คนไทยลดกินข้าว

เป็นทิศทางที่ไม่สดใสนัก สำหรับตลาดการบริโภคข้าวภายในประเทศ เมื่อ นิพนธ์ พัวพงศกร นักวิชาการเกียรติคุณ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ออกมาให้ข้อมูลเกี่ยวกับแนวโน้มการบริโภคข้าวสารในประเทศ โดยคาดว่าภายใน 10 ปีข้างหน้า คนไทยจะบริโภคข้าวต่ำกว่า 100 กิโลกรัม/คน/ปี จากปัจจุบันที่มีการบริโภค 100-104 กิโลกรัม/คน/ปี ยกเว้นคนกรุงเทพฯ และหัวเมืองใหญ่ที่บริโภคข้าวต่ำกว่า 90 กิโลกรัม/คน/ปี

นิพนธ์ ระบุว่า ปัจจุบันการบริโภคข้าวในประเทศอยู่ที่ประมาณ 7-8 ล้านตันข้าวสาร จากผลผลิตข้าวทั้งประเทศ 21-23 ล้านตันข้าวสาร และในสถานการณ์ที่แนวโน้มการบริโภคข้าวที่ลดลง แต่ผลผลิตข้าวลดลงไม่มากนัก เพราะแม้ว่าผลผลิตข้าวนาปรังรอบที่ 2 ซึ่งจะออกมาในช่วงต้นปี 2559 จะลดลงต่ำกว่าทุกปี แต่จะถูกทดแทนด้านข้าวนาปี ปีการผลิต 2559/2560 ส่งผลให้ในช่วง 1-2 ปีจากนี้ ราคาข้าวจะอยู่ในระดับทรงตัวและมีแนวโน้มลดลงตามกลไกตลาด

“ผลผลิตข้าวนาปรัง ปีการผลิต 2559 และนาปี ปีการผลิต 2559/2560 จะยังอยู่ประมาณ 21-22 ล้านตันข้าวสาร เมื่อบวกกับสต๊อกข้าวของรัฐที่ยังเหลืออีกมาก ส่งผลให้ราคาข้าวในประเทศจะยังไม่ดีนัก” นิพนธ์ กล่าว

สมเกียรติ มรรคยาธร นายกสมาคมผู้ประกอบการข้าวถุงไทย กล่าวว่า ในปี 2559 คาดว่าราคาข้าวสารทุกชนิดจะยังลดลงต่อเนื่อง เพราะทุกประเทศยังผลิตข้าวได้ตามปกติ และไทยยังมีสต๊อกข้าวเหลืออยู่จำนวนมาก แต่การที่ราคาข้าวหอมมะลิลดลงอยู่ในระดับที่ห่างจากข้าวขาวไม่มากนัก จะส่งผลให้สัดส่วนบริโภคข้าวในปี 2559 โดยคาดว่าข้าวหอมมะลิจะมีสัดส่วนบริโภคเพิ่มจาก 30% เป็น 45% ส่วนข้าวขาวสัดส่วนการบริโภคจะลดจาก 70% เหลือ 55%

อย่างไรก็ตาม ต้องติดตามว่าการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) จะทำให้แรงงานต่างด้าวที่อยู่ในไทยไหลกลับประเทศบ้านเกิดหรือไม่ เนื่องจากแรงงานต่างด้าวที่อยู่ประมาณ 4 ล้านคน มีการบริโภคข้าว 2-3 แสนตัน/ปี

วราทัศน์ วงศ์สุรไกร ประธานกรรมการบริหาร บริษัทโรงเส้นหมี่ชอเฮง ผู้ผลิตแป้งข้าวและเส้นหมี่รายใหญ่ของไทย กล่าวว่า การเปิดเออีซีจะไม่ทำให้ไทยได้ประโยชน์จากการส่งออกข้าวไปยังประเทศผู้นำเข้าข้าวในกลุ่มเออีซีนัก เนื่องจากยังใช้การกีดกันที่ไม่ใช่ภาษีเพื่อป้องกันข้าวในประเทศ และมีการจำกัดโควตานำเข้า ตลอดจนการห้ามนำเข้าข้าวบางชนิด หรือห้ามนำเข้าแป้งข้าว เป็นต้น

ด้าน ชุติมา บุณยประภัศร ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า กระทรวงเกษตรของสหรัฐ (ยูเอสดีเอ) ประเมินว่า ผลผลิตข้าวทั่วโลกปี 2558/2559 จะลดลง 1.85% หรือมีปริมาณ 469.3 ล้านตัน โดยมีสาเหตุจากภัยแล้ง ส่วนการบริโภคข้าวทั่วโลกในปี 2559 จะอยู่ที่ 484.64 ล้านตัน เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 3.2% ทำให้คาดว่าสต๊อกข้าวโลกปี 2559 จะลดลง 14% 

ขณะที่ผลผลิตข้าวเปลือกไทย ปีการผลิต 2558/2559 จะอยู่ที่ 27 ล้านตัน ลดจากปีก่อน 11%

ชุติมา ระบุว่า ได้รายงานให้คณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าว (นบข.) ทราบว่า ในปี 2559 กระทรวงพาณิชย์ตั้งเป้าส่งออกข้าวที่ 9 ล้านตัน ต่ำกว่าปี 2558 ที่คาดว่าจะส่งออกได้ 10 ล้านตัน เนื่องจากคาดว่าผลผลิตในประเทศจะลดลงจากภัยแล้ง และ นบข.มีมติแต่งตั้งอนุกรรมการด้านการผลิตและตลาดข้าว มีหน้าที่ส่งเสริมให้มีการปลูกข้าวคุณภาพ และข้าวที่ได้รับการจดสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (จีไอ) รวมทั้งหาตลาดสำหรับข้าวดังกล่าว