คิดแบบหัวหน้า

โดย...กำพล สุทธิพิเชษฐ์ ผู้อำนวยการฝ่ายอาวุโส ธนาคารกสิกรไทย

เวลาที่เราทำงานกับหัวหน้า เป็นอะไรก็ไม่รู้ หรือมันอาจเป็นธรรมชาติบนโลกใบนี้ก็ได้ ที่ลูกน้องมักจะคิดไม่ค่อยตรงกับความคิดของหัวหน้า เราเสนออย่างนี้ หัวหน้าบอกให้ทำอีกอย่าง เราคิดอย่างนี้ หัวหน้าคิดอีกหลายอย่างที่ไม่ตรงกับเราเลย พอเสนออะไรบ่อยๆ แล้วไม่ได้รับความเห็นชอบ ตรงนี้แหละที่เราจะตกหลุมพรางทางความคิดว่า อย่าริเสนออะไรใหม่ๆ อีกเลย หัวหน้าอยากให้ทำอะไรก็บอกมาแล้วกัน เพราะไหนๆ หัวหน้าก็เก่งกว่าเราทุกเรื่องอยู่แล้ว บางคนคิดไปโน่น เขาจ้างหัวหน้าให้มาคิด จ้างลูกน้องให้มาทำ ก็เลยทำให้สมบทบาทที่เขาจ้างมา วันๆ ไม่ต้องคิดอะไรเลย ทำตามคำสั่งให้เสร็จก็พอแล้ว

ที่ถูกเราควรฝึกคิดแบบหัวหน้าทุกเรื่อง แม้ว่าบางเรื่องอาจจะไม่เกี่ยวกับเราก็ตาม เราลองคิดแทนหัวหน้า ว่าถ้าเราเป็นหัวหน้าเราจะคิดอย่างไร เราจะตัดสินใจอย่างไร เก็บไว้ในใจแล้วลองเปรียบเทียบกับหัวหน้าดูว่าเหมือนหรือต่างกันอย่างไร แล้วลองติดตามผลของความคิดนั้นๆ การทำแบบนี้ก็เหมือนเป็นการซ้อมคิดซ้อมเป็นหัวหน้าไปในตัว ข้อดีคือการซ้อมคิดวันนี้ แม้จะถูกหรือผิด ก็ไม่มีผลเสียอะไรที่เกิดจากความคิดเราเอง ไม่เหมือนวันที่เราเป็นหัวหน้า เราต้องรับผิดชอบต่อความคิดและการตัดสินใจของเราเองทั้งหมด การทำแบบนี้จะทำให้วันหนึ่งที่เราก้าวสู่การเป็นหัวหน้า เราจะเป็นหัวหน้าที่เต็มเปี่ยมไปด้วยประสบการณ์ทางการคิด

การคิดแบบหัวหน้ายังช่วยให้เราสามารถจัดการแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้ดียิ่งขึ้น เพราะเวลามีปัญหาอะไรขึ้นมา หากเราคิดแบบลูกน้อง หลายครั้งที่เราจะไม่สามารถแก้ไขปัญหานั้นได้ เพราะลูกน้องสามารถหลีกเลี่ยงปัญหาที่เกิดขึ้นได้ โดยอ้างข้ออ้างต่างๆ นานา เช่น ไม่ใช่บทบาทหน้าที่ของตัวเอง ขาดอำนาจในการตัดสินใจ ขาดกำลังคนในการทำ เป็นต้น คำตอบก็เลยมักจะเป็นว่า “ไม่สามารถทำได้” แต่หากเราคิดแบบคนเป็นหัวหน้า เราจะคิดอีกแบบหนึ่ง เพราะเราจะต้องพยายามแก้ปัญหาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และไม่สามารถโยนภาระหน้าที่นี้ให้ใครได้ เราก็จะพยายามคิดว่า “ถ้าจะทำให้ได้ ต้องทำอะไรบ้าง” ยกตัวอย่างเช่น ถ้าบอกว่าต้องสร้างสาขาให้เสร็จภายใน 20 วัน ถ้าคิดแบบลูกน้องก็จะตอบทันทีว่าไม่สามารถทำได้ เพราะกระบวนการโน้นกระบวนการนี้ใช้เวลาเท่านั้นเท่านี้ ปกติการสร้าง การจัดส่งของต้องใช้เวลาเท่านั้นเท่านี้ แต่ถ้าคิดแบบหัวหน้า เราคิดว่าถ้าจะทำให้ได้ ต้องทำอะไรบ้าง ชุดคำตอบก็จะออกมาอีกแบบหนึ่ง คือ จะต้องลดเวลาในกระบวนการต่างๆ กระบวนการไหนสามารถทำขนานไปกับกระบวนการไหนได้ โดยไม่ต้องรอกัน จ้างคนนอกเพิ่มได้ไหม ให้คนแผนกอื่นมาช่วย เพิ่มเงินค่าล่วงเวลา เป็นต้น

การคิดแบบหัวหน้านอกจากจะทำให้เราได้พัฒนาทักษะการคิดแล้ว ยังทำให้เราเข้าใจหัวหน้ามากขึ้น พูดภาษาเดียวกับหัวหน้ามากขึ้น ถ้าเราคิดและตัดสินใจเหมือนหัวหน้าได้ แสดงว่าเราเข้าใจหัวหน้ามากขึ้น เราสามารถทดสอบระดับความเข้าใจหัวหน้าในตัวของเราได้จากการฝึกคิดให้เหมือนหัวหน้า ถ้าผลการคิดออกมาว่าเราตัดสินใจตรงกับหัวหน้าแสดงว่า เราเริ่มเข้าใจและเห็นด้วยกับการตัดสินใจของหัวหน้า แต่ถ้าผลออกมาต่างกัน แต่หัวหน้าเป็นฝ่ายถูก แสดงว่าเรายังไม่เข้าใจหัวหน้า หรืออาจคิดไม่ครบ แต่ถ้าคิดแตกต่างแล้วเราถูกก็แสดงว่าเราตัดสินใจได้ดีกว่าในเรื่องนั้นๆ เราควรฝึกไปเรื่อยๆ เผื่อวันหนึ่งเรามีโอกาสเป็นหัวหน้า เราจะได้ตัดสินใจได้ดี

ความเป็นจริง หลายๆ คนคงหนีไม่พ้น งานด่วน งานรีบ หรืองานแทรก ที่ไม่คุ้นเคย ซึ่งหัวหน้ามอบหมายให้มาทำอย่างเร่งด่วน ภายใต้เงื่อนไขของระยะเวลาที่กำหนด หรือมอบหมายงานที่อยู่นอกเหนือขอบเขตหน้าที่ความรับผิดชอบตาม job description แน่นอนการคิดแบบลูกน้องจะทำให้เราเห็นแค่ว่า งานประจำยังทำไม่ทัน แต่มอบหมายงานเพิ่มพิเศษให้อีก และต้องทำงานแข่งกับเวลาอีก แต่ถ้าเราคิดแบบหัวหน้า เราจะต้องตอบตัวเองว่างานด่วนชิ้นนี้ งานสำคัญชิ้นนี้จะมอบให้ใครดี ถ้าคุณเป็นหัวหน้าคุณจะมอบให้คนที่คิดว่าสามารถทำสำเร็จ หรือมอบให้คนที่คิดว่าจะทำไม่ได้ แน่นอนหัวหน้าย่อมไม่กล้าเสี่ยงแน่ การคิดแบบหัวหน้าได้เช่นนั้น ก็จะทำให้เราเข้าใจได้ว่า หัวหน้าเขาไว้ใจเรา หัวหน้าเขาคิดว่าเราน่าจะทำให้ได้ หัวหน้าเขาไม่รู้จะไปพึ่งใคร นั่นแปลว่าอะไร แปลว่าเราเป็นคนสำคัญที่จะช่วยหัวหน้าให้รอดพ้นสถานการณ์นั้นไปได้ แล้วทำไมเราจะไม่ทำงานชิ้นนั้น เห็นไหมครับการที่เราพยายามคิดแบบหัวหน้า บางครั้งก็ทำให้เราเข้าใจพฤติกรรม หรือการกระทำต่างๆ ของหัวหน้าได้ ซึ่งมันก็เป็นหลักการง่ายๆ ที่ว่า เอาใจเขามาใส่ใจเรา

การคิดแบบหัวหน้าจะทำให้เราเข้าใจภาพรวมทั้งหมดด้วย เช่น หากหัวหน้าให้โจทย์ยากๆ มาให้เราคิด ถ้าเราคิดแบบลูกน้องเราก็จะคิดเฉพาะโจทย์ที่ได้รับมานั้น เราก็จะเข้าใจแค่ส่วนเดียว แต่ถ้าเราลองคิดแบบหัวหน้า เราจะเข้าใจภาพทั้งหมดได้

สรุปการที่เราพยายามฝึกคิดแบบหัวหน้า ไม่ได้มีข้อเสียอะไรเลย มีแต่ข้อดี กล่าวคือ ทั้งเข้าใจหัวหน้ามากขึ้น เข้าใจพฤติกรรมที่หัวหน้าแสดงออกมากขึ้น ได้ฝึกทักษะการคิดการตัดสินใจแบบหัวหน้า ช่วยให้เราแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้มากขึ้น เพราะเราจะไม่ไปจดจ่อแต่ปัญหา แต่เราจะไปจดจ่อกับแนวทางการแก้ปัญหา ดังนั้นมาฝึกคิดแบบหัวหน้ากันเถอะครับ