นับหนึ่งใหม่ สร้างรถไฟความเร็วสูง

โดย...ทีมข่าวเศรษฐกิจโพสต์ทูเดย์

หลังการเจรจาความร่วมมือโครงการลงทุนรถไฟไทย-จีน เส้นทางกรุงเทพฯ-โคราช-หนองคาย และแก่งคอย-มาบตาพุด ระหว่าง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหลี่เค่อเฉียง นายกรัฐมนตรีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ล้มเหลว เนื่องจากรัฐบาลไทยไม่สามารถรับข้อเสนอของฝ่ายจีนได้ เช่น การให้สิทธิจีนพัฒนาพื้นที่สองข้างทางรถไฟ ตลอดจนไม่สามารถตกลงมูลค่าก่อสร้างโครงการทั้งหมดได้ ส่งผลให้โครงการรถไฟเส้นดังกล่าวต้องกลับมาเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่ ขณะที่ พล.อ.ประยุทธ์ เลือกที่จะให้รัฐบาลไทยเป็นผู้ลงทุนโครงการรถไฟความเร็วสูงเส้นทางกรุงเทพฯ-นครราชสีมา ระยะทาง 250 กม. ความเร็วสูงสุด 250 กม./ชม. เองทั้งหมด โดยจะว่าจ้างจีนเข้ามาก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงเส้นแรกของประเทศไทย

พล.อ.ประยุทธ์ ระบุว่า “จะใช้เทคโนโลยีจากจีนในการก่อสร้างและถ่ายทอดองค์ความรู้ ทั้งเรื่องก่อสร้าง การบริหารจัดการเดินรถ สิ่งที่ผมเน้นคือคนไทยจะต้องดำเนินการให้ได้เองในระยะเวลาอันรวดเร็ว การบริหารจัดการพื้นที่สองข้างทางโดยคนไทยเองทั้งหมดนั้น เราจะเร่งดำเนินการให้ได้โดยเร็วตามกำหนดเวลาที่มีอยู่ ตามเอ็มโอยูที่ลงนามกันไว้แล้ว เพียงแต่เปลี่ยนรูปแบบ ซึ่งทางจีนก็ยินดี”

การเปลี่ยนแปลงทุนครั้งนี้ถือว่าอยู่เหนือความคาดหมายของคนไทยพอสมควร เนื่องจากก่อนหน้านี้ได้มีการลงนามในข้อตกลง (เอ็มโอยู) เมื่อกลางปี 2558 ไว้ ว่า รัฐบาลไทยตกลงร่วมลงทุนสร้างรถไฟความเร็วสูงกับจีนในรูปบริษัทร่วมทุน หรือเอสพีวี ในขณะที่ทางจีนตกลงจะซื้อข้าวจากไทย 2 ล้านตัน และยางพาราอีก 2 แสนตัน ซึ่งจะได้ประโยชน์ร่วมกันทั้งสองฝ่าย

อย่างไรก็ตาม เมื่อโครงการเส้นทางรถไฟความเร็วสูงสายประวัติศาสตร์นี้ต้องกลับมาตั้งไข่ใหม่ แน่นอนว่าจะต้องมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการลงทุนใหม่ทั้งหมด รวมถึงแบบก่อสร้างโครงการที่ขณะนี้ได้มีการออกแบบแล้วเสร็จเกือบทั้งหมดแล้ว แต่ประเด็นสำคัญคือ รัฐบาลไทยจะหาเงินจากที่ไหนมาลงทุนทำโครงการนี้

อภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รมว.คลัง กล่าวว่า แนวทางการหาเงินลงทุนทำได้หลายทาง ในเบื้องต้นคลังจะกู้เงินภายในประเทศ เนื่องจากสภาพคล่องมีมากและดอกเบี้ยต่ำ นอกจากนี้ สามารถให้เอกชนเข้ามาร่วมลงทุนกับรัฐ (พีพีพี)  การกู้เงินผ่านกองทุนไทยแลนด์ ฟิวเจอร์ฟันด์ แต่หากต่างประเทศมีข้อเสนอการปล่อยเงินกู้อัตราดอกเบี้ยต่ำ (ซอฟต์โลน) มาให้พิจารณาก็น่าสนใจ แต่จะเลือกแนวทางที่มีต้นทุนถูกที่สุดและได้ประโยชน์มากที่สุด

สำหรับสัดส่วนแหล่งเงินที่จะมาใช้ในการดำเนินการก่อสร้างครั้งนี้ คงต้องรอดูภาพรวมของโครงการทั้งหมดก่อนว่ามีความต้องการใช้เงินลงทุนอย่างไรบ้าง ทั้งเรื่องการลงทุนขบวนรถไฟ รางรถไฟ การบริหารจัดการในส่วนต่างๆ จากนั้นจึงจะมาพิจารณาว่าเราจะใช้แหล่งเงินจากไหน ในสัดส่วนเท่าใด โดยเรื่องนี้เชื่อว่ากระทรวงคมนาคมมีความพร้อม วางแผนและออกแบบไว้หมดแล้ว ซึ่งคาดว่าจะลงมือก่อสร้างได้ภายใน ก.ค.-ส.ค.นี้

เมื่อทางกระทรวงการคลังยืนยันว่าไม่มีปัญหาในการหาเงินทุน งานใหญ่จึงกลับมาที่กระทรวงคมนาคม ซึ่งเป็นเจ้าภาพในการจัดทำรายละเอียดโครงการ ทั้งทางเทคนิคและการก่อสร้าง

อาคม เติมพิทยาไพสิฐ รมว.คมนาคม ระบุว่า เมื่อไทยจะลงทุนก่อสร้างโครงการเองทั้งหมด วงเงินลงทุนค่าก่อสร้างต้องอยู่ในขีดความสามารถของไทย และหากจะกู้เงินจากจีนจะต้องเป็นราคามิตรภาพ โดยมีเงื่อนไขการกู้เงินและอัตราดอกเบี้ยที่ดีที่สุด โดยหลังจากนี้ทางคณะทำงานทั้งสองฝ่ายจะต้องไปพิจารณาปรับแผน จากเดิมที่จะก่อสร้างเดือน พ.ค. เป็นตอกเสาเข็มเดือน ส.ค.-ก.ย. 2559

“หากจะกู้เงินต้องเป็นเงินกู้ที่ดีที่สุดสำหรับไทย โดยจะเปรียบเทียบแหล่งเงินกู้อื่นๆ ด้วย และถือว่าเส้นทางรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯ-นครราชสีมา เป็น 1 ใน 4 เส้นทางของโครงการรถไฟความเร็วสูง ที่จะก่อสร้างเป็นเส้นแรก ส่วนเส้นที่เหลือคือ เส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ กรุงเทพฯ-หัวหิน และกรุงเทพฯ-ระยอง ขณะเดียวกัน พล.อ.ประยุทธ์ ได้เรียนให้นายกรัฐมนตรีจีนรับทราบว่าไทยมีนโยบายพัฒนาเส้นทางรถไฟทางคู่ และได้อนุมัติงานก่อสร้างเส้นทางรถไฟทางคู่ไปถึง จ.ขอนแก่น แล้ว เหลือเส้นทางต่อเนื่องที่จะเชื่อมต่อไป คือ เส้นทางขอนแก่น-หนองคาย โดยหากเดินทางจากจีนจะผ่านลาวและเปลี่ยนระบบขนส่งทางรางขนาด 1.435 เมตร เข้าสู่ระบบทางคู่ของไทยลงไปถึงท่าเรือแหลมฉบังและมาบตาพุดก็ทำได้” อาคม กล่าว

ส่วนความร่วมมือที่ต้องทำกับฝ่ายจีนนั้น จะมีความร่วมมือด้านการก่อสร้าง เทคโนโลยี แหล่งเงินกู้ ส่วนงานก่อสร้างเป็นบริษัทไทยก่อสร้างทั้งหมด โดยฝ่ายไทยอยากให้จีนทำหรือใช้เทคโนโลยีหัวเจาะของไทยก็ได้ หากเป็นบริษัทก่อสร้างเขาอาจมาร่วมกับเราได้ โดยบริษัทผู้รับเหมาไทยเป็นหลัก

สำหรับมูลค่าโครงการรถไฟความเร็วสูง เส้นทางจากกรุงเทพฯ-นครราชสีมา ความเร็ว 250 กม./ชม. ระยะทางประมาณ 250 กม. ใช้เวลาเดินทางประมาณ 1 ชม. ซึ่งงานก่อสร้างและระบบอาณัติสัญญาณไทยประเมินราคาอยู่ที่ประมาณ 1.7 แสนล้านบาท หรือคิดค่าก่อสร้างประมาณ กม.ละ 680 ล้านบาท โดยคาดว่าจะใช้เวลาก่อสร้าง 2 ปีครึ่ง หรือแล้วเสร็จในปี 2562 และในปีแรกที่เปิดให้บริการจะมีปริมาณผู้โดยสารประมาณ 2 หมื่นคน/วัน

อย่างไรก็ดี ทางด้านจีนประเมินราคาก่อสร้างโครงการไว้ 1.9 แสนล้านบาท ต่างกัน 2 หมื่นล้านบาท ซึ่งไทยได้ให้ที่ปรึกษาไปศึกษาข้อมูลว่าส่วนใดที่ประเมินราคาตรงกับจีนบ้าง และส่วนใดไม่ตรง ควรปรับลดสัดส่วนลงหรือไม่ โดยเฉพาะแบบก่อสร้างที่ไทยไม่ต้องการให้แพงหรือฟุ่มเฟือยมากเกินไป ซึ่งจะดูให้สอดคล้องกับความเป็นจริง และที่ผ่านมาทางจีนได้ส่งรายงานการศึกษาขั้นตอนสุดท้ายมาให้เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว

“พิจารณาจากสถานะทางการเงินของไทย การลงทุนครั้งนี้จะไม่กระทบหนี้สาธารณะ และไอเอ็มเอฟบอกว่าไทยควรใช้มาตรการทางการคลังให้มากหน่อย คือการลงทุนที่ก่อให้เกิดรายได้ในอนาคต รวมทั้งการกู้มาพัฒนาโครงการด้วย” รมว.คมนาคม กล่าว

พล.อ.ประยุทธ์ กล่าวในรายการคืนความสุขให้คนในชาติว่า ถึงเวลาแล้วที่เราจะต้องร่วมมือกันเร่งเดินหน้าโครงการรถไฟความเร็วสูงให้ได้ ขอให้ทุกคนมั่นใจถ้าเราชักช้ากว่านี้ก็จะเสียงานเสียการ เราจะตามใครเขาไม่ทัน เพราะการประชุมทุกประเทศเขาพัฒนาหมด ขอให้พี่น้องประชาชนให้ความร่วมมือ ใครที่เดือดร้อนเราก็จะเยียวยาให้ ประโยชน์ที่ได้มากกว่าคนเดือดร้อน อย่าต่อต้านคัดค้านกันเลย

“ผมจะพยายามรักษาผลประโยชน์ของชาติให้ได้มากที่สุด โดยจะกำกับดูแล ทั้งตัวผมเอง ทั้ง คสช. และ ครม. อย่างรอบคอบ เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นสมบัติของชาติจากภาษีของพวกเราทั้งสิ้น หากไม่ทำประเทศของเราติดกับดักของตัวเองอยู่แบบนี้ ขอให้มองอนาคตของประเทศ อนาคตของลูกหลานเป็นสำคัญ และรถไฟเส้นนี้จะเริ่มสร้างได้ในเดือน ก.ค.นี้” พล.อ.ประยุทธ์ กล่าว