อี-คอมเมิร์ซเจาะอาเซียน พาโลจิสติกส์รุ่ง

โดย...อักษราภัค ลาภานันต์

ธุรกิจการค้าออนไลน์ (อี-คอมเมิร์ซ) นับเป็นธุรกิจที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว ผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม อี-คอมเมิร์ซ จากตะวันตกได้ขยายธุรกิจครอบคลุมไปทั่วทุกภูมิภาค และได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีจากบรรดาร้านค้าและธุรกิจหน้าใหม่ ขณะที่ในอาเซียนเองก็มีผู้ให้บริการแพลตฟอร์มสำหรับอี-คอมเมิร์ซผุดขึ้นเรื่อยๆ ที่ยิ่งไปกว่านั้นคือ การขยายตัวของธุรกิจอี-คอมเมิร์ซ ทำให้มีธุรกิจใหม่ๆ เกิดขึ้นมาด้วยในช่วงเทศกาลจับจ่ายใช้สอยของชาวอเมริกัน “แบล็กฟรายเดย์” เมื่อปลายปีที่ผ่านมา ร้านค้าออนไลน์ต่างๆ ประสบความสำเร็จและทำยอดขายได้อย่างมาก สิ่งที่ตามมาคือธุรกิจเกี่ยวกับการขนส่งและโลจิสติกส์เข้ามาเป็นส่วนสำคัญในการขยายตัวของธุรกิจอี-คอมเมิร์ซ ด้วย และยังมีธุรกิจใหม่ๆ เกิดขึ้นตามมา นั่นคือธุรกิจจัดการคลังสินค้าออนไลน์ (อีฟูลฟิลเมนต์)

ทั้งนี้ ธุรกิจจัดการคลังสินค้าออนไลน์ได้เข้ามากำจัดอุปสรรคที่เป็นคอขวดในกระบวนการขนส่งของธุรกิจอี-คอมเมิร์ซ ซึ่งทำให้ผู้ค้าปลีกสินค้าออนไลน์ขยายธุรกิจได้มีประสิทธิภาพมากขึ้นในภูมิภาค ธุรกิจจัดการคลังสินค้าออนไลน์ได้เริ่มวางโครงสร้างในหลายธุรกิจ เพื่อแข่งขันกันครอบงำตลาดร้านค้าออนไลน์ ซึ่งเป็นตลาดที่เจาะจงกลุ่มลูกค้า

ขณะที่การทำธุรกิจโลจิสติกส์โดยทั่วไปเป็นการขายสินค้าและบริการให้กับลูกค้าที่เป็นภาคธุรกิจ (บีทูบี) แต่อีฟูลฟิลเมนต์เป็นการนำระบบอิเล็กทรอนิกส์เข้ามาดำเนินการในกระบวนการโลจิสติกส์ เพื่อให้ธุรกิจโลจิสติกส์ขยายตัวครอบคลุมไปถึงรูปแบบการทำธุรกิจให้กับลูกค้า (บีทูซี) บนระบบของการซื้อสินค้าออนไลน์ 

ในปัจจุบันธุรกิจร้านค้าออนไลน์และผู้ให้บริการอี-คอมเมิร์ซ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ได้หันมาใช้การจ้างบริษัทภายนอกให้เข้ามาดูแลระบบการขนส่งและระบบโลจิสติกส์ ซึ่งให้บริการลูกค้าในระดับท้องถิ่นไปจนถึงการขนส่งสินค้าได้ดี

ทั้งนี้ ภูมิภาคอาเซียนมีการเติบโตของธุรกิจอี-คอมเมิร์ซรวดเร็วมากที่สุดแห่งหนึ่ง บริษัทวิจัยตลาดฟรอสต์ แอนด์ ซัลลิแวน ระบุว่า การคาดการณ์รายรับของร้านค้าปลีกบนแพลตฟอร์มออนไลน์ใน 6 ประเทศสมาชิกอาเซียนจะเพิ่มขึ้นไปอยู่ที่ 3.45 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 12.43 ล้านล้านบาท) ภายในปี 2018 จากยอดคาดการณ์อยู่ที่ 7,000 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 2.54 แสนล้านบาท) ภายในปี 2016

อย่างไรก็ตาม ฟรอสต์ แอนด์ ซัลลิแวน ระบุว่า การใช้จ่ายด้วยเงินสดและความสามารถในการขนส่งสินค้าในปริมาณมาก ยังเป็นความท้าทายสำหรับธุรกิจประเภทนี้ในภูมิภาค

ผุดธุรกิจอีฟูลฟิลเมนต์อาเซียน

แอนชานโต บริษัทซอฟต์แวร์ผู้ให้บริการอี-คอมเมิร์ซ ของสิงคโปร์ รวมทั้งเอ-คอมเมิร์ซ บริษัทจัดการคลังสินค้าสำหรับธุรกิจอี-คอมเมิร์ซในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นธุรกิจเสริมให้กับอี-คอมเมิร์ซ รายใหญ่อย่าง อเมซอน ซึ่งได้เพิ่มความสำคัญของการขยายตลาดในเอเชียตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา

นอกจากนี้ ธุรกิจจัดการคลังสินค้าออนไลน์ยังเป็นส่วนสนับสนุนการขยายตัวของธุรกิจระดับโลก เช่น เมย์เบอลีน นิวยอร์ก หรือลาซาด้า

ปีเตอร์ โคปิตซ์ ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการของเอ-คอมเมิร์ซ ในกรุงเทพฯ ระบุว่า บริษัทใหญ่ๆ ไม่ควรเข้ามาทำโลจิสติกส์เอง เพราะไม่ใช่การดำเนินการของหลักของธุรกิจ จึงไม่มีความเชี่ยวชาญในงานนั้นๆ ดังนั้นจึงควรจ้างบริษัทภายนอกที่มีความชำนาญเฉพาะมาทำแทน เช่นเดียวกับการจ้างบริษัททำการตลาดจากภายนอก

การดำเนินการหลักของธุรกิจข้ามชาติและธุรกิจอี-คอมเมิร์ซ คือ การทำธุรกิจโดยตรงต่อลูกค้า เช่นการรักษาระบบเว็บไซต์และการทำการตลาด แต่ธุรกิจเหล่านี้ไม่มีความสามารถในการทำงานหลังบ้าน อย่างเช่นการจัดการสินค้าคงคลัง กระบวนการขนส่งและคืนสินค้า ทำให้มีปัญหาลูกค้าได้รับสินค้าช้าเกินกำหนดและปัญหาเกี่ยวกับการขนส่งอื่นๆ

แอนชานโต บริษัทซอฟต์แวร์ผู้ให้บริการอี-คอมเมิร์ซ ของสิงคโปร์ ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มการให้บริการผ่านระบบคลาวด์เคยประสบปัญหาดังกล่าวในช่วงเริ่มก่อตั้ง เนื่องจากแอนชานโตดำเนินการตั้งแต่ต้น
จนจบกระบวนการในการขายสินค้าออนไลน์ จึงเปลี่ยนไปใช้ระบบคลาวด์ของอเมซอนเว็บเซอร์วิส (เอดับเบิ้ลยูเอส) ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์ที่จัดการกระบวนการทั้งหมดเกี่ยวกับระบบโลจิสติกส์ เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว

จะเห็นได้ว่าเทคโนโลยีถือเป็นส่วนสำคัญที่สุดสำหรับธุรกิจอีฟูลฟิลเมนต์ ซึ่งแตกต่างจากร้านค้าปลีกที่มีพื้นที่หน้าร้าน เนื่องจากลูกค้าของอีฟูลฟิลเมนต์เป็นธุรกิจอี-คอมเมิร์ซที่เน้นการขายสินค้าในปริมาณน้อย และเฉพาะเจาะจงกลุ่มลูกค้า ทำให้การบริการและการขนส่งอย่างรวดเร็วเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด และการแบ่งระบบการจัดการด้านการคลัง การสั่งซื้อ และขนส่ง จึงเป็นเรื่องจำเป็นมาก

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการใช้แพลตฟอร์มบนระบบคลาวด์ของธุรกิจจัดการคลังสินค้าออนไลน์จะเป็นประโยชน์ต่ออุตสาหกรรมโลจิสติกส์ในระดับโลก แต่ก็พบว่ามีปัญหาบางประการเมื่อนำมาปรับใช้ในภูมิภาคอาเซียน เนื่องจากการเข้าถึงเครือข่ายอินเทอร์เน็ตยังไม่สม่ำเสมอในหลายประเทศอาเซียน