ภัยพิบัติ

โดย...ศ.ดร.สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์

วันนี้ขออนุญาตเล่าถึงวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) ที่มีอายุครบ 72 ปีในเดือนนี้ ถือเป็น 6 รอบที่มีบทบาทต่อการพัฒนาประเทศ จึงจัดเสวนาเรื่อง “เจาะลึกประเทศไทย VS. ภัยพิบัติ คนไทยเตรียมพร้อมหรือยัง” เพื่อกระตุ้นเตือนการป้องกันภัยพิบัติทางธรรมชาติ ทั้งแผ่นดินไหว น้ำท่วม น้ำแล้ง

ในเรื่องแผ่นดินไหว วสท.ได้มีบทบาทหลักในการกู้ภัยแผ่นดินไหวที่เชียงราย โดยส่งทีมวิศวกรอาสาลงพื้นที่ช่วยเหลือและประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนในพื้นที่ภาคเหนือก่อสร้างบ้านต้านแผ่นดินไหว โดยได้สร้างศูนย์การเรียนรู้และให้แบบบ้านตัวอย่างฟรี และผลักดันให้รัฐปรับปรุงกฎหมายและมาตรการตรวจสอบความแข็งแรงของอาคารในพื้นที่เสี่ยง และส่งทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญไปช่วยชาวเนปาลที่ประสบภัยแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่สุด ถือว่าเป็นทีมวิศวกรทีมแรกของโลกที่ลงพื้นที่

เรื่องภัยแล้งพบว่ามีฝนตกน้อยกว่าปกติถึง 10% ในระยะเวลากว่า 3 ปีแล้ว ขณะที่ความต้องการใช้น้ำในภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมมีเพิ่มขึ้น น้ำต้นทุนในเขื่อนก็ลดลงมากกว่า 40% เป็นผลมาจากภาวะโลกร้อนและปรากฏการณ์เอลนินโญที่อุณหภูมิน้ำในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกสูงกว่าปกติ ทำให้ฝนตกช้า ตกน้อย จึงต้องใช้น้ำอย่างประหยัด ขณะที่เกษตรกรต้องปรับตัวเพื่อปลูกพืชให้เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศในแต่ละปี รัฐบาลก็ต้องปรับแผนแม่บทในการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบอย่างเป็นรูปธรรม และจัดการเรื่องการใช้ที่ดินให้เหมาะสม

ขณะที่มีโอกาสเกิดน้ำท่วมในอีก 2 ปีข้างหน้า จากปรากฏการณ์ลานินญา ซึ่งตรงกันข้ามกับเอลนินโญ จะเกิดฝนในปริมาณสูงกว่าปกติ ทำให้อาจเกิดอุทกภัยในหลายพื้นที่ การเตรียมการรับมือจึงต้องทำอย่างเป็นระบบ

ยังมีเรื่องอุบัติภัย เช่น ตึกถล่ม ถนนทรุด อุบัติเหตุบนถนนที่มากที่สุดติดอันดับโลก เหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าอย่างน่าตกใจ เราจะเรียนรู้จากประสบการณ์นี้ได้อย่างไร

ผมจึงเสนอให้มีองค์กรกลางที่เป็นอิสระเข้ามาดูแล ตรวจสอบ และแนะนำการรับมือกับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นในประเทศ ดังเช่น FEMA : Federal Emergency Management Agency ของอเมริกา ที่ทำหน้าที่เป็นองค์กรกลางประสานความรู้และความร่วมมือ เพื่อป้องกันและบรรเทาภัยพิบัติ ซึ่งเข้าไปช่วยในสถานการณ์อุทกภัยใหญ่จากพายุเฮอริเคนหลายครั้ง รวมถึงภัยจากการก่อการร้ายสากล องค์กรนี้ทำหน้าที่เป็นทั้งมันสมอง เป็นทั้งผู้ตรวจสอบเพื่อหาสาเหตุ เพื่อนำไปสู่การจัดการภัยพิบัติที่ดีขึ้นในอนาคต โดยมีอำนาจเข้าถึงทุกกระทรวงที่เกี่ยวข้อง

เราอาจจะเป็น “องค์กรบริหารภัยพิบัติแห่งชาติ” ทำหน้าที่ตรวจสอบ วิเคราะห์หาสาเหตุ และนำเสนอวิธีป้องกันภัยแก่รัฐบาล หากเราวางแผนตั้งแต่วันนี้ เรามีโอกาสแก้ไขได้