เก็บรายได้ไม่โต ฟื้นฟูเศรษฐกิจยาก

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

ปัญหาเศรษฐกิจชะลอตัวจากที่เคยคิดว่าปีนี้จะขยายตัวได้ 4% แต่ตอนนี้แค่พยุงเศรษฐกิจให้โตได้ 3% ก็เป็นงานแสนยากของรัฐบาลเสียแล้ว

สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี เดินสายตรวจงานกระทรวงการคลังสั่งการให้กรมภาษีทั้ง 3 กรม เก็บภาษีรวมกันให้ได้ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ เพื่อให้นักลงทุนเกิดความเชื่อมั่นว่าเศรษฐกิจฟื้นตัวได้จริง แม้ว่าการเก็บรายได้ของรัฐบาลในรอบ 7 เดือน ที่ออกมาเกินเป้า 7.05 หมื่นล้านบาท แต่มาจากรายได้พิเศษประมูลคลื่นโทรศัพท์ 4จี 4.82 หมื่นล้านบาท และการนำส่งรายได้ของรัฐวิสาหกิจ 1.68 หมื่นล้านบาท

แต่ทว่าการเก็บภาษีของ 3 กรมภาษี ยังต่ำกว่าเป้าหมายถึง 3 หมื่นล้านบาท เนื่องจากกรมสรรพากรเก็บภาษีได้ต่ำกว่าเป้าหมาย 4 หมื่นล้านบาท และกรมศุลกากรเก็บภาษีต่ำกว่าเป้าหมาย 3,000 ล้านบาท มีเพียงกรมสรรพสามิตที่เก็บภาษีเกินเป้าหมาย 1.3 หมื่นล้านบาท

สมชัย สัจจพงษ์ ปลัดกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า การเก็บภาษีภาพรวมให้ได้ตามเป้าหมายขึ้นอยู่กับกรมสรรพากรหาก กรม สรรพากรได้ตามเป้าหมายทุกอย่างก็ไม่น่ามีปัญหา

ด้าน สมชาย พูลสวัสดิ์ อธิบดีกรมสรรพสามิต กล่าวว่า คาดว่ากรมสรรพสามิตจะเก็บภาษีทั้งปีได้เกินเป้า 2-2.5 หมื่นล้านบาท แต่คงไม่เพียงพอทำให้การเก็บภาษีรวมของประเทศได้ตามเป้าหมาย หากกรมสรรพากรเก็บภาษีได้ต่ำกว่าเป้ามาก ส่วนกรมศุลกากรคาดว่าเต็มที่ได้ตามเป้าหมายเท่านั้น

สำหรับการเก็บภาษีไม่ได้เพิ่งมีปัญหา แต่มีปัญหามาหลายปีแล้วตั้งแต่ปี 2554-2556 ที่มีการลดภาษีนิติบุคคลจาก 30% เป็น 25% และ 20% ทำให้การเก็บภาษีนิติบุคคลต่ำกว่าเป้าหมายเป็นแสนล้านบาท สวนกับการประเมินของกรมสรรพากรก่อนหน้านี้ว่าเมื่อลดภาษีนิติบุคคลแล้วจะทำให้ฐานภาษีขยายเพิ่มและมีการเสียภาษีมากขึ้น ถึงขนาดสมชัย ปลัดกระทรวงการคลังออกมาให้ความเห็นว่าการลดภาษีนิติบุคคลที่ผ่านมาถือว่าไม่ประสบความสำเร็จ

หากดูภาพรวมโครงสร้างการเก็บภาษีของประเทศในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จะเห็นว่าขยายตัวเพิ่มขึ้นได้น้อยมาก การเก็บภาษีของกรมสรรพากรในช่วงปีงบประมาณ 2555-2558 อยู่ที่ 1.6-1.7 ล้านล้านบาท โดยการเก็บภาษีนิติบุคคลและบุคคลธรรมดาขยายตัวได้ต่ำมีเพียงการเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มหรือแวตที่ขยายตัวได้มาก ส่วนการเก็บภาษีของกรมศุลกากรก็อยู่ที่ 1.1 แสนล้านบาทเท่านั้น มีเพียงกรมสรรพสามิตที่เก็บภาษีขยายตัวได้ดี จากปีงบประมาณ 2555 เก็บภาษีได้ 3.79 หมื่นล้านบาท เป็น 4.39 หมื่นล้านบาท ในปีงบประมาณ 2558

การเก็บภาษีได้น้อยส่งผลกระทบโดยตรงกับรายได้ของประเทศ ทำให้รายได้โดยรวมของประเทศอยู่ในภาวะทรงตัวที่ 17-18% ของจีดีพี (ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ) เท่านั้น ในช่วงปีงบประมาณ 2555-2558 ส่งผลให้การทำงบประมาณของประเทศมีข้อจำกัดไม่สามารถขยายไปได้ โดยงบรายจ่ายของประเทศอยู่ที่ประมาณ 30% ของจีดีพี โดยส่วนต่างรายได้รายจ่ายประมาณ 3% ของจีดีพีก็มาจากการกู้เงินปีละ 3-4 แสนล้านบาท

การเก็บรายได้ของประเทศยังเป็นปัญหาการชำระหนี้ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2555-2559 รัฐบาลชำระเงินหนี้เงินต้น 4-6 หมื่นล้านบาท หรือ 2% ของงบประมาณรายจ่ายทั้งหมด ซึ่งต่ำกว่าที่กระทรวงการคลังต้องการที่ 3% ของงบประมาณรายจ่ายทั้งหมด เพื่อให้หนี้ประเทศลดลงจากปัจจุบันอยู่ที่ 6 ล้านล้านบาท หรือ 44% ของจีดีพี

ปัญหาการเก็บรายได้ประเทศเป็นเรื่องใหญ่ระดับโครงสร้าง หากไม่ได้รับการแก้ไขให้การเก็บรายได้ประเทศเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับจีดีพี การพัฒนาเศรษฐกิจเป็นไปได้ยาก ล่าช้า และเสียโอกาส รัฐบาลรู้ดีว่าการเก็บรายได้ประเทศที่พัฒนาไปได้ไกลกว่าไทยอยู่ในระดับสูงถึง 30-40% ของจีดีพี ซึ่งเป็นโจทย์ใหญ่ของรัฐบาลปัจจุบันและอนาคตว่าจะผ่าทางตันตรงนี้ไปได้อย่างไร เพื่อให้การพัฒนาเศรษฐกิจมีกระสุนเพียงพอที่จะเดินหน้าไปได้อย่างรวดเร็วกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน