ปลดล็อกข้าวอิหร่าน

ประเทศอิหร่านถือเป็นตลาดข้าวใหญ่อันดับต้นๆ ของโลก โดยแต่ละปีมีการนำเข้าข้าวเข้ามาในประเทศประมาณ 1.2 ล้านตัน ซึ่งแบ่งสัดส่วนเป็นการนำเข้าจากภาคเอกชนอิหร่าน 70% และรัฐบาลอิหร่าน 30% แต่ในช่วงที่อิหร่านถูกนานาประเทศคว่ำบาตรทางการค้า ทำให้ข้าวไทยที่เคยส่งออกไปตลาดอิหร่านมากถึง 5-7 แสนตัน ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นการส่งออกข้าวขาวต้องสูญเสียตลาด 100% ให้กับประเทศอินเดียและประเทศปากีสถานที่ส่งออกข้าวขาวและข้าวบาสมาติไปยังอิหร่านแทน

สาเหตุที่ไทยสูญเสียส่วนแบ่งตลาดดังกล่าว เป็นเพราะปัญหาเรื่องการชำระเงินที่ไม่สามารถเปิดแอลซีระหว่างกันได้ เพราะจากการถูกคว่ำบาตรทำให้ไม่สามารถทำธุรกรรมทางการเงินได้ ทำให้อิหร่านต้องมีการนำเข้าข้าวผ่านชายแดนจากปากีสถาน ขณะที่อินเดียมีระบบแบงก์ที่จะเทรดระหว่างเงินรูปีและเงินของอิหร่าน ทำให้ระบบการชำระเงินทำได้ง่ายกว่าไทย

อย่างไรก็ตาม หลังจากที่นานาชาติยกเลิกการคว่ำบาตรทางการค้ากับอิหร่านเมื่อเร็วๆ นี้ ทำให้ไทยมีความหวังที่จะกลับมาช่วงชิงส่วนแบ่งตลาดข้าวในอิหร่านคืนกลับมา หากดูจากแนวโน้มทางด้านราคาข้าวขาวของไทยเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่งส่งออกข้าวอย่างอินเดียและปากีสถานพบว่าราคาห่างกันไม่ถึง 10 เหรียญสหรัฐ/ตัน โดยในแง่ราคาข้าวไทยสามารถแข่งขันกับอิหร่านได้ไม่ยาก

ชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ระบุว่า สิ่งที่จะเป็นอุปสรรคในการแย่งชิงส่วนแบ่งตลาดข้าวในอิหร่านกลับคืนมา เป็นเรื่องของระบบการชำระเงินที่รัฐบาลไทยจะต้องเร่งเข้าไปดำเนินการเรื่องของการเปิดแอลซีระหว่างสองประเทศให้เร็วที่สุด รวมทั้งการสะสางปัญหากฎระเบียบการนำเข้าข้าวของอิหร่าน หากดำเนินการเรื่องเหล่านี้ให้ลุล่วง อิหร่านจะเป็นตลาดส่งออกข้าวที่ใหญ่สำหรับไทยในอนาคตได้อย่างแน่นอน

ขณะที่ ชุติมา บุณยประภัศร ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า กำลังประสานหน่วยงานที่รับผิดชอบเรื่องสินค้าเกษตรของอิหร่าน (จีทีซี) เพื่อขอให้ประสานกระทรวงสาธารณสุขของอิหร่านจัดส่งเจ้าหน้าที่เดินทางไปตรวจคุณภาพข้าวของไทย ในการออกใบรับรองมาตรฐานให้กับไทยเพื่อส่งออกข้าวไปขายให้กับอิหร่าน หลังจากเมื่อปลายปีอิหร่านได้เปลี่ยนกฎระเบียบการนำเข้าข้าวใหม่ให้ประเทศผู้ส่งออกข้าวให้กับอิหร่านได้นั้น จะต้องผ่านการตรวจสอบและจะบรรจุอยู่ในบัญชีรายชื่อที่อิหร่านสามารถนำเข้าข้าวเข้ามาได้ ซึ่งอิหร่านมีความต้องการนำเข้าข้าวประมาณ 1 ล้านตัน โดยจะนำเข้าผ่านเอกชนประมาณ 7 แสนตัน อีก 3 แสนตัน เป็นการนำเข้าข้าวโดยรัฐบาลเพื่อนำมาไว้เป็นสต๊อก ดังนั้นไทยจะเร่งให้อิหร่านเข้ามาตรวจสอบโดยเร็ว เพื่อเตรียมพร้อมการนำเข้าข้าวที่จะเกิดขึ้นในอนาคตนี้

ส่วน วันนิวัต กิติเรียงลาภ รองกรรมการผู้จัดการบริษัท พงษ์ลาภ ระบุว่า เอ็มโอยูข้าวขาว 1 แสนตัน ที่บริษัทลงนามร่วมกับเอกชนของอิหร่านในช่วงการเดินทางไปเยือนประเทศอิหร่านของกระทรวงพาณิชย์นั้น เป็นความตกลงในเบื้องต้นเท่านั้น ซึ่งจะต้องมีการเจรจารายละเอียดกันอีกถึงปริมาณการนำเข้าจริงเท่าไหร่ รวมทั้งระบบการชำระเงินด้วยว่าจะใช้รูปแบบใด เมื่อตกลงกันได้ต้องรอให้ทางอิหร่านเข้ามาตรวจสอบโรงงานในไทย เพื่อรับรองมาตรฐานในการส่งออกข้าวไทยต่อไป ส่วนราคาขายจะยึดจากราคาตลาดเป็นหลัก คาดว่ากระบวนการต่างๆ จะเสร็จกลางปีนี้ โดยมั่นใจว่าข้าวไทยจะทำตลาดในอิหร่านได้อย่างแน่นอน เพราะในอดีตที่ผ่านมาไทยเคยทำตลาดข้าวในอิหร่านสามารถส่งออกสูงสุดบางปีเกือบ 1 ล้านตัน ในขณะที่ราคาข้าวไทยขณะนี้ถือว่ายังถูกกว่าข้าวอิหร่านถึง 2 เท่า

ภารกิจนี้ถือเป็นงานเร่งด่วนที่กระทรวงพาณิชย์ต้องเร่งประสานให้กระทรวงสาธารณสุขของอิหร่านเข้ามาตรวจรับรองมาตรฐานข้าวในไทยโดยเร็วที่สุด รวมทั้งระบบการชำระเงินที่รัฐบาลจะต้องเร่งดำเนินการ เพื่อช่วงชิงส่วนแบ่งตลาดข้าวในอิหร่านกลับคืนมา