการใช้ฝีมืออันพิเศษเฉพาะการในที่จะพึงใช้ฝีมือเช่นนั้นด้วย

ถ้าและผู้รับฝากเป็นผู้มีวิชาชีพเฉพาะกิจการค้าขายหรืออาชีวะอย่างหนึ่งอย่างใดก็จำต้องใช้ความระมัดระวังและใช้ฝีมือเท่าที่เป็นธรรมดาจะต้องใช้และสมควรจะต้องใช้ในกิจการค้าขายหรืออาชีวะอย่างนั้น

มาตรา 672 ถ้าฝากเงิน ท่านให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝาก แต่จะต้องคืนเงินให้ครบจำนวน

อนึ่ง ผู้รับฝากจะเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ แต่หากจำต้องคืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น แม้ว่าเงินซึ่งฝากนั้นจะได้สูญหายไปด้วยเหตุสุดวิสัยก็ตาม ผู้รับฝากก็จำต้องคืนเงินเป็นจำนวนดังว่านั้น

ธนาคารในการให้บริการต้องใช้มาตรฐานขั้นสูงสุด จะอ้างว่าลดขั้นตอนความยุ่งยากเพื่อความสะดวกสบายของลูกค้าไม่ได้นะครับ