ช่องว่างในอาเซียน

โดย...การดี เลียวไพโรจน์ | กรรมการผู้จัดการ C asean | [email protected]

จากวิสัยทัศน์อาเซียน 2025 มีการวางวิสัยทัศน์ของ AEC 2025 ว่าจะร่วมผลักดันส่งเสริมศักยภาพของทรัพยากรมนุษย์ให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงและข้อท้าทายที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว รวมทั้งส่งเสริมให้เกิดการเคลื่อนย้ายอย่างเสรีทั้งเงินทุนและแรงงานที่มีทักษะ ในขณะที่วิสัยทัศน์ทางสังคมและวัฒนธรรม ASCC 2025 บ่งชัดว่าจะให้เกิดการพัฒนาด้านสังคมเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและมุ่งให้เข้าถึงโอกาสได้อย่างเท่าเทียมกัน

แต่อาเซียนกำลังประสบข้อท้าทายยิ่งใหญ่เป็นอุปสรรคสำคัญในการขับเคลื่อนภูมิภาค นั่นคือความแตกต่างอย่างมหาศาลในด้านศักยภาพของทรัพยากรมนุษย์ในประเทศสมาชิกอาเซียน นอกจากนี้แนวโน้มการก้าวสู่อุตสาหกรรมยุคใหม่ทำให้เทคโนโลยี หุ่นยนต์ และสมองกลกำลังเข้ามาแทนที่การทำงานของแรงงานไร้ฝีมือ ส่วนแรงงานที่มีทักษะบางกลุ่มกำลังจะถูกแทนที่ได้ด้วยกระบวนการทางคณิตศาสตร์และสถิติ แรงงานในอาเซียนไม่ว่าจะอยู่ในระดับใดก็มีข้อท้าทายด้วยกันทั้งนั้น

นอกจากแก้ปัญหาจากระบบภายในประเทศ การเปิดรับศักยภาพใหม่ๆ จากที่อื่นๆ ก็เป็นอีกปัจจัยที่หลายประเทศให้ความสำคัญ เพราะการโอนถ่ายความรู้ใหม่สามารถช่วยให้เกิดการพัฒนาภายในพื้นที่ ขณะที่การเคลื่อนย้ายแรงงานภายในภูมิภาคเป็นสิ่งที่ประชาคมอาเซียนกำลังนำพาไปสู่

อีกคำถามที่น่าสนใจคือ อาเซียนมีความสามารถดึงดูดแรงงานศักยภาพและพรสวรรค์ใหม่ๆ จากนอกภูมิภาคหรือไม่

ล่าสุดผลการศึกษา The Global Talent Competitiveness Index (GTCI) ของ INSEAD พบว่าการเคลื่อนย้ายเข้าของแรงงานที่มีศักยภาพมีผลโดยตรงต่อการเติบโตของเศรษฐกิจ

แต่สำหรับประเทศในอาเซียนอยู่ในอันดับที่ห่างไกลกันมาก กล่าวคือ ประเทศที่โดดเด่นในอันดับต้นๆ ของโลกก็อยู่ในอาเซียน และประเทศเกือบรั้งท้ายก็อยู่ในอาเซียน

จากทั้งหมด 109 ประเทศ สวิตเซอร์แลนด์มาเป็นอันดับ 1 ส่วนชาติอาเซียนมีเพียงสิงคโปร์ที่ติดท็อป 20 โดยอยู่ในอันดับที่ 2 รองลงมาคือ มาเลเซีย อันดับที่ 30 ฟิลิปปินส์ อันดับที่ 56 ส่วนไทยอันดับที่ 69 ห่างจากมาเลเซียถึง 39 อันดับทีเดียว ขณะที่เวียดนามอันดับที่ 82 และอินโดนีเซียอันดับที่ 90 ส่วนประเทศสมาชิกอื่นๆ นั้นไม่ได้รับการประเมิน

เมื่อมองผลการวิเคราะห์รายปัจจัย สำหรับประเทศไทยพบว่ากลุ่มปัจจัยที่คะแนนต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านอย่างมีนัยสำคัญ คือ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเติบโตและการปรับปรุงทักษะให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วในปัจจุบัน ซึ่งหมายรวมถึงระบบการศึกษา กระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิต และการเข้าถึงโอกาสเพื่อการพัฒนาตนเอง ซึ่งคะแนนส่วนนี้ต่ำกว่าอินโดนีเซียและเวียดนามเสียอีก

จะเห็นได้ว่าทั้งสภาพแวดล้อมและขีดความสามารถการแข่งขัน และปัจจัยที่ดึงดูดทรัพยากรมนุษย์คุณภาพของอาเซียนมีความแตกต่างกันสูงมาก ซึ่งจะก่อให้เกิดช่องว่างในการพัฒนา และมีแนวโน้มในการสร้างความเหลื่อมล้ำในภูมิภาคให้ยิ่งสูงขึ้นในอนาคต