การตอบแทนคุณ (ตอน 2)

บทความก่อนช่วงสงกรานต์ได้กล่าวถึงการตอบแทนคุณพ่อแม่ไปแล้ว อาทิตย์นี้ขอเขียนถึงการตอบแทนผู้เกี่ยวข้องกับเราอีก 5 ทิศที่เหลือ คือ อาจารย์ผู้มีพระคุณ เราควรตอบแทนคุณอย่างไรในฐานะศิษย์คนหนึ่ง

ก่อนอื่นคงเป็นเรื่องให้เกียรติ เคารพ ทุกครั้งที่เจอด้วยมารยาทไทยง่ายๆ การไหว้จะเป็นการเบิกทางที่ดีที่สุด เปลี่ยนฤกษ์อุบาทว์เป็นฤกษ์มงคลได้ทันทีไม่ต้องไปดูหมอที่ไหน เปรียบง่ายๆ ถ้าเราเดินไปแล้วเจอเด็กที่ไม่รู้จักแต่เดินเข้ามาไหว้ เราก็เริ่มเอ็นดูเขาแล้วด้วยการพูดจา อย่างน้อยก็รับไหว้ หลายคนอาจสงสัยว่าการไหว้ตอบแทนคุณอย่างไร มองง่ายๆ ถ้าเราเห็นใครไหว้ใครสักคน เราต้องคิดว่า คนที่ได้รับไหว้ต้องเป็นคนสำคัญ หรือเป็นที่เคารพของคนที่กำลังไหว้แน่นอน ทำให้บารมีผู้ถูกไหว้เกิดขึ้นพร้อมกัน จะมีการตอบแทนใดที่ได้ทั้งผู้รับและผู้ให้เท่าการให้เกียรติกันอีกแล้ว

อีกสิ่งที่เราลืมไม่ได้คือคอยสอดส่องว่าอาจารย์ต้องการอะไรเราต้องอำนวยความสะดวกให้ท่าน การอำนวยความสะดวกเป็นการลดอุปสรรคต่อการสอนของอาจารย์ ผลลัพธ์ก็กลับมาให้ผู้เรียนด้วย และเมื่อเราเป็นศิษย์เป็นอาจารย์กันแล้ว เราต้องเปิดใจรับฟังการสั่งสอน การสอนบางครั้งต้องนำวิธีลัด สั้น ตรงมาสอน แต่ถ้าเรายังสงสัยในตัวอาจารย์ การเปิดรับเนื้อหาวิชาอาจไม่ครบถ้วน ไม่ละเอียดลึกซึ้ง ดังนั้นการเปิดใจรับฟัง เชื่อฟังจะช่วยให้ทั้งผู้สอนและผู้รับวิชาได้ถ่ายทอดกันมีประสิทธิภาพ การเชื่อฟังอย่างไม่มีข้อสงสัยยังสะท้อนถึงการศึกษาด้วยความเคารพ เราให้เกียรติอาจารย์ผู้สอน เรียนด้วยความเคารพ เท่ากับตอบแทนคุณที่อาจารย์เผื่อแผ่ความรู้ที่ท่านสั่งสมมา และให้สมตั้งใจที่ท่านถ่ายทอดความรู้อย่างจริงใจ

ส่วนครอบครัว สถานะที่เราต้องตอบแทนต่อคู่สมรส ตามหลักพุทธศาสนากล่าวว่า เราต้องตอบแทน ด้วยหลัก 5 ประการ

1.การยกย่อง ต้องยกย่องคู่ชีวิตเพราะเขาเติมเต็มร่วมสร้างประสบการณ์ให้เรา ผลที่เราได้กลับคือการยกย่องเช่นกัน

2.ไม่ดูหมิ่น การเป็นคู่กันสิ่งที่หลายคนเลือกคือ ฐานะเท่ากัน แท้จริงคู่กันที่ดีคือ ศีลเท่ากัน ศรัทธาเหมือนกัน ปัญญาเท่ากัน ถ้าเราวัดที่ฐานะ การดูหมิ่นจากความไม่เท่ากันทางวัตถุจะเกิด เราจะตอบแทนคู่ด้วยการไม่ดูหมิ่น สร้างความเท่าเทียมด้านศีล ศรัทธา ปัญญา

3.ไม่ประพฤตินอกใจ เราเองก็ไม่ต้องการให้คู่เรานอกใจ ดังนั้นตอบแทนเขาด้วยรักเดียวใจเดียว ครอบครัวเดียวเท่านั้น

4.มอบความเป็นใหญ่ในหน้าที่ให้ หลายบ้านวางกฎนอกบ้านสามีใหญ่ในบ้านภรรยาใหญ่ ถ้าตกลงได้ว่า สถานการณ์ใด สถานที่ใดใครมีหน้าที่ใด ให้เขาเป็นใหญ่หน้าที่นั้น ทุกคนจะภูมิใจในหน้าที่ตน รักษาหน้าที่อย่างดีที่สุดโดยเราไม่ต้องบอก

5.ให้เครื่องประดับ อาจไม่ใช่ของมีค่ามาก เป็นเครื่องแต่งกาย มี 2 แบบ ทางตรงทำให้ฝ่ายหญิงสวยงาม สุขใจ ทางอ้อม แสดงความเอาใจใส่ ย้อนกลับเป็นหน้าตาให้สามี