รู้เท่าทันการใช้จ่าย

โดย...กำพล สุทธิพิเชษฐ์

สมัยเริ่มทำงานใหม่ๆ เงินเดือนห้าหลักต้นๆ ทำงานมาก็นาน อยู่จนเงินเดือนห้าหลักปลายๆ จนถึงหกหลัก ทำไมสิ้นเดือนทีไรก็ยังชักหน้าไม่ถึงหลังสักที แสดงว่ามันต้องมีบางอย่างผิดปกติกับชีวิตแน่ๆ ทำไมเมื่อก่อนยังอยู่ได้ แล้วทำไมวันนี้มันไม่มีเหลือ จะโทษเงินเฟ้อดีไหมนะ พอไปดูตัวเลขเงินเฟ้อมันก็ไม่ได้ขึ้นแซงเงินเดือนเราสักหน่อย จะโทษฐานภาษีที่เพิ่มดีไหม แต่พอดูตัวเงินหลังหักภาษีของเราเองแล้ว สุทธิมันก็ยังเพิ่มอยู่นะ จริงๆ มันต้องโทษตัวเอง โทษความอยากได้อยากมีที่เพิ่มขึ้นของเราเอง เพราะเวลาเงินเดือนเราเพิ่มขึ้น เราเองก็พยายามยกมาตรฐานการครองชีพของเรามากขึ้นตาม

ถ้าวันนี้มีคนมาถามคุณว่าได้เงินเดือนเท่าไหร่ คุณจะตอบตัวเลขไหน ระหว่างตัวเลขเงินเดือนที่บริษัทให้ กับตัวเลขเงินเดือนที่เราได้รับจริงๆ ซึ่งต้องหักภาษี เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เงินประกันสังคม และอื่นๆ อีกมากมาย หัดบอกตัวเองบ่อยๆ ให้ชินว่า จริงๆ แล้วแต่ละเดือนเราเหลือเงินเท่าไหร่จริงๆ ที่จะนำไปใช้จ่ายได้ ที่น่ากลัวบางคนยังหลอกตัวเองเลยว่าได้เงินเดือนเต็มๆ ซึ่งก็จะวางแผนการใช้จ่ายหรือการก่อภาระต่างๆ ที่เกินจริงไป หรือแม้แต่เงินเดือนที่ได้เพิ่มตอนสิ้นปี สมมติว่าฐานภาษีร้อยละ 20 คุณได้ขึ้นเงินเดือน 5,000 บาท ถามจริงๆ เถอะ ในใจคุณคิดว่าได้เพิ่ม 5,000 บาท หรือแค่ 4,000 บาท เพราะถูกหักภาษี เงิน 1,000 บาท/เดือน มีนัยสำคัญนะครับ ธรรมชาติของคนเรา แวบแรกที่รู้ว่าเงินเดือนขึ้นจะคิดเลยว่าฉันสามารถผ่อนอะไรได้อีก ฉันสามารถซื้ออะไรได้อีก ถ้าคิดไม่ละเอียดถี่ถ้วนก็ต้องเข้าเนื้อกันแน่ๆ

เงินที่เหลือไม่พอใช้ในแต่ละเดือน มีตัวแปรแค่สองตัว คือ รายได้ กับค่าใช้จ่าย สำหรับมนุษย์เงินเดือนทั่วๆ ไป ไม่ต้องพูดถึงเรื่องรายได้เลยครับ เพราะเงินเดือนมันก็เท่าเดิมทุกเดือน ปรับกันปี
ละครั้ง เพราะฉะนั้นเราต้องมาลดค่าใช้จ่ายกัน เคยสังเกตไหมครับ คนเงินมากหรือคนเงินน้อยก็ไม่พอใช้เหมือนกัน คุณจะพอใช้ก็ต่อเมื่อคุณใช้จ่ายภายในวงเงินที่กำหนดต่างหาก ดังนั้นหากคุณไม่เคยกำหนดวงเงินการใช้จ่ายในแต่ละเดือนไว้เลย เงินเดือนมากแค่ไหนก็ไม่พอใช้ครับ การกำหนดวงเงินการใช้จ่ายต่อเดือนไม่ต้องมีทฤษฎีอะไรมากมาย แค่บอกตัวเองว่าจะใช้เท่าไหร่ต่อเดือน กำหนดแผนการใช้จ่าย แล้วยึดมั่นทำตามให้ได้ก็จบแล้วครับ

อีกเรื่องที่สำคัญและต้องทำควบคู่กันไป คุณถึงจะใช้จ่ายอยู่ในวงเงินที่กำหนดได้ คือ รู้เท่าทันนิสัยการจับจ่ายใช้สอยของคุณให้มากขึ้น ซึ่งก็มีได้หลายวิธี แล้วแต่ว่าแต่ละคนจะคิดและมีวิธีจัดการตัวเองอย่างไร ไม่มีสูตรที่แน่นอนตายตัว เพราะนิสัยแต่ละคนไม่เหมือนกัน แต่ก็พอมียกตัวอย่างให้เห็นได้บ้าง เผื่อใครจะนำไปใช้ อาจจะเริ่มจากเรื่องง่ายๆ (แต่ทำยาก) ไปจนถึงเรื่องที่ต้องทำกันแบบเป็นเรื่องเป็นราวของครอบครัว

เช่น อย่าไปช็อปปิ้งโดยไม่มีรายการของจะซื้อติดไปด้วย ห้ามซื้อของนอกเหนือจากรายการ อย่าไปเที่ยวเดินดูของไปเรื่อยๆ ลบรายชื่อคุณออกจากรายการแค็ตตาล็อกสั่งซื้อของทางอีเมล กำหนดให้วันใดวันหนึ่งในแต่ละอาทิตย์เป็นวันซื้อของ และวันอื่นๆ ที่ไม่ใช่พยายามไม่ไปห้างสรรพสินค้า

ไปซื้อของคนเดียว จะช่วยให้ประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายได้มากขึ้น มีงานวิจัยบอกไว้ว่าผู้หญิงมักใช้เวลามากขึ้นเมื่อไปซื้อของกับสามีและลูกๆ และยังใช้จ่ายมากกว่าเดิมถึงร้อยละ 20 และผู้หญิงจะจับจ่ายใช้สอยมากขึ้นถึงร้อยละ 30 ถ้าไปช็อปปิ้งกับเพื่อนๆ

กำหนดเป็นนโยบายของบ้านไว้เลยก็ได้ว่า ต่อไปนี้หากพบเห็นของที่ต้องการจะซื้อ เราจะจดไว้ในรายการก่อน (ยังไม่ซื้อเลยนะครับ) แล้วเอามาติดไว้ที่บอร์ดในบ้าน หรือจะติดไว้ที่ตู้เย็นก็ได้ เป็นเวลา 30 วัน เป็นไปได้ว่าหากผ่านไปแล้วจนถึงสิ้นเดือน ความอยากได้ของสิ่งนั้นมันอาจหายไปแล้วก็ได้ แต่ถ้าเวลาผ่านมาแล้ว ยังยืนยันว่าอยากได้ เชื่อเถอะว่าของสิ่งนั้นมันยังรอคุณอยู่แน่ๆ เผลอๆ อาจกำลังลดราคาอยู่ด้วยซ้ำ หรือถ้าถึงเวลาแล้วของสิ่งนั้นมันไม่อยู่แล้วอย่างน้อยคุณก็ได้พิสูจน์แล้วว่าคุณสามารถมีชีวิตอยู่ได้โดยที่ไม่ต้องมีของสิ่งนั้น การทำแบบนี้บ่อยๆ มันเป็นการช่วยคุณตรวจสอบรูปแบบการจับจ่ายใช้สอยของคุณ ซึ่งจะช่วยให้เห็นว่า บ่อยครั้งแค่ไหนที่เราซื้อของโดยที่ไม่คำนึงว่าจะส่งผลต่อยอดเงินคงเหลือในแต่ละเดือนอย่างไร

เทคนิคข้างต้น คือเทคนิคการเลื่อนการใช้จ่าย ถามว่าทำไมต้องเลื่อนการใช้จ่ายออกไป ก็เพราะเพื่อให้เราได้มีสติคิดดีๆ ก่อน สิ่งของทุกสิ่งในชีวิตนี้มีแค่สองอย่าง คือ สิ่งที่จำเป็น กับ สิ่งที่ไม่จำเป็น การลดค่าใช้จ่ายนั้นแน่นอนต้องลดสิ่งที่ไม่จำเป็น (เพราะสิ่งที่จำเป็นลดไม่ได้) แต่ด้วยอารมณ์ความอยากได้อยากมีของเรานั้น มักจะทำให้เราทึกทักเองว่าสิ่งที่ไม่จำเป็นนั้นเป็นสิ่งที่จำเป็น พูดง่ายๆ ก็คือ คิดเข้าข้างตัวเองเพื่อที่จะได้ซื้อของสิ่งนั้นอย่างสบายใจหรือไม่รู้สึกผิด เทคนิคการเลื่อนเวลาจับจ่ายออกไป จะทำให้เราไม่ตกหลุมพรางทางอารมณ์ในขณะนั้น

อยากมีเงินเหลือต้องลดค่าใช้จ่ายครับ โดยเฉพาะมนุษย์เงินเดือน เพราะรายได้คุณเท่ากันทุกเดือนใน 1 ปีไม่ขาดไม่เกิน เว้นแต่จะหารายได้ทางอื่น การเพิ่มรายได้สุทธิต่อเดือนทำได้หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการหารายได้เสริม การทำงานล่วงเวลาเพิ่มขึ้น แต่ผมเชื่อว่าการลดค่าใช้จ่ายนั้นเป็นหนทางที่ได้ผลมากกว่า และเหนื่อยน้อยกว่าครับ