รู้ทันกลการตลาด

โดย...วันเพ็ญ พุทธานนท์

ในยุคเศรษฐกิจฝืดกระเป๋าแฟบ หลีกเลี่ยงไม่ได้ว่าโปรโมชั่นซื้อแล้ว ได้ลด ได้แถม แล้วยังได้ลุ้นชิงรางวัลใหญ่ๆ มูลค่าเยอะๆ ช่างถูกอกถูกใจผู้บริโภคเสียจริง

เอาแค่ฤดูร้อนที่กำลังย่างกรายมาตอนนี้ มีสารพัดโปรโมชั่นออกมาให้เลือกช็อปเพียบ โดยเฉพาะเครื่องดื่มเจ้าประจำอย่างชาเขียวพร้อมดื่ม ที่นับวันจะเกทับกันเพลิดเพลินเรื่องมูลค่าของแจกที่ต้องใหญ่กว่า มากกว่า คู่แข่ง จนอดคิดเล่นๆ ไม่ได้ว่าต่อไปเจ้าชาเขียวที่ผสมน้ำตาลมากกว่าชาเขียวจะเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้คนไทยเป็นโรคอ้วนหรือเปล่า และยังแอบคิดต่อไปถึงต้นทุนว่าจะอยู่ที่เท่าไรต่อขวด ซึ่งก็คงถูกมากเพราะเหลือเงินมาทำโปรโมชั่นมหาศาลขนาดนั้น

อีกเครื่องดื่มที่ไม่พูดถึงไม่ได้คือ เครื่องดื่มชูกำลัง ที่แม้จะโดนกฎเหล็กจากภาครัฐคุมไว้หลายเรื่อง เพื่อไม่ให้เป็นการกระตุ้นการดื่มมากเกินไป โดยเฉพาะการห้ามจัดชิงโชคใต้ฝาที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกประกาศไว้ชัดเจน แต่สิ่งที่เกิดขึ้นบนโลกของความเป็นจริงคือ ทุกราย ขอย้ำว่าทุกราย ต่างพากันจัดชิงโชคถ้วนหน้า สมัยก่อนยังแอบๆ จัด โฆษณาเฉพาะตามร้านค้า แต่เดี๋ยวนี้ไม่รู้ว่าเสือกระดาษอย่าง อย.ตากแดดตากฝนจนผุพังไปแล้วหรือไร ทำให้การจัดชิงโชคของเครื่องดื่มชูกำลังโฆษณาผ่านสื่อกันโครมๆ กลับไม่มีอะไรเกิดขึ้น

กรณีเครื่องดื่มชูกำลัง หากมองในแง่ของผู้ประกอบการหรือเจ้าของสินค้า เข้าใจว่าเพราะสภาพตลาดที่เริ่มเติบโตน้อยลงหรืออาจทรงตัว ปล่อยนานวันอาจถึงขึ้นติดลบ ทำให้เจ้าของสินค้าต้องดิ้นรนทุกวิถีทางที่จะรักษายอดขายหรือพยายามกระตุ้นตลาดให้เติบโต ยิ่งทำแล้วหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังเอาหูไปนาเอาตาไปไร่ อย่างมากก็ปรับซึ่งไม่ได้มากมาย เทียบกับยอดขายที่ได้คืนมาถือว่าเล็กน้อย เลยกลายเป็นเรื่องธรรมดากันไป

แต่หากมองในมุมของผู้บริโภคแล้ว ถือว่าการตลาดที่ใช้รางวัลมาล่อใจให้ซื้อ ไม่ยุติธรรมกับผู้บริโภคอย่างมาก หากจะบอกว่า ไม่ได้บังคับใช้ซื้อก็คงไม่ผิด แต่หากมองในแง่การดำเนินธุรกิจอย่างมีธรรมาภิบาลแล้ว อยากจะถามไปถึงสามัญสำนึกของผู้ประกอบการนั้นๆ ว่า รู้สึกว่าไม่ผิดจริงๆ หรือคิดเพียงว่า ซื้อสินค้าแล้วอุตส่าห์ลงทุนแจกของเป็นการคืนกำไรให้แล้ว ก็ถือว่าวิน-วิน กันไป

หากจะมองอย่างเป็นกลางแล้ว ผู้ประกอบการต้องยอมรับว่า การบริโภคสินค้าที่มากเกินไปจากการซื้อเพราะต้องเอาฝาส่งชิงโชคมากๆ ย่อมส่งผลเสียทั้งสุขภาพกายและสุขภาพเงินในกระเป๋าในยุคนี้แน่นอน ดังนั้นนักการตลาดควรหันมาทำการตลาดแบบพอดีเพื่อช่วยผู้บริโภคให้ใช้เงินอย่างพอเหมาะพอควร น่าจะเป็นการตลาดที่ “แฟร์” มากกว่าจะใช้เล่ห์กลกับความโลภมาล่อใจลูกค้า

ที่สำคัญ ผู้บริโภคอย่างเราๆ ก็ควรรู้ตัวเอง ว่าอะไรคือความพอดี ไม่หลงกลการตลาดที่ไม่ยุติธรรมกับเราเช่นกัน