การบริหาร แรงงานข้ามชาติ (2)

สัปดาห์นี้จะขอนำเสนอบทเรียนการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติของประเทศอื่นๆ ที่ประเทศไทยสามารถนำมาปรับใช้ เพื่อพัฒนานโยบายบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติในประเทศให้ดีขึ้นอีก โดยขอเริ่มจากสิงคโปร์ ชาติอาเซียนที่มีนโยบายบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติที่ชัดเจน มีเป้าหมายมุ่งเพิ่มผลิตภาพเศรษฐกิจด้วยการพัฒนาฝีมือแรงงานข้ามชาติ ไม่มีการกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำ

รัฐบาลสิงคโปร์แจ้งกับผู้ประกอบการชัดเจนว่า นายจ้างต้องจ้างแรงงานสิงคโปร์เป็นหลักก่อน ส่วนการจ้างแรงงานต่างชาติถือเป็นสิทธิพิเศษ สิงคโปร์ออกใบอนุญาตทำงานแบ่งตามทักษะฝีมือและภาคอุตสาหกรรม โดยให้ความสำคัญต่อกลุ่มแรงงานข้ามชาติที่มีทักษะสูง และพยายามจำกัดแรงงานไร้ฝีมือไม่ให้มีจำนวนมากเกินไป และไม่ให้ตั้งรกรากอยู่อย่างถาวร มีระบบทดสอบและรับรองทักษะแรงงาน กำหนดให้นายจ้างต้องส่งเงินเข้ากองทุนเพื่อพัฒนาฝีมือแรงงานข้ามชาติ มีการบังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัดและเข้มงวด แรงงานข้ามชาติไม่สามารถเปลี่ยนนายจ้างได้ นายจ้างต้องจัดหาที่พักให้ มีการกำหนดเงื่อนไขและโควตาการใช้แรงงานข้ามชาติเป็นรายอุตสาหกรรม

อย่างไรก็ตาม มาตรการของสิงคโปร์ที่นำมาใช้บริหารจัดการแรงงานข้ามชาติมีความยืดหยุ่น สามารถปรับเปลี่ยนให้ตอบสนองต่อสถานการณ์ได้

ขณะที่เกาหลีใต้ รัฐบาลมีนโยบายเปิดรับแรงงานมีฝีมือ และจำกัดการเข้ามาของแรงงานไร้ฝีมือ รวมทั้งได้เตรียมพร้อมประชาชนเกาหลีใต้ ให้ใช้ชีวิตในสังคมพหุวัฒนธรรม เนื่องจากตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคม และได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติผิดกฎหมายอย่างเข้มงวด

เกาหลีใต้นำระบบใบอนุญาตจ้างงาน (Employment Permit System : EPS) มาใช้บริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ มีการกำหนดคุณสมบัตินายจ้างที่สามารถจ้างแรงงานข้ามชาติได้ และกำหนดคุณสมบัติแรงงานข้ามชาติที่สามารถทำงานในเกาหลีใต้ได้ ควบคุมปริมาณแรงงานข้ามชาติ โดยกำหนดโควตาการจ้างงาน ควบคุมขั้นตอนการนำเข้าแรงงานข้ามชาติ กำหนดอายุ ทดสอบภาษา ตรวจสุขภาพ และฝึกอบรม จำกัดจำนวนแรงงานข้ามชาติตามแต่ละอุตสาหกรรม รัฐบาลเกาหลีใต้กำหนดให้การนำเข้าแรงงานข้ามชาติต้องดำเนินการโดยหน่วยงานรัฐเท่านั้น โดยทำข้อตกลงแบบทวิภาคีกับประเทศผู้ส่งออกแรงงาน กรณีแรงงานข้ามชาติทำผิดกฎหมายจะมีมาตรการปรับและลงโทษทั้งลูกจ้างและนายจ้าง โดยนายจ้างห้ามจ้างแรงงานข้ามชาติเป็นเวลา 3 ปี และแรงงานข้ามชาติห้ามเดินทางเข้าประเทศอีกต่อไป

กรณีศึกษาข้างต้นมีประโยชน์ต่อการกำหนดนโยบายและมาตรการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติของไทย

แนวทางที่น่าสนใจ คือ การกำหนดนโยบายและกฎระเบียบที่แตกต่างกันตามสาขาอุตสาหกรรมและพื้นที่ กำหนดโควตาการใช้แรงงานข้ามชาติ กำหนดให้นายจ้างมีส่วนรับผิดชอบต่อผลกระทบที่เกิดจากการจ้างแรงงานข้ามชาติ ให้การคุ้มครองสิทธิและสวัสดิการแรงงานข้ามชาติอย่างเข้มงวด รวมทั้งต้องเร่งดำเนินการให้ความรู้ ความเข้าใจคนไทยส่วนใหญ่ให้สามารถใช้ชีวิตในสังคมพหุวัฒนธรรม ภายใต้การเคลื่อนย้ายแรงงานที่เพิ่มมากขึ้นในอนาคตของภูมิภาคนี้