โลปสอนบรรษัทภิบาลญี่ปุ่น

โดย...ยุทธศักดิ์ คณาสวัสดิ์

แดน โลป แห่งกองทุน Third Point นับเป็นนักลงทุนระดับพระกาฬของสหรัฐ โดยมีเอกลักษณ์ประจำตัว คือ ชอบจุ้นจ้านส่งจดหมายเปิดผนึกในนามผู้ถือหุ้นไปวิพากษ์วิจารณ์ผู้บริหารของบริษัทต่างๆ ว่าไม่สร้างคุณค่าแก่ผู้ถือหุ้น พร้อมกับเสนอแนะมาตรการต่างๆ เพื่อให้ราคาหุ้นเพิ่มสูงขึ้น

ภายหลังสร้างเกียรติประวัติมากมายในวอลสตรีท ปัจจุบันเริ่มรุกเข้าสู่ญี่ปุ่น เป็นต้นว่า ซื้อหุ้นบริษัท ซูซูกิ มอเตอร์ เนื่องจากเห็นเพชรเม็ดงามที่คนอื่นมองข้าม คือ กิจการรถยนต์ในอินเดียซึ่งเป็นตลาดขนาดใหญ่และเติบโตสูง และซูซูกิครองตลาดเป็นอันดับ 1 ในอินเดีย โดยประเมินว่ากิจการในอินเดียมีมูลค่าสูงกว่าในกิจการซูซูกิในญี่ปุ่นด้วยซ้ำ จากนั้นได้ส่งจดหมายเสนอให้แยกกิจการที่อินเดียออกเป็นบริษัทอิสระ ซึ่งจะทำให้หุ้นใน 2 บริษัทรวมกันมีมูลค่าสูงกว่ากรณีเป็นบริษัทในเครือเดียวกัน แต่ผู้บริหารของซูซูกิไม่สนองตอบ

ล่าสุดได้ไปซื้อหุ้นบริษัท เซเว่นแอนด์ไอ ของญี่ปุ่น ซึ่งเป็นเจ้าของแฟรนไชส์ห้างเซเว่นอีเลฟเว่นทั่วโลก แต่มี Market Cap แค่ 4 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ต่ำกว่าที่ควรจะเป็นอย่างมาก เนื่องจากแม้ร้านสะดวกซื้อจะมีกำไรมากมาย แต่กิจการห้างสรรพสินค้า เช่น โซโก้ เซบุ ฯลฯ กลับขาดทุน ทำให้กำไรรวมของบริษัทลดต่ำลง และยังขี้เหนียวจ่ายเงินปันผล ทั้งที่มีเงินสดจำนวนมาก จึงส่งจดหมายเสนอแนะให้ขายกิจการห้างสรรพสินค้าออกไป จ่ายเงินปันผลและซื้อหุ้นคืนเพิ่มขึ้น ซึ่งผู้บริหารได้สนองตอบบ้าง โดยจะปิดห้างสรรพสินค้าในบางสาขาลง

ล่าสุดเมื่อเดือน เม.ย. 2559 บริษัท เซเว่นแอนด์ไอ เกิดความขัดแย้งภายใน โดย โทชิฟูมิ ซูซูกิ ผู้บริหารสูงสุดได้เสนอปลด อิซะกะ ผู้บริหารของบริษัทลูก คือ เซเว่นเจแปน ทั้งที่อิซะกะมีผลงานสร้างผลกำไรเพิ่มขึ้นทุกปี ทำให้โลปไม่พอใจอย่างมาก จึงส่งจดหมายวิพากษ์วิจารณ์ว่าข้อเสนอปลดนั้น ไม่ใช่เนื่องจากอิซะกะขาดความรู้ความสามารถ แต่เนื่องจากซูซูกิต้องการปูทางให้ลูกชายมาดำรงตำแหน่งแทน นับเป็นการบริหารขาดหลักบรรษัทภิบาลที่ดี เล่นพรรคเล่นพวก กลายเป็นเรื่องอื้อฉาวอย่างมาก

การคัดค้านของโลป ประกอบกับกรรมการบางคนไม่พอใจซูซูกิที่บริหารแบบเผด็จการเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ทำให้ข้อเสนอปลดไม่ผ่านคณะกรรมการบริษัท ซูซูกิจึงต้องแสดงสปิริตลาออกจากตำแหน่ง ส่วนอิซะกะได้เลื่อนตำแหน่งมาเป็นผู้บริหารของบริษัทแม่ นับเป็นผลงานชิ้นโบแดงของโลป

สุดท้ายนี้ แม้ผู้บริหารญี่ปุ่นโดยทั่วไปไม่ชอบหน้าโลป แต่เขากลับมองตนเองว่าเป็นพ่อพระมาโปรดประเทศญี่ปุ่น เนื่องจากจะกระตุ้นให้บริษัทต่างๆ ปรับโครงสร้างการบริหารจัดการครั้งใหญ่ จากรูปแบบล้าสมัยและไม่มีประสิทธิภาพ มาสู่รูปแบบใหม่ที่สร้างคุณค่าแก่ผู้ถือหุ้น อันจะส่งผลดีทำให้เศรษฐกิจญี่ปุ่นที่กำลังย่ำแย่ได้เฟื่องฟูขึ้นในอนาคต