‘โซลาร์ฟาร์ม’ 4 หมื่นล. อุปสรรคกลางทางเพียบ

จะเรียกว่าเป็น “ยุคทอง” ของการลงทุนผลิตไฟฟ้าพลังงานทดแทน หลังคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เข้ามาบริหารประเทศเมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2557 ก็ว่าได้

เพราะในช่วง 1 ปี 6 เดือนที่ผ่านมา คสช.และรัฐบาลพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ปลดล็อกโครงการลงทุนผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนไปแล้วทั้งสิ้น 269 โครงการ กำลังการผลิตรวม 1,597 เมกะวัตต์ โดย 61.5% เป็นการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ (โซลาร์เซลล์) 983 เมกะวัตต์ จาก 171 โครงการ

ส่วนที่เหลือเป็นการผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงชีวมวล 371 เมกะวัตต์ จาก 53 โครงการ การผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงก๊าซชีวภาพ 53 เมกะวัตต์ จาก 28 โครงการ และการผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงขยะ 188 เมกะวัตต์ จาก 17 โครงการ

มีการประเมินเบื้องต้นว่ามูลค่าการลงทุนผลิตไฟฟ้าพลังงานทดแทนล็อตนี้จะอยู่ที่ระดับไม่ต่ำกว่า 1 แสนล้านบาท เลยทีเดียว

นอกจากนี้ กระทรวงพลังงานได้ประกาศแผนบูรณาการพลังงานระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2559-2579) โดยเฉพาะแผนพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก ระบุเป้าหมายที่ชัดเจนว่า จะเพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานทดแทนเป็น 30% ของการใช้พลังงานทั้งหมดภายในปี 2579

แต่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนประเภทต่างๆ คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติให้ปรับเปลี่ยนการรับซื้อไฟฟ้าจาก Adder (ส่วนเพิ่มรับซื้อไฟฟ้า) ไปเป็นระบบ Feed-in Tariff (FIT) ซึ่งจะทำให้อัตราค่าไฟฟ้าที่รับซื้อไฟฟ้าสอดคล้องกับต้นทุนการผลิตไฟฟ้าพลังงานทดแทนแต่ละประเภท พร้อมทั้งนำระบบเปิดประมูลแข่งขันราคารับซื้อไฟฟ้ามาใช้ร่วมด้วย

อย่างไรก็ตาม ในปี 2559 จะมีโครงการผลิตไฟฟ้าพลังงานทดแทนสำคัญๆ อย่างน้อย 1 โครงการ และเป็นโครงการที่ค้างท่อมาตั้งแต่ปีที่แล้ว คือ โครงการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์แบบติดตั้งบนพื้นดิน (โซลาร์เซลล์) สำหรับหน่วยงานราชการและสหกรณ์การเกษตร เฟสแรก 600 เมกะวัตต์ และเฟสที่สอง 200 เมกะวัตต์  

“โซลาร์ฟาร์มส่วนราชการฯ เฟสแรก 600 เมกะวัตต์ จะยังเดินหน้าต่อไป เพราะที่ผ่านมาได้มีการประกาศหลักเกณฑ์และเงื่อนไขไปหมดแล้ว” อารีพงศ์ ภู่ชอุ่ม ปลัดกระทรวงพลังงาน กล่าว หลังมีข่าวว่ากระทรวงมหาดไทยทำหนังสือถึงผู้ว่าราชการจังหวัด เพื่อสั่งระงับไม่ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เข้าร่วมโครงการนี้ เพราะ อปท.ไม่มีอำนาจผลิตและขายไฟฟ้า

ขณะที่ วีระพล จิรประดิษฐกุล กรรมการกำกับกิจการพลังงาน (เรกูเลเตอร์) บอกว่า โครงการจะเดินหน้าตามกระบวนการที่กำหนด โดยขณะนี้เรกูเลเตอร์อยู่ระหว่างรวบรวมว่ามีผู้ที่ผ่านคุณสมบัติกี่ราย เมื่อได้รายชื่อผู้ที่ผ่านคุณสมบัติก็จะเริ่มกระบวนการจับสลากคัดเลือกในเดือน ม.ค. 2559

แต่ทว่าโครงการนี้คงไม่ราบรื่นอย่างที่กระทรวงพลังงานและเรกูเลเตอร์บอกไว้แน่นอน

นั่นเพราะส่วนราชการและสหกรณ์การเกษตรที่ผ่านคุณสมบัติ และได้สิทธิจับสลากขายไฟฟ้า 219 โครงการ กำลังการผลิต 1,028 เมกะวัตต์นั้น บางส่วนจะไม่ลงทุนได้จริง เพราะติดขัดอุปสรรคจาก พ.ร.บ.ร่วมทุนฯ ขณะที่ อปท.หลายแห่งจะต้องถอนตัวจากโครงการนี้ตามหนังสือสั่งการของกระทรวงมหาดไทย นี่ยังไม่นับข้อร้องเรียนของผู้ที่ไม่ผ่านคุณสมบัติกว่า 80 ราย ที่ต้องการให้ทบทวนเงื่อนไขการพิจารณาคุณสมบัติ

ดุสิต เครืองาม นายกสมาคมอุตสาหกรรมเซลล์แสงอาทิตย์ไทย เสนอว่า พล.อ.ประยุทธ์ ต้องใช้อำนาจตามมาตรา 44 แห่งรัฐธรรมนูญชั่วคราว เพื่อสะสางอุปสรรคการลงทุนผลิตไฟฟ้าโซลาร์ฟาร์ม ตั้งแต่การยกเว้นการบังคับใช้กฎหมายผังเมือง และยกเว้นการปฏิบัติตาม พ.ร.บ.ร่วมทุนฯ เพราะไม่เช่นนั้นแล้วการลงทุนจริงจะไม่เกิด

“ในกรณีที่ส่วนราชการเปิดให้เอกชนร่วมทุนผลิตไฟฟ้าโซลาร์ฟาร์ม จะต้องปฏิบัติตาม พ.ร.บ.ร่วมทุนฯ ซึ่งมีขั้นตอนพอสมควร และหากเป็นโครงการที่มีมูลค่าต่ำกว่า 1,000 ล้านบาท ส่วนราชการจะต้องมีกระบวนการเปิดประมูลราคาด้วย ซึ่งข้อจำกัดเรื่องเวลาเหล่านี้อาจทำให้ไม่สามารถขายไฟฟ้าเข้าระบบได้ทันตามที่กำหนด จึงจำเป็นต้องยกเว้นการใช้ พ.ร.บ.ร่วมทุนฯ เป็นกรณีพิเศษ” ดุสิต กล่าว

ด้าน พิชัย ถิ่นสันติสุข ประธานกลุ่มอุตสาหกรรมพลังงานทดแทน สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ประเมินว่า โครงการโซลาร์ฟาร์มส่วนราชการฯ จะเป็นโครงการที่มีการลงทุนได้ภายในปีนี้ ซึ่งจะมีเม็ดเงินลงทุนกว่า 4 หมื่นล้านบาท และหากรวมกับโครงการผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงชีวมวลในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ กำลังการผลิตรวม 50 เมกะวัตต์ จะทำให้เม็ดเงินลงทุนในกิจการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนสูงถึง 6 หมื่นล้านบาท

“คงต้องขึ้นอยู่กับว่ารัฐบาลจะปลดล็อกกฎหมายผังเมืองและ พ.ร.บ.ร่วมทุนอย่างไร เพราะโครงการเหล่านี้จะช่วยกระจายการลงทุนได้ทันทีทั่วประเทศ เนื่องจากการลงทุนไฟฟ้าโซลาร์เซลล์ใช้เวลาก่อสร้างไม่นาน” พิชัย กล่าว

ในขณะที่การส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนเป็นทิศทางที่ไทยต้องเดิน เพราะลดการพึ่งพาการนำเข้าเชื้อเพลิงฟอสซิล แต่ต้องไม่ลืมว่าในระหว่างทางยังมีอุปสรรคอีกมากมายรออยู่