ด่านชายแดน (2)

ครั้งที่แล้วได้แนะนำให้รู้จักความหมายของด่านและระดับของด่านการค้าแล้ว ซึ่งในแง่ทำการค้าโดยใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีในฐานะเป็นประชาคมอาเซียน จะสามารถเคลื่อนย้ายสินค้าและคนข้ามแดนและผ่านแดนได้เฉพาะด่านถาวร และจะต้องมีหลักฐานตามที่กฎหมายกำหนด

ขณะที่ด่านระดับอื่นนั้น การเคลื่อนย้ายคนหรือสินค้าจะขึ้นอยู่กับเหตุผลความจำเป็นค่ะ โดยส่วนใหญ่แล้ว ด่านชั่วคราวจะเปิดให้คนและสินค้าผ่านข้ามแดนได้ภายใต้อำนาจของมหาดไทย หรือจังหวัดชายแดนจะอยู่ในอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัด

ด่านชั่วคราวจะอนุญาตให้ขนส่งสินค้าข้ามแดนได้มูลค่าไม่เกิน 2 แสนบาทต่อใบขนหรือต่อครั้ง ส่วนคนอนุญาตให้ข้ามแดนเข้าจังหวัดชายแดนไม่เกิน 2 กิโลเมตร หากเกินรัศมีดังกล่าวก็จะอยู่ในอำนาจที่ผู้ว่าราชการจังหวัดชายแดนจะตัดสินใจ

ปัจจุบันไทยมีจังหวัดชายแดน 32 จังหวัด หรือคิดเป็น 40% ของจำนวนจังหวัดทั่วประเทศ มีด่านถาวรทั้งหมด 34 แห่ง แต่หากรวมด่านที่ให้บริการศุลกากรที่สนามบิน จะมีประมาณ 46 ด่าน และมีจุดผ่อนปรนการค้า 57 แห่ง ซึ่งบริเวณชายแดนยังมีการเปิดด่านด้วยเหตุผลอื่นตามความจำเป็น ดังนั้นชายแดนแต่ละแห่งจึงมีจำนวนด่านถาวรและจุดผ่อนปรนไม่คงที่นัก

ดิฉันขอตั้งข้อสังเกตค่ะว่า ที่ผ่านมาประเทศเพื่อนบ้านสมาชิกใหม่อาเซียนที่มีชายแดนติดกับไทย เช่น สปป.ลาว กัมพูชา และเมียนมา มีบัญญัติเกี่ยวกับการเปิดด่านเพียงระดับเดียว ส่วนด่านชายแดนด้านมาเลเซีย ผ่านไปสิงคโปร์ เป็นด่านถาวร

จึงทำให้เกิดปัญหาความเข้าใจที่แตกต่างกัน และเพื่อนบ้านอาเซียนใหม่ของเราต่างต่อว่าเราว่าไม่จริงใจในการเปิดด่าน เพราะด่านที่มีปัญหาการค้าส่วนใหญ่เป็นด่านชั่วคราว ล้วนเป็นด่านที่เพื่อนบ้านอาเซียนใหม่ต้องส่งออกสินค้าเกษตรมายังไทย โดยผ่านด่านที่ใกล้ๆ แต่ไม่สามารถส่งออกได้ ต้องนำสินค้าไปผ่านด่านถาวร ซึ่งอยู่ไกลกว่าและจำนวนไม่มากเพียงพอ
ที่จะทำการค้าได้อย่างเสรี

แต่ชายแดนเป็นเรื่องอ่อนไหวของทุกประเทศ การเปิดด่านและยกระดับด่านขึ้นอยู่กับการเจรจาสองฝ่าย ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องที่จะกระทำได้ทันที ทว่าต้องมีความเห็นชอบร่วมกันค่ะ

สำหรับด่านสำคัญๆ มีการค้าคึกคัก โดยเฉพาะที่อยู่บนเส้นทางเศรษฐกิจก็กลายเป็นพื้นที่พัฒนาเขตเศรษฐกิจของไทยในปัจจุบัน เช่น R9-เขตเศรษฐกิจพิเศษจังหวัดตาก และมุกดาหาร R3-เขตเศรษฐกิจพิเศษจังหวัดเชียงราย R2 เขตเศรษฐกิจพิเศษจังหวัดสระแก้ว และเขตเศรษฐกิจจังหวัดตราด

คราวหน้ามาดูกันค่ะว่า เขตเศรษฐกิจพิเศษตั้งอยู่ที่ไหนบ้าง และเกี่ยวข้องกับด่าน หรือระดับด่านอย่างไร