เธอ ฉัน และพอดีสำหรับเรา

โดย...อัญรัตน์ พรประกฤต

สิ่งที่หลายฝ่ายกำลังให้ความสนใจและพูดถึงกันมาก นั่นคือการสืบทอดธุรกิจครอบครัวให้เติบโตได้อย่างยั่งยืน และไม่เห็นต่างกันจนเกิดความแตกแยก ซึ่งธุรกิจครอบครัวมักมีปัญหาเรื่องการส่งต่อธุรกิจ
สาเหตุหลักๆ คือ ช่องว่างระหว่างรุ่นพ่อแม่กับรุ่นลูก และการปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงทางนวัตกรรม และเทคโนโลยีใหม่ๆ รวมทั้งองค์ประกอบของครอบครัวที่มีวัฒนธรรมการเป็นอยู่แบบพี่น้องซึ่งไม่เอื้อต่อการทำธุรกิจ

ธุรกิจครอบครัวยังดำเนินธุรกิจในรูปแบบที่พวกเราคุ้นเคยกัน นั่นคือรูปแบบการบริหารงานแบบกงสี และมักจะมีปัญหาสุดคลาสสิกมาพูดคุยกันอยู่อย่างสม่ำเสมอ นั่นคือความไม่เข้าใจกันกับเจ้านายหรือเพื่อนร่วมงาน (นั่นหมายถึงคุณพ่อคุณแม่หรือพี่ๆ น้องๆ เรานั่นเอง ฮาาาา)

สิ่งหนึ่งที่ถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญในการดำเนินธุรกิจครอบครัวคือการแยกเรื่องส่วนตัวออกจากเรื่องธุรกิจของครอบครัว คำว่าเรื่องส่วนตัวหมายถึงลักษณะความสัมพันธ์ที่เป็นพ่อแม่ลูกพี่น้องญาติ ฯลฯ เพราะมักจะมีอารมณ์เข้ามาเกี่ยวข้องในการตัดสินใจต่างๆ เหนือตรรกะเหตุผลความถูกต้องที่ควรจะเป็นอยู่เสมอ

ปัญหาคลาสสิกที่เคยพบคือ คุณพ่อคุณแม่มักมองว่าลูกตัวเองเป็นเด็กอยู่เสมอ จึงไม่ให้ความไว้วางใจในการบริหารงาน และมักต้องทำงานภายใต้กรอบคำสั่งของผู้ใหญ่ด้วยเหตุผลที่ว่า ฉันผ่านประสบการณ์มาก่อน หรือการเห็นไม่ตรงกันของกลุ่มพี่น้องเขยหรือสะใภ้ ฯลฯ

การสร้างสมดุลระหว่างความสัมพันธ์ภายในครอบครัวที่เข้ามาร่วมกันดำเนินธุรกิจ (Family Harmony) กับผลประกอบการทางธุรกิจ (Business Performance) ต้องถือว่าเป็นเรื่องที่ไม่ง่ายเลย เพราะถ้าเราบริหารคนในครอบครัวเหมือนเราบริหารพนักงาน ก็จะเกิดความไม่เข้าใจ และปัญหาหนึ่งที่มักจะเกิดขึ้นคือ การไม่สื่อสารกัน เกิดเป็นปัญหาสะสมและอาจเกิดความขัดแย้งที่ใหญ่ขึ้นในภายหลัง

ทางที่ดีที่สุดคือ เราต้องร่วมกันสร้างความสมดุลในการบริหารธุรกิจกับทีมงานซึ่งเป็นบุคคลในครอบครัวของเราเอง สิ่งหนึ่งที่สำคัญคือ การสื่อสารถึงเป้าหมายร่วมกันในการดำเนินธุรกิจ เพื่อให้มีเป้าหมายเดียวกัน สร้างความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน สิ่งนี้เป็นสิ่งที่ควรตกลงกันให้ได้ก่อน เช่น เป้าหมายการดำเนินธุรกิจต้องการให้เป็นธุรกิจขนาดใหญ่ กลาง หรือเล็ก

เมื่อได้เป้าหมายเดียวกันแล้ว ต้องศึกษาความสามารถของสมาชิกในครอบครัว ซึ่งในความเป็นจริงไม่มีใครเก่งในทุกเรื่อง ต้องวิเคราะห์ถึงความถนัดและความสามารถของสมาชิกในครอบครัว เพื่อจัดวางตำแหน่งงานให้ได้อย่างเหมาะสม และสมาชิกในครอบครัวก็ต้องยอมรับถึงขีดความสามารถของตนเองด้วย

นอกจากนี้ ควรจัดทำ Job Description สำหรับสมาชิกในครอบครัวที่ชัดเจน และมีการวางแผนการสืบทอดอำนาจ (Succession Plan) เพื่อให้สมาชิกในครอบครัวเห็นถึงเป้าหมายในการทำงานระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาวร่วมกัน และสิ่งที่สำคัญคือผลตอบแทนในการทำงาน

ควรมีการจัดสรรปันส่วนกันอย่างชัดเจนภายใต้การตกลงที่เป็นความพอใจร่วมกัน (เธอ ฉัน และพอดีสำหรับเรา) ที่สำคัญ เราต้องมีเป้าหมายเดียวกันก่อนจะทำให้การเห็นร่วมกันเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น เมื่อเราสามารถสร้างสมดุลได้แล้ว ผลที่ตามมาคือ ธุรกิจมีประสิทธิผลที่ดี และสามารถเติบโตได้ มีแผนการสืบทอดธุรกิจ และที่สำคัญครอบครัวมีความสุขเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดของผู้ที่ดำเนินธุรกิจครอบครัวทุกท่าน