ยางกับสมอง

ปัญหาราคายางพาราตกต่ำกลายเป็นปัญหาปวดหัวของรัฐบาลในปัจจุบัน เพราะไม่มีแนวโน้มว่าราคายางจะดีขึ้นเท่ากับเมื่อหลายปีก่อน ตอนนั้นยางราคาสูงมาก จนทุกคนแห่มาปลูกยางกันทั้งประเทศ ทั้งในภาคอีสานและภาคเหนือ หรือแม้แต่ในประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งเมียนมา ลาว กัมพูชา และเวียดนาม หรือแม้กระทั่งในจีน รัฐก็ส่งเสริมการปลูกยางอย่างจริงจัง ทำให้มีสวนยางพาราเกิดขึ้นใหม่หลายล้านไร่ เกิดผลิตผลยางออกมาจนล้นตลาด ราคายางจึงตกลงมาอย่างต่อเนื่อง เพราะเป็นเรื่องปกติของอุปสงค์-อุปทาน

รัฐบาลจะรับซื้อยางจากชาวสวนในราคาสูงกว่าตลาด และยังให้หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนสนับสนุนการนำยางพารามาใช้มากขึ้น ทั้งทำผิวถนน และผลิตภัณฑ์อื่นๆ เพื่อสร้างความต้องการยางให้สูงขึ้น ที่จริงแล้วยางเป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์เกือบทุกอย่างที่ผลิตขึ้นในโลก ตั้งแต่ถุงยางจนถึงล้อรถยนต์ หรือกระทั่งในยานอวกาศ แต่ไทยเป็นผู้ผลิตเพียงแต่ยางดิบ เพื่อส่งออกเกือบทั้งหมด นำมาแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มน้อยมาก

ไทยผลิตยางและส่งออกมากเป็นอันดับหนึ่งของโลกมานานกว่า 20 ปี หรือประมาณ 4 ล้านตัน/ปี แต่เรากลับต้องซื้อยางรถยนต์จากทั้งอเมริกา ญี่ปุ่น หรือแม้แต่เกาหลี ที่ซื้อยางพาราไทยไปแปรรูป ด้วยการวิจัยและพัฒนา จนได้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าและความต้องการสูง แล้วส่งกลับมาขายไทยในราคาที่สูงกว่าที่ซื้อยางดิบไปหลายสิบเท่า

ปัญหาราคายางพาราเป็นเพียงหนึ่งตัวอย่างของปัญหาเรื้อรังของชาติ ที่ทำไมเราถึงต้องติดกับดักประเทศรายได้ปานกลาง จะก้าวขึ้นไปเป็นประเทศพัฒนาแล้วไม่ได้เสียที เพราะไทยมีแต่ทรัพยากร แต่ไม่มีสมอง (คิด) เพียงแต่อาศัยธรรมชาติและแรงงานที่ได้เปรียบเท่านั้น แต่ไม่เคยคิดต่อยอดงานวิจัยอย่างจริงจัง

ที่จริงแล้ว เราพอมีความคิดเรื่องการพัฒนายาง โดยมีศูนย์วิจัยและพัฒนาอุตสาหกรรมยางไทย ที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยร่วมมือกับศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) ที่ทำงานวิจัยเพื่อยกระดับอุตสาหกรรมแปรรูปยางในประเทศ และเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยี แต่ปัจจุบันไทยยังส่งออกยางที่แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์แล้วเพียง 15% ของยางที่ส่งออกทั้งหมด โดยมูลค่าผลิตภัณฑ์ยางสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้มากกว่ายางดิบถึง 7-10 เท่า

เชื่อว่านักเคมีวิจัยด้านยางของไทยมีความรู้และความสามารถทัดเทียมกับประเทศพัฒนา เพียงแต่การจะก้าวสู่อุตสาหกรรมผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ยาง เช่น การผลิตยางล้อรถยนต์ ต้องเป็นอุตสาหกรรมที่สร้างได้ด้วยงานวิจัย เพราะยางรถยนต์มีการผสมวัสดุร่วมกับยางพารามากถึง 30 ชนิด และกระบวนการผสมถือเป็นโนว์ฮาวของผู้ผลิต เพราะสามารถสร้างยางล้อที่มีสมรรถนะแตกต่างกันได้

ในอนาคตนาโนเทคโนโลยีจะเข้ามามีส่วนสำคัญมากในการสร้างผลิตภัณฑ์ยางขั้นสูง โดยการส่งโมเลกุลเคมีขนาดเล็กมากเข้าไปสร้างความแข็งแรงของยางให้เพิ่มขึ้นเป็นเท่าทวีคูณ ไทยจึงต้องเตรียมพร้อม นอกจากนั้นเรายังขาดศูนย์ทดสอบและศูนย์รับรองคุณภาพมาตรฐาน โดยกระทรวงอุตสาหกรรมมีโครงการที่จะสร้างศูนย์ทดสอบยางล้อรถยนต์ในอนาคต เพื่อจะยกระดับอุตสาหกรรมยางครบวงจร

รัฐจึงควรมองปัญหาราคายางพาราเป็นจุดเปลี่ยนในการต่อสู้เพื่อความอยู่รอดของไทยในอนาคต เพื่อหลุดพ้นจากประเทศที่ขายได้แต่สินค้าเกษตร เป็นสินค้าที่ต้องใส่สมอง (คิด) เข้าไปเพื่อสร้างรายได้ให้เพิ่มขึ้น