วิธีที่รับผิดชอบ

โดย...วิฑูรย์  สิมะโชคดี

การประกอบกิจการด้วยวิธีที่รับผิดชอบต่อสังคมหมายถึง การที่องค์กรใช้วิจารณญาณในการเลือก “วิธีประกอบกิจการ” ของตนเองเพื่อสนับสนุนสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม เพื่อพัฒนาการกินดีอยู่ดีหรือยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น และเพื่ออนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เรื่องเพื่อการต่างๆ ดังกล่าวนี้จะเป็นการตัดสินใจด้วยวิจารณญาณของผู้นำที่จะเลือกทำสิ่งที่องค์กรเห็นว่าสมควรทำ ไม่ใช่ทำเพราะถูกกฎหมายบังคับ หรือทำเพราะสอดคล้องกับมาตรฐานทางศีลธรรมหรือจรรยาบรรณใดๆ

ตลอดช่วงเวลา 10 กว่าปีที่ผ่านมา เราสามารถเห็นได้ชัดว่ามีองค์กรหลายแห่งหันมาประกอบกิจการด้วยวิธีที่รับผิดชอบต่อสังคมมากขึ้นด้วยความสมัครใจ (เต็มใจทำเอง) โดยไม่ใช่การทำเพราะกฎหมายบังคับ หรือทำเพราะเกิดจากการร้องเรียนของผู้บริโภคหรือแรงกดดันจากกลุ่มพิทักษ์ประโยชน์

แต่เป็นเพราะองค์กรเหล่านั้นต้องการทำงานเชิงรุกมากขึ้น เพื่อหาทางแก้ไขปัญหาสังคมและบูรณาการให้การประกอบกิจการด้วยวิธีใหม่นี้เป็นส่วนหนึ่งในการร่วมแก้ปัญหาสังคม

นอกจากการให้ความสำคัญกับการพัฒนาชุมชนและแก้ปัญหาสังคมภายนอกอย่างเป็นทางการเต็มรูปแบบแล้ว องค์กรควรจะให้ความสำคัญกับกิจกรรมของพนักงานในลักษณะของ “จิตอาสา” (ซึ่งเกิดจากการอยากช่วยเหลือผู้อื่น) เป็นพิเศษด้วย

เมื่อเห็นกิจกรรมนั้นๆ ว่าจะเป็นประโยชน์ต่อกิจกรรมเพื่อสังคมหรือส่วนรวมประเภทอื่นที่องค์กรทำอยู่ เช่น เมื่อมีพนักงานแสดงความสนใจอยากทำงานด้วยจิตอาสาหรืออาสาสมัครในเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ เมื่อมีความต้องการเกิดขึ้นในชุมชน เมื่อมีองค์กรในชุมชนมาขอความช่วยเหลือ (การทำความสะอาดชุมชน การกำจัดขยะ การสอนหนังสือเด็ก) เมื่อต้องทำความเข้าใจกฎหมายหรือผลกระทบต่างๆ ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม

การวางแผนเชิงกลยุทธ์จะช่วยให้กิจกรรมของพนักงานจิตอาสาประสบผลสำเร็จมากขึ้น อาทิ การวางแนวทางสำหรับการมีส่วนร่วมของพนักงาน การกำหนดรูปแบบและระดับการให้ความช่วยเหลือ การวางแผนสื่อสารทั้งภายในและภายนอกองค์กร การประกาศเกียรติคุณยกย่องพนักงานอาสาสมัครดีเด่น การติดตามและประเมินผลลัพธ์ที่ได้

ความหมายของ “ชุมชน” ในเรื่องนี้จะต้องมีความหมายแบบขยายกว้าง คือ หมายรวมถึง พนักงานขององค์กร ผู้ส่งมอบหรือซัพพลายเออร์ ผู้จำหน่าย พันธมิตร ภาครัฐและองค์กรไม่แสวงผลกำไร ตลอดจนประชาชนทั่วไปด้วย

ส่วนเรื่องของ “การกินดีอยู่ดี” นั้น จะหมายถึง สุขภาพ ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม รวมทั้งความต้องการเชิงจิตวิทยาและเชิงอารมณ์ของผู้คนในชุมชนหรือสังคมด้วย

ทุกวันนี้การผลิตอย่างมีความรับผิดชอบ และการประกอบกิจการด้วยวิธีที่รับผิดชอบต่อสังคม เพื่อการยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนและสังคมโดยรวมให้สูงขึ้นและดีขึ้น จึงต้องเป็น “นโยบาย” ที่ชัดเจนและอยู่ใน “เป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์” ของทุกองค์กร (โดยเฉพาะองค์กรใหญ่ที่การประกอบกิจการอาจมีผลกระทบต่อชุมชนได้ง่าย)

นอกจากประเด็นสำคัญเพื่อให้เกิดการยอมรับ เพื่อการอยู่ร่วมกับชุมชนได้อย่างปกติสุขแล้ว ยังมีความสำคัญยิ่งของภาพลักษณ์และชื่อเสียงขององค์กรด้วย ครับผม!