วงจร ‘เงินนอกระบบ’ รายเล็กมาแรง

“เงินด่วนทันใจติดต่อได้ 24 ชม.”

“ไม่เช็กแบล็กลิสต์ ต้องการเงินติดต่อด่วน”

“เงินสดพร้อมใช้ อนุมัติง่ายทุกกรณี”

ข้อความเชื้อชวนแปะหราอยู่ทุกมุมทุกถนนของเมืองไทย เพื่อเร่งเร้าให้ผู้คนที่มีปัญหาสภาวะทางการเงินแต่ไม่อาจเดินเข้าธนาคาร สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่พร้อมจะให้หยิบยืม เพื่อแลกกับการขอเก็บดอกเบี้ยของกลุ่มนายทุนผู้ให้กู้

แน่นอนว่าข้างต้นนั่น คือ “หนี้นอกระบบ” ที่เมื่อผู้กู้ได้เงินไปแล้ว ก็จะเข้าสู่วงจร “ตายทั้งเป็น” เพราะหลายคนที่หยิบยืมกู้เงินจากนายทุนนอกระบบนี้ ต้องถูกตามล่า ตามทวงหนี้ เรียกเก็บดอกเบี้ยรายวันที่แพงมหาศาล

ถอดคำว่า “หนี้นอกระบบ” หมายถึง หนี้เงินกู้ที่คิดดอกเบี้ยเกินอัตรากฎหมายกำหนด คือ เกินกว่าร้อยละ 15 ต่อปี หรือร้อยละ 1.25 ต่อเดือน โดยเจ้าหนี้ไม่ใช่สถาบันการเงิน

หนี้นอกระบบ ได้สร้างความหวาดกลัว สร้างความทุกข์ใจ สร้างความกังวลให้เกิดขึ้นในจิตใจของผู้กู้ ด้วยคิดที่ว่าจะหาเงินจากไหนมาคืนเขา และที่น่ากลัวที่สุดคือการกลัวถูกทำร้าย และครอบครัวจะต้องเดือดร้อน

หากแต่เพราะลูกหนี้เหล่านั้นไม่สามารถเข้าถึงได้ซึ่งทุนในระบบของสังคม แต่อีกมุมแม้เขาจะหยิบยืมจากกลุ่มผู้ให้นอกระบบก็ตาม พวกเขาก็ไม่สมควรถูกกระทำอย่างไม่มีความยุติธรรม

มองเข้าไปยังวงจรของกลุ่มหนี้นอกระบบ จากแหล่งข่าวที่เป็นตำรวจ ให้ภาพว่า กลุ่มเงินกู้นอกระบบ จะแบ่งการทำงานออกเป็นกลุ่มๆ ที่เป็นศัพท์เรียกอย่างเฉพาะ คือ 1.ในบ้าน กลุ่มนี้จะเป็นพวกนั่งในออฟฟิศ คอยจัดแจงเอกสารการกู้เงิน และคอยรับลูกค้าอยู่ในสำนักงานของแต่ละที่ 2.กลุ่มนักวิ่ง จะเป็นกลุ่มหมวกกันน็อก ที่คอยขับขี่รถจักรยานยนต์ แต่งกายมิดชิดคอยออกพื้นที่ที่รับผิดชอบเก็บเงินดอกเบี้ยรายวัน 3.กลุ่มตรวจสอบ ซึ่งจะเป็นกลุ่มที่บริษัทจะหมุนเวียนรับสมัครคนเข้ามา เพื่อคอยตรวจสอบกลุ่มนักวิ่ง ที่อาจจะเก็บเงินเองแล้วไม่นำส่งบริษัทเงินกู้นอกระบบ และ 4.กลุ่มเคลียร์ จะเป็นกลุ่มที่ออกไปเจรจากรณีที่ลูกหนี้ไม่สามารถจ่ายรายวัน หรือเคลียร์เงินทุกอย่างให้ ซึ่งส่วนใหญ่เหตุรุนแรงจะเกิดจากกลุ่มนี้ นายทุนจะจ้างนักเลงในพื้นที่เพื่อสร้างความหวาดกลัวให้กับลูกหนี้

วงจรที่ว่า มีกฎหมายไทยรองรับเพื่อจัดการกับกลุ่มหนี้นอกระบบอยู่แล้ว แต่การบังคับใช้และโทษทัณฑ์กลับไม่ทันเหตุการณ์ โดยเฉพาะปมที่ว่า หากตำรวจจะจับได้ ก็ต้องเป็นเหตุซึ่งหน้า นอกเสียจากว่าจะเป็นการสืบสวนในทางลับเพื่อวางแผนทลายแก๊งเงินกู้นอกระบบ แต่เรื่องนี้ตำรวจมักจะไม่สนใจทำมากนัก เพราะมันไม่มีผลประโยชน์ และยังเสียเวลากว่าจะแกะรอยและสืบสวน เว้นเสียแต่ว่านายสั่งเท่านั้นเอง

“แน่นอนว่าชาวบ้านที่เป็นเหยื่อเขาก็ต้องทนทุกข์ เพราะไม่กล้าจะไปแจ้งตำรวจ เขาขู่ต่างๆ นานา ตำรวจเองหากเข้าไปช่วยก็ได้เพียงแค่จับกุม แต่เมื่อเรื่องเงียบ กลุ่มนายทุนก็จะส่งคนอื่นมาตามทวงอีก ที่สำคัญคือ เจ้าหนี้รายใหญ่ๆ มักจะทำเป็นขบวนการ ไม่ได้คุมองค์กรเพียงคนเดียว และจะ
ไม่เปิดเผยตัวตนอย่างเด็ดขาด

แหล่งข่าวคนเดิม เล่าว่า ส่วนใหญ่แล้วกลุ่มนายทุนพวกนี้จะรู้จัก “ผู้ใหญ่” ในพื้นที่นั้นๆ โดยเฉพาะคนมีสีทั้งหลายที่อาจจะไม่ใช่ตำรวจเพียงอย่างเดียว ซึ่งกลุ่มข้าราชการรุ่นใหญ่พวกนี้ จะรับหน้าที่เคลียร์ให้กับนายทุนเงินกู้นอกระบบ หากเกิดกรณีที่ตำรวจจะทลาย หรือลูกหนี้อดทนไม่ไหวต่อการคุกคามเข้าร้องเรียน และทุกอย่างก็จะเรียบร้อยดีแทบทุกครั้ง เพราะผู้ใหญ่เคลียร์ให้ ชาวบ้านสบายใจแต่เป็นความสบายใจแค่ชั่วครู่เท่านั้น เพราะนายทุนจะมาขูดรีดดังเดิมทันที หากเรื่องนั้นเงียบหายลงไปแล้ว

แต่ที่น่าสนใจ คือ กลุ่มนายทุนรายเล็ก ที่กำลังรุกอยู่ในวงการเงินกู้นอกระบบ นายตำรวจผู้นี้ให้ข้อมูลว่า คือกลุ่มนายทุนที่ปล่อยเงินกู้ในหลักไม่เกิน 1 แสนบาท/ราย โดยเฉพาะกลุ่มต่างจังหวัด หรือตามชนบท ที่จะให้ลูกหนี้ที่ต้องการเงิน นำที่ดิน หรือรถยนต์ ทรัพย์สินมีค่าของตนเองมา “มัดจำ” เพื่อแลกกับเงิน และหากขาดส่งทั้งดอกเบี้ยและเงินต้น สินทรัพย์นั้นก็จะตกเป็นของนายทุนทันที ซึ่งมูลค่ามันมากกว่าเม็ดเงินที่ให้หยิบยืมไป

“ลูกหนี้ก็ไม่กล้าขัดขืน เพราะไร้ช่องทาง ไร้คนช่วยเหลือ เขาต้องจำยอม และกลุ่มนายทุนรายเล็กแบบนี้กำลังแพร่หลาย และมาจากหลายกลุ่มในสังคม ทั้งพวกหวยใต้ดิน พวกโต๊ะบอล โต๊ะพนัน มันเชื่อมโยงกันหมด” นายตำรวจ คนเดิมย้ำ