‘วัด’ กับปัญหาขยะ

พัฒนาการของสังคมไทยในประวัติศาสตร์ล้วนแต่มี “วัด” (พระ) เป็นศูนย์กลางของ “วิถีไทย” แทบทุกเรื่อง และสอดแทรกอยู่ในวิธีคิดและวิธีทำงาน ตลอดจนวัฒนธรรมพื้นบ้าน ชุมชน ท้องถิ่น และวัฒนธรรมของสังคมไทยในภาพใหญ่

วัดกับพระจึงเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญยิ่งในสังคมไทย

ทุกวันนี้ เมืองใหญ่ๆ อย่างกรุงเทพมหานครประสบปัญหาการจัดการขยะมากขึ้นทุกที เนื่องจากมีประชากรที่เป็น “ตัวการสร้างขยะ” มากถึง 6 ล้านคน (หากรวมประชากรแฝงจะสูงถึง 8.3 ล้านคนโดยประมาณ) ดังนั้นขยะมูลฝอยจึงเป็นปัญหาใหญ่ที่ “กรุงเทพมหานคร” และหน่วยงานต่างๆ ให้ความสำคัญมากขึ้น โดยกำหนดนโยบายและมาตรการส่งเสริมต่างๆ ที่เน้นการลดปริมาณขยะ การ
ส่งเสริมการคัดแยกขยะและนำขยะกลับมาใช้ใหม่

วันนี้ “มูลนิธิการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน (มูลนิธิ 3R)” และสถาบันการจัดการบรรจุภัณฑ์และรีไซเคิลเพื่อสิ่งแวดล้อม สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย จึงร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ จัดทำ “โครงการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี 60 พรรษา 60 บวร” (บ้าน-วัด-โรงเรียน) เพื่อร่วมมือร่วมใจกันแก้ปัญหาขยะด้วยการคัดแยกขยะ สร้างประโยชน์จากขยะมูลฝอย และลดปริมาณมูลฝอยที่จะเกิดขึ้นด้วย

โครงการนี้ริเริ่มโดยพระธรรมบัณฑิต (เจ้าอาวาสวัดพระราม ๙) และ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล ประธานที่ปรึกษามูลนิธิ 3R ซึ่งมุ่งเน้นที่จะเชื่อมโยง 3 องค์ประกอบหลักของสังคมไทย คือ บ้าน วัด และโรงเรียน เข้าด้วยกันเป็นหนึ่งเดียว โดยมี “วัดพระราม ๙ กาญจนาภิเษก” เป็นศูนย์กลางในการเผยแพร่องค์ความรู้จัดการขยะ และขับเคลื่อนให้เกิดความยั่งยืน

การจัดตั้งแหล่งเรียนรู้ การจัดทำต้นแบบการจัดการขยะและวัสดุรีไซเคิล จะดำเนินการในพื้นที่ของ “โรงเรียนพระราม ๙ กาญจนาภิเษก” โดยเฉพาะการจัดทำ “ฐานเรียนรู้” 4 ฐาน ได้แก่

(1) ฐานคัดแยกและเพิ่มมูลค่าขยะโดยจัดจุดรองรับวัสดุรีไซเคิล ตะแกรงรองรับ สำหรับขวดน้ำพลาสติก เนื่องจากโรงเรียนมีการดื่มน้ำจากขวดพลาสติกเป็นหลัก

(2) ฐาน “ร้านศูนย์บาท” โดยส่งเสริมให้คัดแยกวัสดุรีไซเคิลแล้วนำมาแลกอุปกรณ์การเรียนในสหกรณ์โรงเรียน หรือร้านค้าที่ร่วมโครงการ (3) ฐานสวนในเมือง โดยส่งเสริมให้นักเรียนปลูกผักสวนครัวไว้ในโรงเรียน และ (4) ฐานน้ำหมักชีวภาพ โดยทำการหมักเศษอาหารและผลไม้จากโรงอาหารและร้านค้าในโรงเรียน

โดยเฉพาะ “ร้านศูนย์บาท” ถือเป็นนวัตกรรมใหม่ของสังคมไทยในการจัดการขยะและดูแลสิ่งแวดล้อมของชุมชนท้องถิ่น ด้วยการใช้เศรษฐกิจนำในการจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง โดยทำเป็นร้านที่สมาชิกในชุมชนสามารถนำขยะหรือวัสดุรีไซเคิลซื้อสินค้าอุปโภคบริโภค เพื่อช่วยลดค่าครองชีพ ซึ่งส่งผลให้ผู้คนในชุมชนเห็นความสำคัญในประโยชน์ของการคัดแยกขยะอย่างเป็นรูปธรรม

จึงจะเห็นได้ว่าทุกวันนี้ วัดยังคงเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้และแก้ปัญหาในสังคมไทยเสมอมา

สวัสดีปีใหม่ 2559 ครับผม!