ทำงานแบบญี่ปุ่น

โดย...ม.ล.อัจฉราพร ณ สงขลา

ญี่ปุ่นไม่ใช้คนทำงานฟุ่มเฟือย คนหนึ่งคนอาจทำงาน 4-5 หน้าที่ 

ผู้จัดการที่พักขนาดกลางที่เราไปพักช่วยจัดการจัดเก็บกระเป๋าให้แขกที่มาพัก พองานที่เคาน์เตอร์ว่างเขาก็ถือไม้กวาดออกมากวาดหน้าโรงแรม ไม่มีการนั่งเล่นเฟซหรือเล่นไลน์เด็ดขาด... 

หลายปีก่อนผู้เขียนไปดูงานที่ญี่ปุ่น คนขับรถรับที่สนามบิน คนพาไปเช็กอินที่โรงแรม คนที่พาไปสถานที่ดูงาน คนที่อธิบายงานที่เราต้องการมาศึกษา คนที่พาไปกินอาหาร คนช่วยยกกระเป๋าและพาเรามาส่งกลับที่สนามบินตั้งแต่ต้นจนจบ ฯลฯ

คือคนคนเดียวค่ะ... ซึ่งเป็นระดับผู้จัดการฝ่ายทีเดียว

ญี่ปุ่นสอนคนให้มีการคิดเป็นขั้นตอนตั้งแต่เล็ก ให้วิเคราะห์ก่อนเริ่มทำงานว่า... จะทำงานให้เร็ว ประหยัด สวยงาม ฯลฯ จะทำอย่างไร

เราก็ควรปรับปรุงหลักสูตรการศึกษาให้เด็กรู้จักคิดบริหารจัดการนะคะ

ทุกวันนี้... แม้ญี่ปุ่นจะก้าวไกลทางเทคโนโลยีไปไกลสักเพียงใดก็ตาม แต่เราก็ยังเห็นคนญี่ปุ่นเล่นเกมหมากกระดานพื้นเมืองที่เรียกว่า “โกะ” อยู่ทั่วไป นั่นคือเกมที่สอนให้คนญี่ปุ่นรู้จักใช้ความคิดและวางแผน 

“โกะ” คือสิ่งที่สะท้อนตัวตนและความคิดกับการทำงานของคนญี่ปุ่นโดยแท้

คนญี่ปุ่นดำเนินชีวิตระบบ 5 ส.มาโดยธรรมชาติ ปัจจุบันก็ยังยึดถืออยู่อย่างเหนียวแน่น นั่นคือความคิดที่กลายมาเป็นวัฒนธรรมการทำงานในองค์กรของคนญี่ปุ่นที่ชัดเจน มันส่งผลต่อเนื่องมาเป็นผลิตภัณฑ์สินค้าญี่ปุ่นที่ดูงาม ใช้งานได้คุ้มค่า น่าสัมผัส น่าใช้ ฯลฯ

5 ส.คือธาตุแท้ของคนญี่ปุ่นที่กลายมาเป็นวัฒนธรรมการทำงานที่มีค่าของทุกองค์กรญี่ปุ่น 

คนญี่ปุ่นมีความมุ่งมั่นในการทำงานสูง งานที่ได้รับแม้มีปัญหาสักเท่าใดจะต้องทำให้สำเร็จด้วยตัวเองให้ได้ ไม่โวยวาย ไม่โมโห ไม่ทำไปบ่นไป แต่จะหาทางจบปัญหาให้ได้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

คนที่ทำงานและแก้ปัญหาให้สำเร็จได้เก่ง และได้งานทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพเหนือกว่าคนอื่นที่วัดผลได้ชัดเจนจะได้รับการเลื่อนตำแหน่ง 

องค์กรต้องการนักคิดนักทำตัวจริง เพราะจะทำให้ได้งานดีหรือผลิตภัณฑ์ล้ำหน้าคู่แข่ง ซึ่งจะทำให้องค์กรอยู่รอด 

องค์กรจึงตั้งความคาดหวังกับเนื้องานไว้กับคนสูง ส่งผลให้คนญี่ปุ่นมีความเครียดในการทำงานมาก คนญี่ปุ่นจึงสูบบุหรี่จัดดื่มจัดในอันดับต้นๆ ของโลก 

ภาพที่เราเห็นปกติในญี่ปุ่น คือ ตำรวจประคองคนแต่งตัวดีใส่เสื้อนอกขึ้นรถแท็กซี่กลับบ้านในตอนเช้า เพราะเมื่อคืนที่แล้วเขาเมาจนกลับบ้านไม่ได้ ตำรวจต้องไปรับจากร้านเหล้ามาค้างที่โรงพัก  

สินค้าที่สามารถเยียวยาชีวิตฟื้นกลับขึ้นมาต่อสู้ได้อีกจะเป็นสินค้าที่ขายดี ไม่ว่าเครื่องดื่มชูกำลัง เหล้า เบียร์ สาเก หนังสือการ์ตูน หรือแม้แต่คาราโอเกะ

คนญี่ปุ่นนอกจากทำงานให้ได้คุณค่างานตามเป้าหมายแล้วต้องได้งานที่ไม่ผิดพลาดด้วย คนทำงานผิดพลาดถือเป็นแผลเป็นในชีวิตการทำงานและมีผลต่ออนาคตโดยตรง

คนที่ขึ้นไปถึงระดับหัวหน้าแล้วหากทำงานให้องค์กรไม่ประสบความสำเร็จ...

แต่หากไม่ลาออก... เขาจะถูกจัดย้ายให้ไปนั่งโต๊ะตัวเล็กๆ โดดเดี่ยวที่มุมห้อง ไม่มีงานให้ทำ ไม่มีใครอยากพูดด้วย

ซึ่งก็เหมือนกับตายทั้งเป็น...