จับตาครัวเรือนใช้จ่าย ฝ่าปัจจัยลบต้นปี’59

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย รายงานดัชนีความเชื่อมั่นของครัวเรือนในเดือน ธ.ค. 2558 ขยับขึ้นติดต่อกันเป็นเดือนที่ 3 สะท้อนการฟื้นตัวของการใช้จ่ายและความเชื่อมั่นของภาคครัวเรือน อย่างไรก็ดี ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ยังคงมองว่า การจะประคองเส้นทางฟื้นตัวของความเชื่อมั่นภาคครัวเรือนให้มีความราบรื่นและต่อเนื่อง คงเป็นโจทย์หนึ่งที่มีความท้าทายไม่น้อยในปี 2559 นี้

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุว่า สิ้นปี 2558 ผ่านพ้นไปด้วยสีสันบรรยากาศการจับจ่ายใช้สอยในช่วงรอยต่อข้ามปี ที่ครัวเรือนบางส่วนคงได้รับแรงกระตุ้น/แรงจูงใจจากมาตรการทางภาษีที่ภาครัฐออกมาหนุนสถานการณ์ภาพรวมการใช้จ่ายของประเทศในช่วงโค้งสุดท้ายของปี ทิศทางดังกล่าว นอกจากจะสะท้อนการกระเตื้องขึ้นของสัญญาณการบริโภคแล้ว ยังเป็นหลักฐานยืนยันว่ามุมมองจากภาคครัวเรือนที่มีต่อประเด็นค่าครองชีพ น่าจะลดภาพในเชิงลบลงมาได้อีกระดับหนึ่ง

ทั้งนี้ ดัชนีภาวะเศรษฐกิจของครัวเรือน (KR-ECI) ในเดือน ธ.ค. ขยับขึ้นมาที่ 45.2 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 8 เดือน จากระดับ 45.0 ในเดือน พ.ย. 2558 ทั้งนี้การขยับขึ้นของดัชนี KR-ECI ตลอดไตรมาสสุดท้ายของปี 2558 สะท้อนภาพบรรยากาศการฟื้นตัวของการใช้จ่ายและความเชื่อมั่นในภาคครัวเรือน ซึ่งได้รับแรงหนุนเพิ่มเติมเข้ามาเป็นระยะจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐจนถึงโค้งสุดท้ายของปีที่มีการจับจ่ายใช้สอยช่วงเทศกาลปีใหม่ ขณะที่น้ำมันและพลังงานในประเทศที่ทยอยปรับลดลงตามสถานการณ์ราคาน้ำมันในตลาดโลก นอกจากจะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในสินค้ากลุ่มนี้ลงแล้ว ยังทำให้ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคอื่นๆ ค่อนข้างทรงตัว (ไม่ขยับสูงขึ้นมาก) ซึ่งอาจถือว่าเป็นผลบวกทางอ้อมต่อครัวเรือนในภาพรวม นอกจากนี้ ภาวะการบริโภคและการครองชีพของครัวเรือนบางส่วน ก็ได้รับปัจจัยบวกจากการจ่ายค่าตอบแทนพิเศษประจำปีของหลายองค์กรในช่วงปลายปีด้วยเช่นกัน

ทั้งนี้ หากมองในมุมของครัวเรือน รายจ่ายที่เพิ่มสูงขึ้นในช่วงปลายปี แม้จะทำให้ภาระของบางครัวเรือนเพิ่มสูงขึ้น แต่ก็น่าจะเป็นรายจ่ายระยะสั้นในช่วงเทศกาล ดังนั้นการปรับตัวลงของดัชนีภาระค่าใช้จ่ายมาที่ 37.0 ในเดือนนี้ (จากระดับ 38.5 ในเดือนก่อนหน้า) จึงยังไม่น่าจะสะท้อนภาพลบของภาวะการครองชีพของครัวเรือน

สำหรับดัชนีสะท้อนการคาดการณ์ในอีก 3 เดือนข้างหน้า (3-month Expected KR-ECI) เพิ่มขึ้นต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 5 มาอยู่ที่ 47.5 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 11 เดือน จากระดับ 47.0 ในเดือนก่อนหน้า ทั้งนี้การเพิ่มขึ้นของความเชื่อมั่นภาคครัวเรือนนี้เพียงลำพัง น่าจะสะท้อนสัญญาณที่ดีต่อเนื่องสำหรับการฟื้นตัวของบรรยากาศการจับจ่ายใช้สอยของภาคเอกชน

อย่างไรก็ตาม ศูนย์วิจัยกสิกรไทย มองว่า มุมมองต่อประเด็นค่าครองชีพในด้านต่างๆ ยังคงฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่ และมีความอ่อนไหวหากสัญญาณบวกของเศรษฐกิจในภาพใหญ่ยังคงเลื่อนเวลาออกไป ขณะเดียวกันยังคงต้องติดตามปัจจัยลบทางเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้นตั้งแต่ต้นปี 2559 จากความอ่อนแอของเศรษฐกิจจีน/เศรษฐกิจโลก

นอกจากนี้ ยังมีปัญหาราคาสินค้าเกษตรตกต่ำและสถานการณ์ภัยแล้งในประเทศที่ลากยาวข้ามปี เพราะแม้ตัวแปรความเสี่ยงทางเศรษฐกิจดังกล่าว อาจจะยังไม่มีผลโดยตรงในทันทีต่อการใช้จ่าย แต่ผลกระทบในแง่ของความรู้สึกและความเชื่อมั่นของภาคครัวเรือนอาจเริ่มทยอยปรากฏขึ้น เมื่อตัวแปรเหล่านี้มีผลกดดันทิศทางตลาดหุ้น ราคาสินค้าเกษตร/สินค้าโภคภัณฑ์ รายได้ของธุรกิจส่งออก รายได้เกษตรกร และมีผลกระทบต่อเนื่องมาที่ภาวะการมีงานทำ และรายได้ของภาคครัวเรือนในท้ายที่สุด

ดังนั้น ความหวังต่อการประคองเส้นทางเศรษฐกิจไทยในภาพใหญ่ และการพลิกฟื้นรายได้/ความเชื่อมั่นของภาคครัวเรือนในปีนี้ น่าจะอยู่ที่แรงหนุนจากภาครัฐในการเร่งใช้จ่าย และผลักดันมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติม เพื่อบรรเทาแรงฉุดจากปัจจัยลบดังกล่าว

สำหรับทิศทางการใช้จ่ายของครัวเรือนในปี 2559 นั้น ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ยังคงมองว่า การฟื้นตัวของการบริโภคภาคเอกชนในปีนี้ อาจจะจำกัดอยู่ในกรอบ 1.7-2.5% ซึ่งใกล้เคียงหรือดีขึ้นเล็กน้อยจากปี 2558 เนื่องจากการฟื้นตัวของกำลังซื้อและรายได้ (ในช่วงที่หลายครัวเรือนยังมีภาระหนี้สิน) อาจจะยังไม่เกิดขึ้นครอบคลุมลงไปในครัวเรือนทุกๆ ระดับ