ความเชื่อมั่นครัวเรือนวูบ ส่งผลบริโภคหายวับ

โดย...โดยทีมข่าวการเงินโพสต์ทูเดย์

คนไทยเริ่มวิตกกังวลกับรายได้ในอนาคตและค่าครองชีพที่อยู่ในระดับสูง กดดัชนีภาวะเศรษฐกิจของครัวเรือน (KR-ECI) ในเดือน มี.ค. 2559 ปรับตัวลงติดต่อกันเป็นเดือนที่ 3 แตะระดับต่ำสุดในรอบ 6 เดือน

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยได้จัดทำดัชนีภาวะเศรษฐกิจของครัวเรือน (KR Household Economic Condition Index หรือ KR-ECI) เพื่อให้เป็นเครื่องชี้ที่สะท้อนความรู้สึกของครัวเรือนที่มีต่อภาวะการครองชีพทั้งในปัจจุบัน และในช่วง 3 เดือนข้างหน้า

ผลจากการสำรวจพบว่า ครัวเรือนส่วนใหญ่มีความกังวลมากขึ้นเกี่ยวกับสถานการณ์ด้านรายได้ เนื่องจากเครื่องชี้รายได้ที่แท้จริงในและนอกภาคเกษตรยังคงไม่มีสัญญาณการฟื้นตัวที่ชัดเจน จนสามารถชดเชยหรือลบล้างมุมมองเชิงลบของหลายครัวเรือนที่มีต่อภาระหนี้สิน

ทั้งนี้ ดัชนีองค์ประกอบที่สะท้อนมุมมองของครัวเรือนต่อเรื่องค่าตอบแทนจากการทำงานและหนี้สินลดต่ำลงตลอด 3 เดือนที่ผ่านมา ซึ่งสะท้อนว่าครัวเรือนมีความกังวลต่อประเด็นเหล่านี้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยดัชนีมุมมองเรื่องค่าตอบแทนจากการทำงานในเดือน มี.ค. 2559 ลดลงมาอยู่ที่ระดับต่ำสุดในรอบ 4 เดือน ที่ 46.9 จาก 47.1 ในเดือนก่อนหน้า ขณะที่ดัชนีมุมมองต่อภาระในการชำระหนี้ดิ่งลงแตะระดับ 42.5 ในเดือน มี.ค. จากระดับ 44.1 ในเดือน ก.พ. ซึ่งก็เป็นสถานการณ์ที่สอดคล้องกับสถิติหนี้ครัวเรือนในภาพรวม

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย คาดว่าระดับหนี้ครัวเรือนอาจทรงตัว-มีโอกาสขยับขึ้นเล็กน้อยไปอยู่ที่กรอบ  81.5-82% ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ในช่วงสิ้นไตรมาส 1/2559 จากระดับ 81.5% ต่อจีดีพี ในช่วงปลายปี 2558

สำหรับช่วง 3 เดือนข้างหน้า ครัวเรือนส่วนใหญ่ยังคงมีมุมมองที่ระมัดระวังต่อประเด็นค่าครองชีพ ซึ่งอาจสะท้อนว่าบรรยากาศการใช้จ่ายด้านการอุปโภคบริโภคอาจเผชิญกรอบการฟื้นตัวที่จำกัดต่อเนื่องไปในช่วงหลายเดือนข้างหน้า โดยดัชนีที่สะท้อนมุมมองของครัวเรือนต่อภาวะการครองชีพในช่วง 3 เดือนข้างหน้า (3-month expected KR-ECI) ลดลงติดต่อกันเป็นเดือนที่ 3 มาอยู่ที่ 45 ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดในรอบ 8 เดือน จากระดับ 45.7 ในเดือนก่อนหน้า

อย่างไรก็ดี ดัชนีองค์ประกอบที่สะท้อนมุมมองต่อรายได้และเงินออมในช่วง 3 เดือนข้างหน้า เพิ่มขึ้นมาที่ 49.1 และ 48.9 จากระดับ 48.6 และ 48.7 ในเดือนก่อนหน้าตามลำดับ ซึ่งอาจเป็นนัยว่าครัวเรือนยังมีความคาดหวังว่า สถานการณ์รายได้น่าจะค่อยๆ ปรับตัวดีขึ้น ตามภาพรวมเศรษฐกิจที่น่าจะทยอยได้รับอานิสงส์จากการที่รัฐบาลเร่งรัดผลักดัน มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง รวมไปถึงการจัดทำงบกลางปี และโครงการลงทุนของรัฐบาล ที่น่าจะช่วยกระตุ้นการจ้างงานได้เพิ่มมากขึ้น

จากผลสำรวจสะท้อนว่า หลายๆ ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับภาระค่าครองชีพยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่ครัวเรือนส่วนใหญ่จะชั่งน้ำหนักก่อนที่จะตัดสินใจใช้จ่าย โดยเฉพาะรายการรายจ่ายในส่วนที่อยู่นอกเหนือไปจากค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน

บรรยากาศการใช้จ่ายอย่างระมัดระวังของครัวเรือนทุกภาคส่วนนับตั้งแต่เริ่มต้นปี 2559 เป็นต้นมา เป็นภาพสะท้อนข้อเท็จจริงหนึ่งที่ว่า ตราบใดที่สัญญาณด้านรายได้ของครัวเรือนยังคงไม่กระเตื้องขึ้นอย่างเด่นชัด หรือมีปัจจัยพิเศษมากระตุ้นการตัดสินใจใช้จ่ายแล้ว คงต้องใช้เวลาอีกระยะกว่าที่การบริโภคจะฟื้นตัวกลับสู่ภาวะปกติ ด้วยเหตุนี้ ศูนย์วิจัยกสิกรไทย มองว่าการบริโภคภาคเอกชนในปี 2559 อาจขยายตัวที่ 1.9%  ซึ่งต่ำลงกว่าตัวเลขคาดการณ์เดิมที่ 2.1%

ทิศทางการฟื้นตัวที่ค่อนข้างช้าของเศรษฐกิจประเทศคู่ค้าและปัญหาภัยแล้งที่มีความรุนแรงเพิ่มขึ้นกว่าในปีที่ผ่านมา นอกจากจะเป็นปัจจัยที่เพิ่มความเปราะบางให้กับเศรษฐกิจไทยในภาพใหญ่แล้ว ก็อาจมีส่วนกระตุ้นความกังวลลงไปในระดับภาคครัวเรือนผ่านสถานการณ์ด้านรายได้และการมีงานทำ ที่ในหลายๆ ภาคส่วนก็จะมีความผันแปรไปตามวัฏจักรเศรษฐกิจ ทั้งนี้จากการติดตามเครื่องชี้ด้านแรงงานตั้งแต่ต้นปี 2559 เป็นต้นมา พบว่า จำนวนผู้มีงานทำในภาคเกษตรและภาคการผลิต (มีสัดส่วนรวมกันราวร้อยละ 47 ของผู้มีงานทำทั้งหมด) ยังอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของช่วงเดียวกันในปี 2558 (แม้ว่าจำนวนผู้มีงานทำในภาพรวมจะมีค่าเฉลี่ยที่เพิ่มสูงขึ้นกว่าในปีก่อนหน้าก็ตาม) ซึ่งภาพดังกล่าวก็เป็นสัญญาณที่ตอกย้ำว่า ประเด็นเรื่องรายได้ฟื้นตัวช้าจะยังคงเป็นหนึ่งในปัจจัยกดดันบรรยากาศการใช้จ่ายของภาคครัวเรือนอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ดี ความหวังในระยะข้างหน้าจะอยู่ที่ว่าการใช้จ่ายของรัฐบาลทั้งในมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจและโครงการต่างๆ จะสามารถช่วยหนุนการฟื้นตัวของสถานการณ์เศรษฐกิจในภาพใหญ่ พร้อมๆ กับประคับประคองความเชื่อมั่นในระดับครัวเรือนได้หรือไม่ในระยะต่อจากนี้ เมื่อยังมีประเด็นความเสี่ยงด้านเศรษฐกิจที่อาจลากยาวเข้าสู่ช่วงกลางปี และตารางเวลาสำหรับเหตุการณ์สำคัญทางการเมืองที่ยังคงเดินหน้าต่อไป