ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง กระทบสังคมโดยรวมอย่างไร

ในช่วง 1-2 สัปดาห์ที่ผ่านมา ภาครัฐได้ประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อให้เราเห็นประโยชน์จากภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ซึ่งจะเริ่มใช้ปี 2560 จึงอยากหยิบประเด็นนี้มาพูดอีกครั้งหลังเขียนเรื่องผลกระทบภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างกับตลาดบ้าน และอาคารพาณิชยกรรมบ้างแล้ว

เรามาทำความเข้าใจก่อนว่า เมื่อก่อนนี้รัฐไม่ได้จัดเก็บภาษีบ้านพักอาศัย เกษตรกรรม และที่รกร้างว่างเปล่า แต่จัดเก็บภาษีเฉพาะอาคารสิ่งปลูกสร้างที่ใช้ในกิจกรรมพาณิชยกรรมเท่านั้น โดยเก็บในรูปภาษีโรงเรือนและที่ดินกับเจ้าของอาคาร ซึ่งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละพื้นที่ เช่น สำนักงานเขต อบต. หรือ อบจ. เป็นผู้จัดเก็บนำรายได้ไปบำรุงท้องที่ โดยภาษีตัวนี้จะเก็บโดยอิงจากรายได้ของเจ้าของอาคารพาณิชย์

แต่ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่ออกใหม่ จะโยกหน้าที่เก็บภาษีมาไว้ที่กรมสรรพากรทั้งหมดเป็นภาษีระดับชาติ คิดภาษีตามมูลค่าที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เก็บภาษีครอบคลุมที่ดินและอาคารทั่วถึง ทั้งบ้านพักอาศัย ที่ดินเกษตรกรรม อาคารสิ่งปลูกสร้างเพื่อการพาณิชย์ และที่ดินรกร้างว่างเปล่า

หากไม่นับค่าใช้จ่ายในการเก็บภาษี ภาษีที่ดินฯ ตัวใหม่ส่งผลให้รัฐเก็บภาษีได้มากขึ้นโดยกลุ่มที่โดนเก็บภาษีมากที่สุดน่าจะเป็นคนที่มีรายได้สูงและบริษัทอสังหาริมทรัพย์ รวมถึงผู้ถือครองที่ดินและสิ่งปลูกสร้างมาก กลุ่มคนเหล่านี้ซื้อบ้านและกว้านซื้อที่ดินเปล่าเพื่อลงทุนไว้มาก ทำให้ภาระภาษีเพิ่มหลายส่วน ไม่ว่าจะเป็นภาษีบ้านหลังแรกส่วนที่เกิน 50 ล้านบาท ภาษีที่เก็บจากบ้านหลังที่ 2 และภาษีที่เก็บจากที่ดินรกร้างว่างเปล่า ต่างจากคนธรรมดาที่โดยมากมีบ้านแค่หลังเดียวเพื่ออยู่อาศัย และไม่เก็บที่ดินเปล่าเพื่อลงทุนระยะยาว และภาษีนี้นอกจากส่งผลให้รัฐมีรายได้เพิ่มขึ้น ยังกระตุ้นให้มีการนำที่ดินรกร้างมาพัฒนาให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจ เพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีในอัตราที่สูงและสร้างมูลค่าเพิ่มให้ที่ดิน

แม้ภาษีที่ดินฯ ใหม่ทำให้คนรายได้สูงและบริษัทอสังหาริมทรัพย์ รวมถึงผู้ถือครองที่ดินและสิ่งปลูกสร้างมากมีภาระภาษีเพิ่ม ซึ่งน่าจะหมายถึงลดความเหลื่อมล้ำด้วย แต่มีผลข้างเคียงถึงประชาชนทั่วไปด้วยเพราะส่งผลให้ต้นทุนผู้ประกอบการอสังหาริมทรัพย์และสินค้าโดยทั่วไปสูงขึ้นไปด้วย

ต้นทุนนี้จะถูกผลักมายังประชาชนผู้ซื้อบ้านและสินค้าทั่วไป ประชาชนย่อมมีสิทธิตั้งคำถามกับรัฐว่าเก็บภาษีที่ดินฯ ขึ้นมาพวกเขาได้ประโยชน์อะไร ภาครัฐเองจึงควรแสดงให้ประชาชนเห็นอย่างชัดเจนว่ารายได้ที่เพิ่มขึ้นจากการเก็บภาษีที่ดินนี้จะมีการนำไปใช้ในมาตรการที่คืนกลับมาเป็นประโยชน์ที่ชัดเจนเป็นรูปธรรมให้กับประชาชนทั่วๆ ไปค่ะ ทั้งในรูปของสวัสดิการหรือการลงทุนในโครงการที่เป็นประโยชน์ในระยะยาว เพื่อที่ว่าประชาชนทั่วไปที่มีความรู้สึกยินดีที่จะจ่ายภาษีตัวใหม่นี้อย่างเต็มใจค่ะ