โอกาสของ SMEs และ Startup

เป้าหมายในการพัฒนาตลาดทุนประการหนึ่งก็คือการสร้างโอกาสให้กิจการที่ต้องการทุนและมีศักยภาพสามารถระดมทุนได้ โดยมีเครื่องมือหรือช่องทางระดมทุนที่หลากหลาย เหมาะสมกับขนาดของกิจการ ตัวอย่างเช่น กิจการขนาดกลางหรือขนาดย่อม (SMEs) หรือเพิ่งอยู่ในช่วงเริ่มต้น (Startup) การระดมทุนอาจไม่ใช่เรื่องง่ายนัก จะกู้เงินทุนจากธนาคาร ธนาคารอาจจะปฏิเสธ เนื่องจากกิจการยังไม่มีประวัติการดำเนินการ (Track Record) รายได้ก็ยังไม่แน่นอน สินทรัพย์ที่จะมาใช้เป็นหลักประกันก็อาจจะน้อยครับ หรือหากจะระดมทุนจากตลาดทุนด้วยวิธีการออกเสนอขายหลักทรัพย์และนำหุ้นของบริษัทเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ก็จะไม่เหมาะกับขนาดของกิจการและยุ่งยาก ต้องมีการเตรียมความพร้อมอีกหลายเรื่อง เช่น ความพร้อมในระบบบริหารจัดการ ระบบบัญชี ระบบควบคุมภายใน เป็นต้นครับ

อย่างไรก็ดี ในยุคดิจิทัลนี้ SMEs และ Startup มีทางเลือกโอกาสระดมทุนผ่านช่องทางที่น่าสนใจอื่นอีกครับ คือ Crowdfunding ซึ่งเป็นการระดมทุนจากมวลชน โดยแต่ละคนจะนำเงินมาลงทุนในจำนวนไม่มากนัก ส่วนใหญ่ก็จะทำบนเครือข่ายอิเล็กทรอนิกส์ผ่านผู้ให้บริการระบบที่เรียกว่า Funding Portal (FP)

โดยทั่วไป Crowdfunding มี 4 แบบครับ คือ (1) Donation-based รับบริจาคเงิน (2) Reward-based ให้สินค้าหรือของที่ระลึกตอบแทนเงินที่ให้มา (3) Peer-to-peer lending กู้ยืม และ (4) Investment-based ออกหุ้น (Equity-based หรือ Equity Crowdfunding) ที่ผู้ลงทุนได้ร่วมเป็นเจ้าของกิจการในฐานะผู้ถือหุ้น หรือหุ้นกู้ (Debt-based) ที่ผู้ลงทุนจะเป็นผู้ถือหุ้นกู้ที่ได้รับดอกเบี้ยและเงินต้น

ประเทศไทยมีการระดมทุนผ่าน Crowdfunding กันบ้างแล้วนะครับ อย่าง Donation-based ก็มี taejai.com ที่มีผู้บริจาคเกือบ 3,000 รายแล้ว นอกจากนี้ ก็ทราบว่ามี Crowdfunding แบบ Rewarded-based เช่นกัน อย่าง meefund.com

สำหรับ Equity Crowdfunding ซึ่งเกี่ยวข้องกับการออกหุ้นนั้น ก.ล.ต.ได้ออกหลักเกณฑ์เพื่อรองรับเมื่อเดือน พ.ค.ที่ผ่านมา และต่อมาก็มีเสียงสะท้อนเข้ามา ก.ล.ต.ก็รับฟังและปรับหลักเกณฑ์ให้ยืดหยุ่นมากขึ้น การระดมทุนแบบ Equity Crowdfunding เปิดโอกาสให้กิจการ SMEs หรือ Startup ระดมทุนจากประชาชนผ่าน FP ที่ได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. โดย ก.ล.ต.จะกำกับดูแล FP เพื่อให้มั่นใจว่า FP มีระบบงานที่รองรับการดำเนินการระดมทุนได้ให้บริการแก่ผู้ลงทุนอย่างเป็นธรรม การเปิดเผยข้อมูลต่อผู้ลงทุน FP จะเป็นผู้กำหนดรูปแบบและวิธีการเปิดเผยข้อมูลของกิจการที่ระดมทุน นอกจากนี้ FP ยังมีอีกหน้าที่สำคัญคือให้ความรู้แก่ผู้ลงทุน เพื่อให้รับทราบถึงความเสี่ยงของการลงทุนในกิจการที่มีโอกาสจะไม่ประสบความสำเร็จสูง

และเพื่อให้การระดมทุนไม่ยุ่งยาก ต้นทุนไม่สูง ทำได้เร็ว ซึ่งเป็นข้อเด่นของการระดมทุนด้วยวิธีนี้ เกณฑ์การกำกับดูแลจึงไม่เข้มงวดเท่ากับวิธีการระดมทุนปกติครับ และในขณะเดียวกันเพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อผู้ลงทุนมาก หากกิจการไม่ประสบความสำเร็จในโครงการที่เสนอ รวมถึงหากเกิดเหตุไม่คาดคิดเกิดขึ้น

ดังนั้น เพื่อไม่ให้กระทบกับผู้ลงทุนรายบุคคลมากนัก ก.ล.ต.จึงกำหนดให้กิจการระดมทุนจากรายย่อยได้ไม่เกิน 20 ล้านบาทในรอบ 12 เดือนแรก และการระดมทุนทั้งหมดไม่เกิน 40 ล้านบาท และผู้ลงทุนรายบุคคล จะลงทุนในกิจการใดกิจการหนึ่งได้ไม่เกิน 5 หมื่นบาท และรวมทุกกิจการที่ลงทุนแล้วไม่เกิน 5 แสนบาท/ปี

ขอทำความเข้าใจสักนิดครับว่า อย่างที่ได้เรียนไว้ข้างต้น กิจการที่ระดมทุนด้วยวิธีนี้ ส่วนใหญ่ก็มักจะเป็น Startup ซึ่งโอกาสที่จะสำเร็จหรือไม่ ก็อาจจะพอๆ กัน ผู้สนใจลงทุนควรทำการบ้านให้มากๆ ต้องระมัดระวังการลงทุน ควรกระจายการลงทุนและบริหารความเสี่ยงในการลงทุนให้อยู่ในระดับที่ตนเองสามารถรับได้ ศึกษาข้อมูลให้ดีก่อนลงทุน และมีการทำใจไว้บ้าง คือลงเงินไปแล้ว ก็เท่ากับเป็นผู้ถือหุ้นที่ร่วมหัวจมท้ายไปกับกิจการ ซึ่งถ้ากิจการประสบความสำเร็จก็อาจได้ผลตอบแทนที่สูงครับ

ขณะนี้มีผู้ที่สนใจจะขออนุญาตประกอบธุรกิจ FP เข้ามาหารือกับ ก.ล.ต.นับสิบรายนะครับ ตอนนี้ก็อยู่ระหว่างศึกษาความเป็นไปได้และเตรียมความพร้อมกันอยู่ ซึ่งเมื่อพร้อมแล้ว เราก็คงจะได้เห็นการระดมทุนแบบ Equity Crowdfunding กันในไม่ช้านานนี้ หากท่านใดสนใจจะประกอบธุรกิจ FP สามารถติดต่อสอบถามข้อมูลกับ ก.ล.ต.ได้ที่ 1207 กด 4 ครับ