จับตาปัญหากลุ่มพลังงาน และ Emerging Market

โดย...จิรวัฒน์ สุภรณ์ไพบูลย์

ภายหลังจากที่ราคาน้ำมันดิบปรับตัวลดลงรุนแรงในช่วงปลายปี 2014 ตลอดต่อเนื่องปี 2015 และยังไม่มีทีท่าว่าจะหยุดปรับตัวลดลงเลยแม้ถึงปัจจุบัน ทำให้ประเทศกลุ่มตลาดเกิดใหม่ (Emerging Market) ส่วนใหญ่ต่างได้รับผลกระทบกันไปถ้วนหน้า ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อม

ประเทศผู้ส่งออกน้ำมันดิบมีรายได้ลดลงอย่างมาก และกำลังประสบปัญหาการบริหารจัดการการใช้จ่ายและการชำระหนี้ ในขณะที่ประเทศที่ส่งออกทรัพยากรธรรมชาติอื่นๆ เช่น สินแร่ หรือสินค้าเกษตร ต่างก็ได้รับผลกระทบโดยทางอ้อมไปด้วย เนื่องจากราคาน้ำมันที่ลดลงส่งผลให้สินค้าเกษตรที่เคยใช้ผลิตพลังงานทดแทนพลอยมีราคาลดลงไปด้วย

ในขณะที่การชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก เศรษฐกิจจีน และการลดปริมาณการผลิตสินค้าของจีน ยังคงซ้ำเติมให้ราคาสินค้าโภคภัณฑ์ต่างๆ ทั้งโลหะเพื่อการผลิต และสินค้าเกษตร มีราคาลดลงอย่างมากด้วยเช่นกัน

ปัญหาที่น่ากลัว คือ ประเทศเหล่านี้บางประเทศ เช่น บราซิล หรือตุรกี ต่างสร้างภาระหนี้สินในสกุลเงินเหรียญสหรัฐไว้เป็นจำนวนมาก ตั้งแต่หลังวิกฤตเศรษฐกิจปี 2008 ซึ่งเป็นช่วงที่ตลาดพันธบัตรและหุ้นกู้มีความรุ่งเรือง ในปัจจุบัน ปัญหารายได้ลดลงของประเทศเหล่านี้กำลังทำให้สถานการณ์ทางเศรษฐกิจน่าเป็นห่วงขึ้นเป็นลำดับ ส่งผลให้ค่าเงินของแต่ละประเทศปรับลดลงมากกว่า 50% จากจุดสูงสุด (เมื่อเทียบกับเงินเหรียญสหรัฐ) ค่าเงินที่ลดลงนี้ยิ่งซ้ำเติมความสามารถในการชำระหนี้ไปอีก เพราะทำให้มูลหนี้เมื่อคำนวณเป็นสกุลเงินท้องถิ่นปรับเพิ่มสูงขึ้นอีกด้วย

นอกจากนี้ สภาพคล่องมหาศาลจากการอัดฉีดของธนาคารกลางสหรัฐในช่วงหลังวิกฤต ยังถูกส่งต่อไปยังบริษัทกลุ่มพลังงานในสหรัฐเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่การผลิตน้ำมันดิบจากหินน้ำมัน (Shale oil) เฟื่องฟู ผ่านตลาดตราสารหนี้และการออกหุ้นกู้ความน่าเชื่อถือต่ำ (Junk Bond) ปัญหาของบริษัทเหล่านี้เริ่มปะทุขึ้นเมื่อสัญญาขายน้ำมันล่วงหน้าที่ราคาสูงกำลังจะหมด

การผิดนัดชำระหนี้ของประเทศกลุ่มตลาดเกิดใหม่และบริษัทกลุ่มพลังงาน อาจกลายเป็นชนวนวิกฤตเศรษฐกิจครั้งต่อไป และสร้างผลกระทบต่อตลาดหุ้นให้ตกต่ำลงได้อีกก็เป็นได้